Court dismisses claim against radio station for damages due to lack of evidence proving fault and causation.

ΑΝΑΦΟΡΕΣ:

Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Aθανασίου Kυριακή Σ. και Άλλος, ως Διαχειριστές της περιουσίας του Σάββα Aθανασίου, αποβιώσαντος ν. Aντώνη Kουνούνη (1997) 1 ΑΑΔ 614

Μαρσέλ Μπούλος και Άλλοι ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ. (2001) 1 ΑΑΔ 1858

Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Ν. 14/1960 - Ο περί Δικαστηρίων Νόμος του 1960

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:

ECLI:CY:EDPAF:2016:A101

ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ

Ενώπιον :- Μ. Α. Ματθαίου Α. Ε. Δ.

Αρ. Αγωγής :- 1514/ 2007

Μεταξύ:-

Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου

Ενάγοντες

Και

K. K. New Extra Ltd

Εναγόμενη

Ημερομηνία :- Τρίτη 10η Μαίου 2016

Για τους Ενάγοντες :- κος. Κυριάκος Χρ. Κνώφου για

Κώστας Π. Δημητριάδης Δ. Ε. Π. Ε.

Για ν΄ ακούσει απόφαση :- κος. Νικήτας Νικήτα

Για την εναγόμενη :- κος. Αντώνης Νικολάου για

Γιώργος Χαραλαμπίδης & Σια Δ. Ε. Π. Ε.

Για ν΄ ακούσει απόφαση :- κα. Ελισάβετ Πατσαλίδου

ΤΕΛΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

[ 1 ] Προτού προχωρήσω στην ανάγνωση αυτής της απόφασης θα ήθελα πρώτα να ευχαριστήσω τους ευπαίδευτους δικηγόρους των διαδίκων για τον επαγγελματικά συνετό τρόπο με τον οποίο αμφότεροι συμμετείχαν στην ακροαματική διαδικασία όχι μόνο αποφεύγοντας την οποιαδήποτε σπατάλη δικαστικού χρόνου αλλά αντιθέτως διασφαλίζοντας την εξοικονόμηση αυτού όπου αυτό ήταν εφικτό δίχως παράλληλα να παραβλάπτονται τα δικαιώματα των διαδίκων. Αναφορικά με αυτό το θέμα διατηρώ επίσης υπόψη μου την ιδιαιτερότητα της πραγματικής πτυχής της αγωγής καθώς πραγματικά δεν έχω υπόψη μου παρόμοια γεγονότα να έχουν αποτελέσει ποτέ στο παρελθόν αντικείμενο διαφοράς προς επίλυση από Δικαστήριο στην Κύπρο.

[ 2 ] Θα ήταν παράλειψη μου επίσης να μην εκφράσω και τη λύπη μου αναφορικά με την καθυστέρηση στην έκδοση αυτής της απόφασης η οποία οφείλεται κυρίως στο πρόγραμμα και φόρτο εργασίας του Δικαστηρίου.

Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ

[ 3 ] Η μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε έχει σχέση με φυσικά φαινόμενα και τεχνικά χαρακτηριστικά. Προτάθηκαν προς αξιολόγηση από αμφότερους τους διάδικους θέσεις μαρτύρων την εμπειρογνωμοσύνη των οποίων οι διάδικοι καλούν το Δικαστήριο να αναγνωρίσει απορρίπτοντας παράλληλα τη βασιμότητα της μαρτυρίας της αντίδικης πλευράς επί των ίδιων θεμάτων.

[ 4 ] Η εμπειρογνωμοσύνη αυτή στη περίπτωση δύο εκ των τριών βασικών μαρτύρων προτάθηκε σε γενική μορφή σε σχέση με τα προαναφερόμενα φυσικά φαινόμενα και τεχνικά χαρακτηριστικά καθώς αυτοί εξέφρασαν απόψεις για γεγονότα, τα οποία ούτε οι ίδιοι αλλά ούτε και κανείς άλλος είδε όντως να συμβαίνουν. Θεωρώ πως μερική εμπειρογνωμοσύνη, ως αποτέλεσμα μακρόχρονης πείρας στην ανέγερση και συντήρηση ιστών, επίσης προτάθηκε σε σχέση με τους Μ. Ε. 3 και 4.

[ 5 ] Αυτά τα φυσικά φαινόμενα και τεχνικά χαρακτηριστικά σε συνάρτηση βεβαίως με την κατάσταση επί τόπου κατά τον ουσιώδη χρόνο αποτέλεσαν τα κύρια και βασικά στοιχεία γύρω από τα οποία περιφερόταν η ακροαματική διαδικασία καθώς η δίκη ουσιαστικά αναλώθηκε σε εξέταση αυτών των στοιχείων σε μία προσπάθεια αναπαράστασης των όσων είχαν συμβεί πριν περίπου 12 χρόνια σε ένα ύψωμα στην περιοχή πλησίον των χωριών Τάλας, Κοίλης και Τσάδας στην επαρχία Πάφου. Η οποία αναπαράσταση βεβαίως, στην απουσία αυτόπτων μαρτύρων, αναπόφευκτα δεν θα μπορούσε να ήταν οτιδήποτε άλλο παρά υποθετική και βασισμένη στις συνέπειες επί τόπου της κακοκαιρίας η οποία υπήρχε κατά τη διάρκεια της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 6 ] Αναμφίβολα σημαντικό δηλαδή είναι το γεγονός πως υπό μορφή μαρτυρίας τα γεγονότα του επίδικου συμβάντος δεν έχουν ως πηγή τους αυτόπτες μάρτυρες. Σε αντίθεση με μία συνήθη αγωγή όπου ο ενάγων ισχυρίζεται την ύπαρξη αμέλειας του εναγομένου. Όπως, παραδείγματος χάριν, σε ένα αυτοκινητικό δυστύχημα. Δηλαδή, απουσιάζει πλήρως από αυτή την αγωγή ο ανθρώπινος παράγοντας της άμεσης αντίληψης των πραγμάτων δια μέσω των αισθήσεων. Δεν έχει παρουσιαστεί μαρτυρία αυτόπτων μαρτύρων της ίδιας της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών καθότι τέτοια μαρτυρία δεν ήταν διαθέσιμη.

[ 7 ] Υπό αυτή την έννοια η μαρτυρία η οποία έχει παρουσιαστεί είναι απρόσωπη. Ούτε είδε ούτε άκουσε οποιοσδήποτε από τους μάρτυρες οτιδήποτε το οποίο να είχε συμβεί είτε αμέσως πριν είτε κατά τη διάρκεια της κατάρρευσης των ιστών. Δεν τίθεται δηλαδή θέμα αξιολόγησης της αξιοπιστίας αυτόπτων μαρτύρων γεγονότων. Μάλιστα το μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας η οποία έχει παρουσιαστεί σε σχέση με την επίδικη κατάρρευση είναι εστιασμένο όχι σε γεγονότα αλλά σε συμπεράσματα αναφορικά με γεγονότα τα οποία όμως κανείς δεν είδε όντως να συμβαίνουν.

[ 8 ] Μαρτυρία σε σχέση γενικά με φυσικά φαινόμενα, όπως η ταχύτητα του ανέμου σε καιρικές συνθήκες κακοκαιρίας ή πιο εξειδικευμένα σε σχέση με τεχνικά χαρακτηριστικά όπως ο τρόπος κατασκευής και δομής ιστών με στόχο τη διατήρηση της σταθερότητας τους σε μία κάθετη θέση. Ιστών συγκεκριμένου είδους για τη μετάδοση τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών προγραμμάτων.

[ 9 ] Είναι αυτή η απουσία αυτόπτων μαρτύρων η οποία αναπόφευκτα οδήγησε τους διάδικους στην παρουσίαση κυρίως υποθετικής αλλά παράλληλα – ίσως και εξαιτίας της υποθετικής της φύσης - εκτεταμένης μαρτυρίας από μάρτυρες οι οποίοι προτάθηκαν ως εμπειρογνώμονες και η μαρτυρία των οποίων αμφισβητήθηκε με ανάλογη αντεξέταση στην κάθε περίπτωση.

[ 10 ] Βεβαίως παρουσιάστηκαν και άλλοι μάρτυρες οι οποίοι δεν προτάθηκαν γενικά ως εμπειρογνώμονες αλλά ως άτομα των οποίων η μαρτυρία θα μπορούσε να θεωρηθεί σχετική με τα επίδικα θέματα. Επιπλέον, παρουσιάστηκαν και μάρτυρες, όπως οι Μ. Ε. 3 και 4, οι οποίοι αν και δεν προτάθηκαν ως εμπειρογνώμονες γενικά στον κλάδο της πολιτικής μηχανικής ή οποιασδήποτε άλλης επιστήμης, εντούτοις κατείχαν μακρόχρονη πείρα σε σχέση με την ανέγερση και συντήρηση ιστών καθώς επί καθημερινής βάσης για μία πολυετή περίοδο το αντικείμενο της εργασίας τους αποτελείτο από αυτές τις ενέργειες.

[ 11 ] Παρά και την παρατεταμένη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας και την κατ΄ επέκταση σταδιακά αυξανόμενη έκταση της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε, στόχος του Δικαστηρίου είναι όπως η απόφαση αυτή να διατηρηθεί όσο το δυνατό αυτό είναι εφικτό σχετικά περιορισμένη σε έκταση. Δίχως όμως παράλληλα να μην δίδεται και μία ολοκληρωμένη εικόνα τόσο της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε όσο και μία επαρκής αιτιολόγηση αυτής της απόφασης υπό την έννοια της αξιολόγησης αυτής της μαρτυρίας.

[ 12 ] Μετά από μελέτη της μαρτυρίας στο σύνολο της το Δικαστήριο έχει πεισθεί - βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων - ως προς τα πραγματικά αίτια της επίδικης κατάρρευσης των ιστών των εναγόντων και της εναγομένης εταιρείας. Τα αίτια κατάρρευσης υπό την εξής διπλή έννοια. Πρώτο, μίας προϋπάρχουσας επί τόπου κατάστασης σε συνδυασμό δεύτερο, με τις συνθήκες οι οποίες επικρατούσαν κατά την ημερομηνία της κατάρρευσης των ιστών των διαδίκων.

[ 13 ] Συνοπτικά ως προς τα επίδικα γεγονότα υπενθυμίζω τα ακόλουθα. Ο σκοπός λειτουργίας τόσο των εναγόντων όσο και της εναγομένης κατά τον ουσιώδη χρόνο της αγωγής ήταν η μετάδοση προγραμμάτων από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Προς επίτευξη αυτού του σκοπού οι διάδικοι είχαν εγκαταστήσει ιστούς στην περιοχή Μελισσόβουνου στην Τσάδα της επαρχίας Πάφου. Στις 22/1/2004 υπό συνθήκες κακοκαιρίας αμφότεροι αυτοί οι ιστοί κατέρρευσαν.

[ 14 ] Πολύ απλά και συνοπτικά αυτά είναι τα βασικά επίδικα γεγονότα σε σχέση με τη συγκεκριμένη ημερομηνία κατάρρευσης των ιστών. Βεβαίως έχει παρουσιαστεί και μαρτυρία η οποία αφορά όχι μόνο γεγονότα τα οποία είχαν προηγηθεί αλλά και τα οποία είχαν ακολουθήσει αυτή την κατάρρευση.

[ 15 ] Η ύπαρξη γενικά των προαναφερόμενων καιρικών συνθηκών είναι κοινά αποδεκτή από τους διάδικους δίχως όμως παράλληλα να υπάρχει και απόλυτη συμφωνία ως προς βασικές λεπτομέρειες των συγκεκριμένων συνθηκών. Όπως, παραδείγματος χάριν, η ταχύτητα του ανέμου στο χώρο κατάρρευσης των ιστών. Σύμφωνα με τις εκδοχές των διαδίκων στα δικόγραφα οι ενάγοντες ισχυρίζονται πως η κατάρρευση του ιστού τους οφειλόταν σε αμέλεια ή παράβαση των εκ του νόμου καθηκόντων της εναγομένης ενώ αντιθέτως η εναγόμενη ισχυρίζεται πως η κατάρρευση του δικού της ιστού οφειλόταν στην κατάρρευση του ιστού των εναγόντων δίχως όμως η κατάρρευση του ιστού της να είχε προκαλέσει την κατάρρευση του ιστού των εναγόντων ή να είχε συντείνει με οποιοδήποτε τρόπο σε αυτή.

[ 16 ] Διατηρώντας υπόψη πως εντός αυτής της απόφασης θα υπάρχει κατ΄ επανάληψη αναφορά στους συγκεκριμένους ιστούς, χάριν συντομίας ο ιστός των εναγόντων θα αναφέρεται ως ο «ιστός ΡΙΚ» και ο ιστός της εναγομένης ως ο «ιστός EXTRA».

[ 17 ] Αξίζει επίσης να σημειωθεί προς καλύτερη κατανόηση αυτής της απόφασης ότι η χρήση της λέξης «ιστός» γίνεται με την έννοια η οποία προκύπτει από τη μαρτυρία στο σύνολο της σύμφωνα με την οποία υπάρχει διαφορά μεταξύ ενός αυτοστήρικτου πύργου και ενός ιστού ο οποίος σταθεροποιείται με τη χρήση συρματόσχοινων[1]. Όμως περισσότερη αναφορά επί αυτού του θέματος γίνεται πιο κάτω κατά την εξέταση της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε από αμφότερους τους διάδικους. Επίσης, διατηρώντας υπόψη τη μαρτυρία στο σύνολο της, παρά και τις αναφορές στις περισσότερες περιπτώσεις στους ιστούς ως αντένες, εντούτοις εντός αυτής της απόφασης το Δικαστήριο θα αναφέρεται στους ιστούς ως ιστούς παρά ως αντένες.

[ 18 ] Επιπλέον, προκύπτει από τη μαρτυρία του Μ. Ε. 4, Κώστα Φιλίππου, στη σελίδα 3 της γραπτής δήλωσης του, μία περιγραφή των βάσεων των ιστών οι οποίες τοποθετούνται γύρω από την κεντρική βάση του ιστού και την οποία το Δικαστήριο υιοθετεί στις περισσότερες αναφορές του σε αυτές τις βάσεις καθότι θεωρώ ότι η συγκεκριμένη περιγραφή αντικατοπτρίζει χαρακτηριστικά το ρόλο τον οποίο οι βάσεις αυτές διαδραμάτιζαν ως μέρος της όλης κατασκευής ενός ιστού. Περιέγραψε ο συγκεκριμένος μάρτυρας τις βάσεις αυτές ως «βάσεις συγκράτησης» των συρματόσχοινων. Επομένως, το Δικαστήριο παρά και την οποιαδήποτε διαφορετική περιγραφή από ένα μάρτυρα (συνήθως με αναφορά απλά σε «βάσεις») θα χρησιμοποιεί αυτή τη φράση. Η οποία, πέραν και από την ομοιομορφία η οποία διασφαλίζεται σε σχέση με τις αναφορές του Δικαστηρίου, επιπλέον αποφεύγει και την οποιαδήποτε πιθανότητα σύγχυσης αναφοράς σε μία βάση με αναφορές στην κεντρική βάση του κάθε ιστού επί της οποίας αυτός είναι στερεωμένος.

[ 19 ] Ο χώρος στον οποίο ήταν εγκατεστημένοι οι ιστοί των διαδίκων βρισκόταν επί ενός τεμαχίου γης σε ύψωμα στην τοποθεσία Μελισσόβουνος της περιοχής του Συμβουλίου Βελτιώσεως Τάλας (σχετική είναι η άδεια οικοδομής η οποία συμπεριλαμβάνεται στο τεκμήριο 5). Χάριν συντομίας το Δικαστήριο θα αναφέρεται σε αυτό το χώρο ως ο «επίδικος χώρος».

[ 20 ] Αν και δόθηκε μαρτυρία από εφτά συνολικά μάρτυρες προς απόδειξη της αξίωσης και τρεις προς υποστήριξη της υπεράσπισης[2] εντούτοις πρωταγωνιστικό ρόλο από άποψης μαρτυρίας κατά την εκδίκαση της αγωγής διαδραμάτισαν ο Μ. Ε. 2, Βασίλης Δαμασκηνός (στο εξής θα καλείται ο «Δαμασκηνός») και ο Μ. Υ. 1, Οδυσσέας Αγγελίδης (στο εξής θα καλείται ο «Αγγελίδης»). Συμπρωταγωνιστικό ρόλο διαδραμάτισε και ο τελευταίος μάρτυρας ο οποίος κατέθεσε, δηλαδή ο Μ. Υ. 3, Πέτρος Ευλογημένος (στο εξής θα καλείται ο «Ευλογημένος») η μαρτυρία του οποίου παρουσιάστηκε με κύριο στόχο την υπονόμευση της βασιμότητας της μαρτυρίας του Δαμασκηνού, ιδιαίτερα δε της έκθεσης την οποία ετοίμασε (τεκμήριο 5) αλλά αναπόφευκτα είχε κατ΄ επέκταση μερικό αντίκτυπο και στη βασιμότητα της μαρτυρίας του Αγγελίδη. Το Δικαστήριο αναφέρεται πιο κάτω συνοπτικά στη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε από τους διάδικους.

[ 21 ] Τέλος, σε σχέση με το εισαγωγικό μέρος αυτής της απόφασης, θεωρώ πως ιδιαίτερα βοηθητική μαρτυρία προς επίλυση της διαφοράς μεταξύ των διαδίκων είναι αυτή η οποία έχει παρουσιαστεί ως προς την προϋπάρχουσα κατάσταση στον επίδικο χώρο. Διευκρινίζω πως η αναφορά σε προϋπάρχουσα κατάσταση δεν έχει σχέση μόνο με τις συνθήκες οι οποίες επικρατούσαν στον επίδικο χώρο αμέσως πριν από την πτώση των ιστών ή ακόμη και λίγες ώρες ή και μερικές μέρες πριν από το συγκεκριμένο γεγονός. Η αναφορά σε προϋπάρχουσα κατάσταση έχει σχέση στην πορεία του χρόνου από το χρονικό σημείο ανέγερσης των δύο βασικών επίδικων ιστών και με τον τρόπο διαμόρφωσης του επίδικου χώρου έτσι ώστε να εξυπηρετούνται οι διάδικοι αλλά και άλλοι σταθμοί μετάδοσης. Συνεπώς η μαρτυρία ως προς αυτή την προϋπάρχουσα κατάσταση έχει σχέση και με την κατάσταση των ιστών του EXTRA και του ΡΙΚ, ιδιαίτερα δε αναφορικά με τη συντήρηση και κατάσταση σταθερότητας τους.

[ 22 ] Αναμφίβολα δηλαδή η προϋπάρχουσα κατάσταση έχει επίσης σχέση και με την ποιότητα και επάρκεια κατασκευής των επίδικων ιστών ως επίσης και με την τοποθέτηση τους εντός του επίδικου χώρου. Αυτό το οποίο επισημαίνεται από το Δικαστήριο είναι η σημασία όχι μόνο των όσων είχαν συμβεί κατά τον ουσιώδη χρόνο – υπό την έννοια βεβαίως της χρονικής περιόδου αμέσως πριν και κατά τη διάρκεια της πτώσης των ιστών – σε σχέση, παραδείγματος χάριν, με τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες, αλλά και η κατάσταση και θέση των εμπλεκόμενων ιστών ΡΙΚ και EXTRA πριν από την ημερομηνία κατάρρευσης τους. Παραδείγματος χάριν, βάσει και της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε εντοπίζονται από το Δικαστήριο στοιχεία προδιάθεσης ουσιαστικά ως προς το ενδεχόμενο κατάρρευσης του ιστού EXTRA.

ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ

[ 23 ] Υπενθυμίζω απλά πως οι εκδοχές των διαδίκων ως προς τον τρόπο κατάρρευσης (ή μηχανισμό κατάρρευσης όπως χαρακτηριστικά αναφερόταν από τους μάρτυρες) των ιστών ασφαλώς εμπεριέχονται στα δικόγραφα τους και δεν χρειάζεται η επανάληψη τους εντός οποιουδήποτε συγκεκριμένου μέρους αυτής της απόφασης. Παρέχεται η ευχέρεια σχετικής αναφοράς από το Δικαστήριο όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο δίχως να απαιτείται η ξεχωριστή παράθεση αυτών των εκδοχών εντός της απόφασης.

[ 24 ] Συνεπώς θα προχωρήσω απευθείας στην παράθεση αλλά παράλληλα και αξιολόγηση της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε από αμφότερους τους διαδίκους. Θεωρώ, διατηρώντας υπόψη και τα όσα αναφέρονται πιο πάνω στην παράγραφο [ 20 ], πως παρέχεται, πρώτο, η ευχέρεια διαίρεσης των μαρτύρων σε δύο ομάδες και δεύτερο, η δυνατότητα αρχικά αξιολόγησης της μαρτυρίας των μαρτύρων της δεύτερης ομάδας δίχως αυτή να εμποδίζεται με οποιοδήποτε σημαντικό τρόπο από την μεταγενέστερη αξιολόγηση της μαρτυρίας των μαρτύρων της πρώτης ομάδας. Διευκρινίζω παράλληλα πως το Δικαστήριο κατά την αξιολόγηση του οποιουδήποτε μέρους της μαρτυρίας διατηρεί σταθερά υπόψη του τη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας στο σύνολο της.

[ 25 ] Ασφαλώς και οι τρεις μάρτυρες οι οποίοι προτάθηκαν από τους διάδικους ως οι κύριοι εμπειρογνώμονες αυτής της αγωγής ανήκουν σε μία ξεχωριστή κατηγορία μαρτύρων, η οποία καθορίζεται από το Δικαστήριο ως η πρώτη ομάδα μαρτύρων τόσο από άποψης σημασίας όσο και έτσι ώστε αυτή να ξεχωρίζει από τη δεύτερη ομάδα. Όμως αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι πως η σημασία της μαρτυρίας ορισμένων τουλάχιστον μαρτύρων της δεύτερης ομάδας δεν είναι απλά περιφερειακής σημασίας σε σύγκριση με τη μαρτυρία των τριών αυτών μαρτύρων αλλά συμπληρωματική αυτής σε αρκετά σημεία τα οποία έχουν σχέση περισσότερο με την πραγματική πτυχή της αγωγής.

[ 26 ] Θέτοντας το πολύ απλά η μαρτυρία των προτεινόμενων εμπειρογνωμόνων αναμφίβολα αποτελεί τον πυρήνα της μαρτυρίας επί των επίδικων θεμάτων τόσο από άποψης έκτασης όσο και βαρύτητας. Ενώ η μαρτυρία των μαρτύρων της δεύτερης ομάδας αποτελεί συμπληρωματική μαρτυρία σε σχέση με ορισμένες λεπτομέρειες ως προς τα θέματα αναφορικά με τα οποία κατέθεσαν οι μάρτυρες της πρώτης ομάδας, ιδιαίτερα δε ο Μ. Ε. 2 Βασίλης Δαμασκηνός και ο Μ. Υ. 1 Οδυσσέας Αγγελίδης.

[ 27 ] Όφειλω όμως να διευκρινίσω το εξής σημαντικό συμπέρασμα στο οποίο το Δικαστήριο έχει οδηγηθεί μετά και από προσεχτική μελέτη της μαρτυρίας σταθερά διατηρώντας υπόψη αυτή στο σύνολο της. Το γεγονός της σημασίας της μαρτυρίας η οποία προέκυψε από την πρώτη ομάδα μαρτύρων δεν αναιρεί ή εξουδετερώνει την παράλληλη σημασία και της μαρτυρίας η οποία προέκυψε από τους μάρτυρες της δεύτερης ομάδας. Μάλιστα, αυτό το οποίο διαπιστώνεται κατ΄ επανάληψη από μελέτη της μαρτυρίας στο σύνολο της, είναι ο τρόπος με τον οποίο αναδεικνύεται η σημασία ορισμένων εκ πρώτης όψεως όχι και τόσο σημαντικών λεπτομερειών οι οποίες προκύπτουν από τη μαρτυρία των μαρτύρων της δεύτερης ομάδας, ιδιαίτερα δε επί πρακτικών αλλά και πραγματικών θεμάτων, εάν παράλληλα διατηρηθεί υπόψη και η μεγαλύτερη εικόνα της θεωρητικής σε μεγάλο βαθμό φύσης της μαρτυρίας των μαρτύρων της πρώτης ομάδας.

[ 28 ] Παρά και την ονομασία της το Δικαστήριο θα αρχίσει την παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας εξετάζοντας τη μαρτυρία των μαρτύρων της δεύτερης ομάδας.

[ 29 ] Ως Μ. Ε. 1 κατέθεσε ο Αρχιλοχίας 2812, Σταμάτης Σταμάτη ο οποίος στις 22/1/2004 υπηρετούσε ως υπεύθυνος στον Αστυνομικό Σταθμό Στρουμπιού ενώ στις 23/1/2004 καταγγέλθηκε από τον τεχνικό των εναγόντων, Αχιλλέα Γεωργίου, Μ. Ε. 3, ότι είχε πέσει ο ιστός ΡΙΚ. Ο ίδιος ετοίμασε γραπτή κατάθεση σε σχέση με αυτή την καταγγελία η οποία για σκοπούς της ακροαματικής διαδικασίας κατατέθηκε ως η γραπτή δήλωση του και υιοθετήθηκε από τον ίδιο ως μέρος της κύριας εξέτασης του.

[ 30 ] Βεβαίως οι ενέργειες αυτού του μάρτυρα έγιναν εντός του πλαισίου διερεύνησης κατά πόσο είχε διαπραχθεί κάποιο αδίκημα. Κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης αυτού του μάρτυρα κατατέθηκε ένα από τα σημαντικότερα τεκμήρια της αγωγής, το τεκμήριο 1, βάσει του περιεχομένου του οποίου κατέθεσαν όλοι οι τρεις μάρτυρες της πρώτης ομάδας αλλά και άλλοι μάρτυρες, δηλαδή το βιβλιάριο αποτελούμενο από 49 φωτογραφίες οι οποίες λήφθηκαν κατά τις 23 Ιανουαρίου, δηλαδή την αμέσως επόμενη ημερομηνία του επίδικου περιστατικού και στις 24 Ιανουαρίου του 2004.

[ 31 ] Κατατέθηκαν επίσης ως τεκμήρια και οι γραπτές καταθέσεις του Αχιλλέα Γεωργίου, δηλαδή του Μ. Ε. 3 αλλά και του Λοχία 4500 Νίκο Χ"Οικονόμου ο οποίος ήταν και το άτομο το οποίο έλαβε τις 49 συνολικά φωτογραφίες του τεκμηρίου 1. Αναφέρθηκε επίσης ο Μ. Ε. 1 σε καταγγελία από τον Κυριάκο Κωνσταντίνου, διευθυντή της εναγομένης για κακόβουλη ζημιά στον ιστό ΡΙΚ η οποία διερευνήθηκε με αποτέλεσμα να αποκλειστεί. Όπως διευκρινιστικά αναφέρεται στη γραπή δήλωση του η καταγγελία έγινε υπό την έννοια πως ο ιστός EXTRA κατέπεσε μετά που άγνωστος ή άγνωστοι προκάλεσαν κακόβουλη ζημιά στα συρματόσχοινα υποστήριξης του ιστού ΡΙΚ.

[ 32 ] Αξίζει να σημειωθεί πως στη γραπή δήλωση του Μ. Ε. 1 υπάρχει αναντίλεκτη αναφορά πως ενώ ο ίδιος ήταν καθήκον στον αστυνομικό σταθμό Στρουμπιού στις 22/1/2014 υπήρχε μεγάλη κακοκαιρία με δυνατούς ανέμους και σε κάποιες περιπτώσεις και ανεμοστρόβιλους οι οποίοι έπληξαν όλα τα χωριά της περιοχής του σταθμού από την Τσάδα μέχρι τα χωριά Πάνω και Κάτω Ακουρδάλεια.

[ 33 ] Επίσης οι οδηγίες που είχε δώσει να φρουρείται η περιοχή δόθηκαν στις 23/1/2004 ενώ όταν επισκέφθηκε την περιοχή στις 24/1/2004 μαζί με τον Αν/Ανώτερο Υπαστυνόμο Χ. Φιλίππου, υπεύθυνο του Τ.Α.Ε. Πάφου, διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν κομμένα συρματόσχοινα τα οποία είχαν κοπεί από τεχνικούς των εναγόντων στις 23/1/2004. Παρατήρησε επίσης ότι ένα από τα τσιμεντένια υποστηρίγματα του ιστού EXTRA είχε ξεριζωθεί από το έδαφος ενώ ο ιστός EXTRA είχε πέσει πάνω στον ιστό ΡΙΚ. Βεβαίως τα όσα αναφέρει στη γραπή δήλωση του ως προς την αιτία πτώσης του ιστού ΡΙΚ δεν λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο ως καθοριστικά σε σχέση με αυτό το θέμα αλλά απλά ως μία ανεπίτρεπτη – σύμφωνα με το δίκαιο της απόδειξης - έκφραση άποψης από ένα μάρτυρα ο οποίος δεν κατείχε την οποιαδήποτε σχετική ειδικότητα αναφορικά με το θέμα.

[ 34 ] Αναφορικά με την αξιοπιστία αυτού του μάρτυρα, πέραν και από το γεγονός πως αυτή δεν αμφισβητήθηκε με οποιοδήποτε τρόπο κατά την αντεξέταση του, ανεξάρτητα και από τα όσα ερωτήθηκε έτσι ώστε να αναδειχτεί η απουσία οποιασδήποτε δικής του ειδικότητας σε σχέση με τα επίδικα θέματα, το Δικαστήριο δεν διαπιστώνει να υπάρχει οποιοσδήποτε λόγος έτσι ώστε ο μάρτυρας αυτός να μην κριθεί αξιόπιστος. Συνεπώς τα όσα ανέφερε ο Μ. Ε. 1 στο βαθμό στον οποίο εντάσσονται στο πλαίσιο εκτέλεσης των καθηκόντων του γίνονται δεκτά από το Δικαστήριο ως αξιόπιστα.

[ 35 ] Ο επόμενος μάρτυρας της δεύτερης ομάδας μαρτύρων, είναι ο Μ. Ε. 3, δηλαδή ο Αχιλλέας Γεωργίου (στο εξής θα καλείται ο «Γεωργίου») ο οποίος υπήρξε υπάλληλος των εναγόντων για 38 χρόνια και είχε αφυπηρετήσει περίπου 7 μήνες πριν από την ημερομηνία της προφορικής κατάθεσης του ενώπιον του Δικαστηρίου. Αναγνώρισε τα τεκμήρια 2 και 3 ως οι καταθέσεις τις οποίες είχε δώσει στην Αστυνομία και υιοθέτησε το περιεχόμενο τους.

[ 36 ] Αξίζει να σημειωθεί το γεγονός πως από το τεκμήριο 2 έχει υιοθετηθεί και ισχυρισμός ως προς το χρονικό σημείο («...περί ώρα τρείς το απόγευμα...») κατά το οποίο ο Μ. Ε. 3 είχε ειδοποιηθεί από συνεργάτη των εναγόντων στην Πάφο (κάποιο Νικόλαο Ξενή) «... ότι στην περιοχή Μελισόβουνος μια αντεννα του ΡΙΚ έπεσε κάτω λόγω του οτι μια άλλη αντένα κτύπησε τα συρματόσχοινα που την στήριζαν».

[ 37 ] Ο μάρτυρας αυτός, καθώς αναφερόταν στα καθήκοντα του, δηλαδή η ανέγερση και συντήρηση ιστών και πύργων, ήταν ο πρώτος ο οποίος έδωσε μία εξηγηση ως προς τις διαφορές μεταξύ ιστών και πύργων. Ανέφερε συγκεκριμένα πως οι ιστοί είναι αυτοί οι οποίοι είναι στηριζόμενοι με συρματόσχοινο ενώ οι πύργοι είναι αυτοί που είναι αυτοστηριζόμενοι, δηλαδή δεν έχουν συρματόσχοινο.

[ 38 ] Αναφέρθηκε σε ετήσια εκπαίδευση αναφορικά με το αντικείμενο της εργασίας του ως επίσης και εκπαίδευση από εταιρείες του εξωτερικού. Αξιοσημείωτος είναι και ο αναντίλεκτος ισχυρισμός του Μ. Ε. 2 ως προς το ότι ο ίδιος ήταν παρών από την πρώτη μέρα που ανεγειρόταν ο ιστός ΡΙΚ μέχρι και την τελευταία. Η ανέγερση αυτή έγινε στις αρχές της δεκαετίας του 90, δηλαδή το 1991 ή 1992 ή 1993.

[ 39 ] Ως προς την αναφορά του στη γραπτή κατάθεση του (τεκμήριο 2) ότι ο ιστός ΡΙΚ είχε ύψος 60 μέτρα εξήγησε ότι είχε υπόψη του αυτό το ύψος βάσει της παραγγελίας, της άδειας οικοδομής και της κατασκευής βάσεων για 60 μέτρα «πύργο». Ανέφερε, από ότι μπορούσε να θυμηθεί, πως υπήρχαν 12 κομμάτια ύψους 5 μέτρων το καθένα.

[ 40 ] Περιέγραψε με λεπτομέρεια τη διαδικασία ανέγερσης ενός ιστού ενώ αναφορικά με τη συντήρηση του ιστού ΡΙΚ εξήγησε πως ο ίδιος ήταν ο προϊστάμενος στο Τμήμα Αναρριχητών και Συντηρητών από το 1991 μέχρι και την ημερομηνία που αφυπηρέτησε προσθέτοντας πως υπήρχε πρόγραμμα τακτικής συντήρησης και επιθεώρησης όλων των πύργων και ιστών του ΡΙΚ τουλάχιστον μία φορά το χρόνο ενώ μεγάλους ιστούς, όπως ο επίδικος, μπορούσε να τους επισκεφθούν και δυο και τρεις φορές το χρόνο για συντήρηση. Περιέγραψε επίσης τη διαδικασία συντήρησης με επιθεώρηση όλων των μερών ενός πύργου ή ιστού, όπως βίδες, σωλήνες, συρματόσχοινα και την ίδια την κεραία.

[ 41 ] Αξίζει να σημειωθεί και η επίδειξη από τον μάρτυρα αυτό των φωτογραφιών στο τεκμήριο 1 όπου φαίνονταν τα συρματόσχοινα τα οποία είχαν κόψει με σμυρίλιο. Ο λόγος βεβαίως για τον οποίο η επίδειξη αυτή έχει τόση σημασία είναι η αμφισβήτηση η οποία υπήρχε επί του θέματος από τον Μ. Υ. 3 (δηλαδή, τον Ευλογημένο). Ο Γεωργίου επέδειξε στη φωτογραφία 27 το μαύρισμα το οποίο προκαλεί το κόψιμο με σμυρίλιο και πως ήταν κομμένο ευθεία σαν να είχε κοπεί με μαχαίρι. Αναφέρθηκε επίσης στην παρουσία της Αστυνομίας αλλά και του Μ. Ε. 7 Χάρη Νικολαΐδη (στο εξής θα καλείται ο «Νικολαΐδης»), συνιδιοκτήτη του Ράδιο Πάφος. Εξήγησε πως ο Νικολαΐδης είχε ιστό δίπλα ακριβώς από τον ιστό ΡΙΚ και πως τα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ είχαν μπλεχτεί πάνω στα συρματόσχοινα του ιστού του Ράδιο Πάφος και έτσι ώστε να μην προκληθεί άλλη ζημιά σε άλλο σταθμό, έπρεπε να κόψουν τα συρματόσχοινα. Σαφώς κατέθεσε ο μάρτυρας αυτός πως είχαν κόψει τα συρματόσχοινα στην παρουσία της Αστυνομίας και του Νικολαΐδη.

[ 42 ] Επί αυτού του θέματος αξίζει να ληφθεί υπόψη πως παρά και το γεγονός ότι ο Μ. Ε. 1, Αρχιλοχίας 2813 Σταμάτη, αναφέρει στη γραπή δήλωση του πως επισκέφθηκε τον επίδικο χώρο στις 24/1/2004 εντούτοις αναφέρει επίσης πως είχε δώσει οδηγίες στις 23/1/2004 για να φρουρείται η περιοχή ενώ ο ίδιος αναφέρει πως είχε επισκεφθεί τον επίδικο χώρο και στις 23/1/2004 αμέσως μετά την καταγγελία από τον Γεωργίου.

[ 43 ] Αναφέρθηκε επίσης ο Γεωργίου στην ανεπάρκεια της βάσης συγκράτησης του ιστού ΕΧΤΡΑ η οποία είχε μετακινηθεί, καθότι όπως εξήγησε το μπετόν ήταν πάνω στο χώμα δίχως να έχει βάθος κάτω στη γη όπως οι βάσεις συγκράτησης του ιστού ΡΙΚ. Η συγκεκριμένη βάση συγκράτησης δηλαδή ήταν πάνω στο έδαφος με αποτέλεσμα μόνο το βάρος του μπετόν να κρατούσε τα συρματόσχοινα. Εξέφρασε δε και την άποψη ότι λόγω της κακοκαιρίας και του ανέμου («...με την πρώτη κακοκαιρία που έκανε, υπήρξε λίγος αέρας...») προκλήθηκε κίνηση («σούσμα») στον ιστό EXTRA και έτσι ο ιστός μετακίνησε την βάση. Ολοκλήρωσε δε την άποψη του με αναφορά πως η μετακίνηση της βάσης έριξε τον ιστό EXTRA με αποτέλεσμα να προκληθούν οι υπόλοιπες ζημιές.

[ 44 ] Κατά την αντεξέταση αυτού του μάρτυρα παρά και τις παραδοχές του πρώτο, ότι δεν γνώριζε την ταχύτητα του ανέμου κατά τον ουσιώδη χρόνο της κακοκαιρίας, δεύτερο, ότι δεν γνώριζε κατά πόσο υπήρξαν άλλες «κακοκαιρίες» από το χρονικό σημείο εγκατάστασης του ιστού EXTRA και τρίτο, ότι ο Νικόλαος Ξενής δεν ήταν παρών τη στιγμή της πτώσης του ιστού ΡΙΚ, εντούτοις ενέμεινε ως προς την ενημέρωση την οποία είχαν από το συγκεκριμένο άτομο το οποίο «...πήγε αμέσως πάνω στο Μελισσόβουνο και είδε τι έγινε εκεί και μας ειδοποίησε ότι αυτό και αυτό έγινε». Όταν του τέθηκε πως η «γνωμάτευση του» ότι ο ιστός ΡΙΚ κατέπεσε εξαιτίας του ιστού EXTRA είναι επιστημονικά αυθαίρετη υπενθύμισε πως στις φωτογραφίες φαίνεται καθάρα από τις βάσεις οι οποίες κρατούσαν τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA, ότι ξεκόλλησε η βάση από το έδαφος, την παράσυρε ο αέρας και έπεσε ο ιστός EXTRA πάνω στα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ.

[ 45 ] Αξίζει να σημειωθεί σε αυτό το σημείο της απόφασης πως ενώ αρχικά ο μάρτυρας αυτός αναφερόταν σε «σούσμα» του ιστού EXTRA και πως αυτός ήταν ο λόγος μετακίνησης της συγκεκριμένης βάσης συγκράτησης πλέον προσθέτει και τον «αέρα» (δηλαδή, ουσιαστικά τον άνεμο) ως παράγοντα ο οποίος «παρέσυρε» την βάση, εντούτοις αυτό το οποίο γίνεται αντιληπτό, διατηρώντας υπόψη στο σύνολο τα όσα είχε αναφέρει, ήταν πως αυτό το οποίο εννοούσε ήταν πως η παράσυρση αυτή γινόταν όχι απευθείας από τον άνεμο αλλά από τον ιστό EXTRA ο οποίος εξακολουθούσε να βρίσκεται σε κίνηση («σούσμα») λόγω του ισχυρού ανέμου. Δηλαδή, ότι η κίνηση του ιστού EXTRA οδηγούσε και σε τέντωμα των συρματόσχοινων με αποτέλεσμα να δημιουργείται μία ελκτική δύναμη στη βάση συγκράτησης και στη συνέχεια αυτή να μετακινείται προς την ίδια κατεύθυνση του ανέμου όπως και ο ιστός EXTRA.

[ 46 ] Βεβαίως κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας αυτός παραδέχτηκε την ύπαρξη αδυναμιών σε σχέση με τη βασιμότητα της όποιας άποψης εξέφραζε ο ίδιος. Όπως, παραδείγματος χάριν, η απουσία γνώσης σε πόση ταχύτητα ανέμου θα μπορούσε να αντέξει μία τσιμεντένια βάση με βάρος ενός τόνου. Παράλληλα όμως αυτό δεν αναιρεί την περιγραφή την οποία έδωσε ως προς το ότι η βάση συγκράτησης η οποία μετακινήθηκε ήταν πάνω από το έδαφος[3]. Τοποθέτηση η οποία βεβαίως δεν μπορεί παρά να οδηγήσει το Δικαστήριο σε σύγκριση και με τη θεμελιωμένη εντός του εδάφους τοποθέτηση των βάσεων συγκράτησης του ιστού ΡΙΚ.

[ 47 ] Διευκρίνιση η οποία προέκυψε κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του μάρτυρα ήταν πως αν και τα δώδεκα τμήματα του ιστού ΡΙΚ είχαν το ίδιο ύψος, στο δωδέκατο υπήρχε πλατφόρμα πάνω στην οποία ήταν η σωλήνα μήκους τεσσάρων μέτρων επί της οποίας ήταν εγκατεστημένες οι κεραίες και τα φώτα για τα αεροπλάνα. Επίσης διευκρίνισε πως το τελευταίο βάψιμο του ιστού ΡΙΚ έγινε το 2002 αν και γίνονταν συχνά επισκέψεις «...στους μεγάλους τρεις σταθμούς».

[ 48 ] Διαπιστώνεται να υπάρχει κάποια αντίθεση μεταξύ της μαρτυρίας αυτού του μάρτυρα και του Αρχιλοχία 2813 Σταμάτη ως προς τον ισχυρισμό του Γεωργίου ότι δεν ειδοποίησε την Αστυνομία. Καθώς ο Σταμάτη στη γραπή δήλωση του αναφέρει ότι καταγγέλθηκε από τον Γεωργίου ότι από τη θεομηνία κατέπεσε ο ιστός ΡΙΚ και ότι αμέσως επισκέφθηκε τον επίδικο χώρο όπου έγινε η καταγγελία από τον Γεωργίου με περισσότερες λεπτομέρειες.

[ 49 ] Δεν θεωρώ ότι η αντίφαση αυτή έχει οποιαδήποτε ιδιαίτερη σημασία. Σαφώς αναφέρθηκε στην ημερομηνία 23 του μηνός ως αυτή στην οποία έγινε το κόψιμο των συρματόσχοινων τα οποία ήταν «...μπλεγμένα στον ιστό του ράδιο Πάφος». Σαφώς επίσης ανέφερε ο μάρτυρας αυτός πως κατά την πτώση του ο ιστός της Γιαλούσας (ο ιστός αυτός ήταν αυτός του Ράδιο Γιαλούσα και Επιλογή της Πάφου ο οποίος στο εξής θα καλείται ο «ιστός Γιαλούσα») δεν συνάντησε τα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ καθώς στη συγκεκριμένη πορεία δεν υπήρχαν συρματόσχοινα.

[ 50 ] Διευκρίνισε επίσης κατά την αντεξέταση του πως και τα δύο συρματόσχοινα τα οποία είχαν κοπεί ήταν του ιστού ΡΙΚ. Καθόρισε επίσης και από ποια πλευρά του ιστού ΡΙΚ είχαν κοπεί τα συρματόσχοινα, δηλαδή αυτή η οποία «βλέπει» την Πάφο βάσει του τεκμηρίου 5 και του σχεδιαγράμματος G1 εντός αυτού. Επί του οποίου επέδειξε τρεις πλευρές, η μία προς το μοναστήρι του Αγίου Νεοφύτου στο σημείο 43[4] ενώ η πλευρά η οποία βλέπει προς τη θάλασσα είναι στο σημείο 39 και η τρίτη στο σημείο 33 η οποία ήταν η βάση στην οποία κόπηκαν τα συρματόσχοινα. Επέδειξε, επίσης επί του ιδίου σχεδιαγράμματος, περίπου τη θέση του ιστού Γιαλούσας (δυτικά του σημείου 22). Παρατηρώ επίσης πως δεν αμφισβητήθηκε με οποιοδήποτε τρόπο κατά την αντεξέταση του Γεωργίου ότι τα συρματόσχοινα απεκόπηκαν στην παρουσία της Αστυνομίας ενώ ο μάρτυρας αυτός δεν θυμόταν να είδε τον Αγγελίδη στις 23 του μηνός όταν έκοβαν τα συρματόσχοινα.

[ 51 ] Παρά και το γεγονός εργοδότησης του μάρτυρα αυτού στο παρελθόν από τους ενάγοντες δεν διαπιστώνω να υπάρχει οποιοσδήποτε λόγος έτσι ώστε το οποιοδήποτε μέρος της μαρτυρίας του να κριθεί ως αναξιόπιστο είτε λόγω αυτού του γεγονότος είτε λόγω του τρόπου με τον οποίο κατέθετε ή του περιεχομένου της προφορικής κατάθεσης του. Μέρος της οποίας βεβαίως αποτελείται και από το περιεχόμενο των τεκμηρίων 2 και 3.

[ 52 ] Επιπλέον, πραγματικά αν και θεωρώ πως η γνώμη ουσιαστικά αυτού του μάρτυρα δεν έχει υποστηριχθεί από επιστημονικά επαρκές σκεπτικό το οποίο βεβαίως να βασίζεται και σε σχετική ειδικότητα του μάρτυρα έτσι ώστε να είναι δυνατό εν τέλει από μόνη της να αποτελέσει τη βάση επί της οποίας το Δικαστήριο να καταλήξει στο δικό του συμπέρασμα ως προς την αιτία της πτώσης του ιστού ΡΙΚ εντούτοις ανεξάρτητα και από αυτή τη διαπίστωση παράλληλα το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη περιγραφές οι οποίες δόθηκαν από αυτό τον μάρτυρα οι οποίες συνδέονται άρρηκτα με τη μακρόχρονη πείρα του στην ανέγερση και συντήρηση πύργων και ιστών των εναγόντων.

[ 53 ] Όπως, παραδείγματος χάριν, η περιγραφή η οποία έδωσε, στην αντεξέταση του, ως προς την βάση συγκράτησης του ιστού EXTRA η οποία είχε μετακινηθεί. Ότι δηλαδή στη συγκεκριμένη περίπτωση το μπετόν ήταν τελείως πάνω από το έδαφος. Βεβαίως πρόσθεσε, βασιζόμενος σε σχέση με αυτό και στην πείρα του, την άποψη ότι με οποιαδήποτε παραμικρή αιτία βροχής ή κακοκαιρίας από τη στιγμή που όλες οι βάσεις ήταν πάνω από το έδαφος θα μπορούσαν να μετακινηθούν.

[ 54 ] Αναφορικά με αυτή την άποψη, βάσει και της πείρας του μάρτυρα αυτού σε σχέση με την ανέγερση και συντήρηση ιστών, την οποία το Δικαστήριο αποδέχεται ως μία δεδομένη βάση επί της οποίας θα μπορούσε να εκφράσει άποψη επί του συγκεκριμένου θέματος έστω και στον κατά αόριστη εκτίμηση βαθμό στον οποίο αυτή είναι δυνατό να κριθεί ως τεκμηριωμένη ή πλαισιωμένη ουσιαστικά από άλλα συγκεκριμένα επιστημονικά κριτήρια (όπως ταχύτητα ανέμου ή αντοχή μίας βάσης σε τέτοιες ταχύτητες), κρίνω πως η άποψη αυτή συντείνει γενικότερα προς υποστήριξη της άποψης την οποία ο Δαμασκηνός εξέφρασε σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα. Ως επίσης και την άποψη την οποία εξέφρασε και ο Μ. Ε. 4, δηλαδή ο Κώστας Φιλίππου.

[ 55 ] Επίσης, προσθέτω, έστω και σε αυτό το σημείο της απόφασης, πως διατηρώντας υπόψη γενικά την ύπαρξη των βάσεων συγκράτησης επί των οποίων συνδέονται τα συρματόσχοινα τα οποία τοποθετούνται με σκοπό την σταθεροποίηση ενός ιστού, τότε αυτό αποτελεί και σαφή ένδειξη ότι είναι λογικό αυτές να δέχονται σημαντικές δυνάμεις έλξης από ένα ιστό ο οποίος βρίσκεται σε μία κατάσταση συνεχής ταλάντευσης εξαιτίας ισχυρών ανέμων και οι οποίες δυνάμεις με ανάλογες διακοπές εντάσεως να εφελκύουν μία βάση προς μία κατεύθυνση. Βεβαίως δεν αποκλείτεται και το ενδεχόμενο εξαιτίας μίας ριπής δυνατού ανέμου ένας ιστός ξαφνικά να μετακινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση και πάλι ασκώντας σημαντική δύναμη έλξης επί μίας βάσης συγκράτησης.

[ 56 ] Ουσιαστικά αναδεικνύεται με παραστατικό τρόπο από τη μαρτυρία τόσο του Γεωργίου όσο ιδιαίτερα και του Μ. Ε. 4, Κώστα Φιλίππου, πως η επίδραση του ανέμου επί των βάσεων συγκράτησης ενός ιστού δεν προκύπτει απευθείας επί αυτών από την ένταση του ανέμου, δηλαδή καθώς ο άνεμος από μόνος του σπρώχνει ή ανασηκώνει αυτές τις βάσεις, αλλά εξαιτίας των κινήσεων και ταλαντεύσεων ενός ιστού ο οποίος επηρεάζεται από τον άνεμο και στη συνέχεια ασκεί δυνάμεις έλξης επί των βάσεων συγκράτησης καθώς τα συρματόσχοινα τα οποία των συνδέουν με αυτές είτε τεντώνονται είτε χαλαρώνουν ως αποτέλεσμα αυτών των κινήσεων.

[ 57 ] Ως Μ. Ε. 4 κατέθεσε ο Κώστας Φιλίππου (στο εξής θα καλείται ο «Φιλίππου») η επιχειρηματική δραστηριότητα του οποίου από το 1990, σύμφωνα με το περιεχόμενο της γραπτής δήλωσης την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κύριας εξέτασης του, ήταν η κατασκευή, συναρμολόγηση και εγκατάσταση μεταλλικών πύργων και ιστών και εξοπλισμού τηλεπικοινωνιών.

[ 58 ] Αναμφίβολα η μαρτυρία αυτού του μάρτυρα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθότι η εταιρεία της οποίας ήταν μέτοχος και διευθυντής είχε ανεγείρει τον ιστό EXTRA. Περιγράφει με ιδιαίτερη λεπτομέρεια εντός της γραπτής δήλωσης του τη διαδικασία ανέγερσης του ιστού EXTRA.

[ 59 ] Πραγματικά τα όσα αναφέρει είναι αποκαλυπτικά ως προς την προχειρότητα και έλλειψη σχεδιασμού ή επίβλεψης κατά την ανέγερση του ιστού EXTRA. Βάσει αυτής της μαρτυρίας εύλογα θα μπορούσε το Δικαστήριο να οδηγηθεί σε συμπέρασμα πως η κατάρρευση του ιστού EXTRA ήταν προδιαγεγραμμένη και ότι αυτή ήταν απλά θέμα χρόνου και των ανάλογων συγκυριών, κυρίως καιρικών.

[ 60 ] Αξίζει να σημειωθεί επίσης, διατηρώντας υπόψη ότι η κατάρρευση του ιστού EXTRA έγινε στις αρχές του έτους 2004 και η κατασκευή του αόριστα εντός του έτους 2002, πως ο συγκεκριμένος ιστός δεν παρέμεινε όρθιος για χρονική περίοδο μεγαλύτερη των δύο ετών ή ακόμη και μικρότερη, σε αντίθεση με τον ιστό ΡΙΚ ο οποίος προ της κατάρρευσης του ήταν σε όρθια θέση για χρονική περίοδο περίπου εννέα ετών[5].

[ 61 ] Αναδεικνύεται επίσης από τη μαρτυρία η οποία προέκυψε από την προφορική κατάθεση αυτού του μάρτυρα η ενδεχόμενη σημασία της μαρτυρίας του Κυριάκου Κωνσταντίνου (στο εξής θα καλείται ο «Κωνσταντίνου»), δηλαδή του διευθυντή της εναγομένης εταιρείας, καθώς υπάρχουν διάσπαρτες αναφορές στη μαρτυρία του Φιλίππου σε σχέση με τον Κωνσταντίνου. Η εναγόμενη δικαιωματικά επέλεξε όπως μην παρουσιάσει τον Κωνσταντίνου ως μάρτυρα όμως το Δικαστήριο δεν μπορεί να αγνοήσει ισχυρισμούς σε σχέση με ενέργειες ή αναφορές αυτού του ατόμου οι οποίοι εν τέλει παρέμειναν αναντίλεκτοι καθώς ούτε ο ίδιος αλλά ούτε και οποιοδήποτε άλλο άτομο το οποίο εργαζόταν για την εναγόμενη έδωσε μαρτυρία κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας.

[ 62 ] Παρά και το γεγονός πως ο ευπαίδευτος συνήγορος της εναγομένης ήταν ιδιαίτερα προσεχτικός κατά την αντεξέταση του Φιλίππου αποφεύγοντας, με μία και μόνο εξαίρεση (η τελευταία υποβολή της αντεξέτασης), να είχε προβεί σε οποιεσδήποτε υποβολές προς τον Φιλίππου αναφορικά με τα όσα είχαν πραγματικά διαμειφθεί μεταξύ του και του Κωνσταντίνου, εντούτοις δεν παύει η μαρτυρία του Φιλίππου σε σχέση με οτιδήποτε σχετικό αναφορικά με τη συνεργασία μεταξύ της εταιρείας του και του Κωνσταντίνου ή της εναγομένης να παραμένει μονόπλευρη και δίχως οποιαδήποτε άμεση αντίκρουση μαρτυρίας εκ μέρους της εναγομένης.

[ 63 ] Παράλληλα βεβαίως αυτό το οποίο παρατηρείται είναι πως η αξιοπιστία και σε μεγάλο βαθμό γενικότερα οι ισχυρισμοί αυτού του μάρτυρα δεν αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέταση του αν και βεβαίως αναφορικά με ορισμένους από αυτούς αμφισβητήθηκε η βασιμότητα τους. Παραδείγματος χάριν, ως προς την κατάσταση του ιστού EXTRA πριν από την πτώση του και ιδιαίτερα την κατάσταση των συρματόσχοινων του. Βεβαίως ο ίδιος ο Φιλίππου ευθέως παραδέχτηκε ότι δεν γνώριζε την κατάσταση του ιστού EXTRA τη στιγμή προ της κατάρρευσης του. Παράλληλα όμως προέβαλε και ένα ισχυρισμό τον οποίο όχι μόνο δεν αναίρεσε αλλά επανέλαβε και υποστήριξε ακόμη και ως προς τη σημασία του, σε σχέση με τηλεφώνημα από τον Κωνσταντίνου δεκαπέντε ημέρες πριν από την κατάρρευση του ιστού EXTRA με το οποίο του ζητήθηκε να τεντώσει τα συρματόσχοινα. Αυτός ο ισχυρισμός βεβαίως μένει ως έχει εφόσον ο μάρτυρας αυτός εν τέλει κρίνεται αξιόπιστος ενώ ο ίδιος ο Κωνσταντίνου δεν παρουσιάστηκε ως μάρτυρας έτσι ώστε είτε να απορρίψει το συγκεκριμένο ισχυρισμό είτε να ισχυριστεί πως μετά και από την άρνηση του Φιλίππου να τεντώσει τα συρματόσχοινα εντούτοις ο ίδιος μερίμνησε πριν από την κατάρρευση του ιστού EXTRA έτσι ώστε τα συρματόσχοινα όντως να είχαν τεντωθεί.

[ 64 ] Ουσιαστικά, ως προς την αξιοπιστία αυτού του μάρτυρα, παρά και το γεγονός πως θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι η ύπαρξη οικονομικής διαφοράς μεταξύ του ή της εταιρείας του και του Κωνσταντίνου ή της εναγομένης αποτελούσε κίνητρο έτσι ώστε να μαρτυρήσει ψευδώς ή με τρόπο εκδικητικά μεροληπτικό ως προς τις ενέργειες είτε του Κωνσταντίνου είτε της εναγομένης εταιρείας, εντούτοις δεν διαπιστώνεται βάσει είτε του τρόπου είτε και του περιεχομένου της προφορικής κατάθεσης του πως παρέχεται οποιοδήποτε περιθώριο έτσι ώστε ο μάρτυρας αυτός να κριθεί αναξιόπιστος.

[ 65 ] Θεωρώ παράλληλα πως η μαρτυρία αυτού του μάρτυρα έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς παρά και το γεγονός ότι αντεξετάστηκε σε σχέση με τα όσα ανέφερε ως προς την ορθή απόσταση των βάσεων σύνδεσης των συρματόσχοινων ανάλογα με το ύψος ενός ιστού εντούτοις η μαρτυρία του προσφέρθηκε από μάρτυρα του οποίου η ιδιότητα ως κατασκευαστής ιστών ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκε. Ενώ η οποιαδήποτε άποψη του σε σχέση με αυτό το θέμα υποστηρίχθηκε τόσο με βάση τη δική του εμπειρία από παρόμοιες περιπτώσεις ιστών στους οποίους οι βάσεις συγκράτησης ήταν πολύ κοντά στον ιστό και οι οποίοι κατέρρευσαν και με αναφορές στα όσα του είπαν πολιτικοί μηχανικοί.

[ 66 ] Επίσης αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι πως η μαρτυρία του Φιλίππου συνάδει και με τη μαρτυρία του Γεωργίου ως προς τη σημασία της ταλάντευσης ενός ιστού, ιδιαίτερα δε στη δική του περίπτωση με αναφορά σε συρματόσχοινα τα οποία δεν είχαν τεντωθεί, και των δυνάμεων οι οποίες ασκούνται επί των τσιμεντένιων βάσεων συγκράτησης από αυτή τη κίνηση του ιστού σε συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες.

Αναδεικνύεται επίσης έμμεσα σε σχέση με το ίδιο θέμα και η προχειρότητα με την οποία ο Κωνσταντίνου παρά και την κατασκευή βάσεων υποστήριξης για ιστό ύψους 42 μέτρων εντούτοις στη συνέχεια ζήτησε την ανέγερση ιστού ύψους 60 μέτρων παρά και τις κατ΄ επανάληψη επισημάνσεις του Φιλίππου ως προς το ότι οι βάσεις συγκράτησης του ιστού EXTRA οι οποίες είχαν κατασκευαστεί από την εναγόμενη (προφανώς ο Φιλίππου εννοούσε ότι δεν τις κατασκεύασε ο ίδιος ή η εταιρεία του και ότι αυτές κατασκευάστηκαν για την εναγόμενη) βρίσκονταν σε πολύ κοντινή απόσταση σε σχέση με το ύψος του ιστού EXTRA.

Διατηρώντας υπόψη την ομοιότητα στο ύψος των δύο βασικών επίδικων ιστών αρκεί μία απλή ματιά στο σχέδιο G1 επί του τεκμηρίου 5, το οποίο σημειωτέον είναι επί κλίμακος, έτσι ώστε να συγκριθεί η απόσταση των βάσεων του ιστού EXTRA με αυτών του ιστού ΡΙΚ και να διαπιστωθεί πως αυτή είναι αρκετά μικρότερη. Η απόσταση των βάσεων συγκράτησης του ιστού ΡΙΚ είναι περίπου διπλάσια από αυτή των βάσεων συγκράτησης του ιστού EXTRA.

[ 67 ] Επίσης επί αυτού του θέματος ο Φιλίππου αναφέρθηκε στην ανεπάρκεια των βάσεων συγκράτησης σε σχέση με το μέγεθος και βάρος τους αλλά και στο γεγονός ότι μία από αυτές δεν είχε τοποθετηθεί εντός σκάμματος στο έδαφος αλλά απλά πατούσε επί του εδάφους και μέρος αυτής προεξείχε στον παρακείμενο γκρεμό. Μαρτυρία η οποία συνάδει και με τη μαρτυρία του Γεωργίου. Βεβαίως, όπως διευκρίνισε, αυτή ήταν η βάση η οποία είχε μετακινηθεί κατά την ημερομηνία κατάρρευσης των ιστών.

[ 68 ] Ως προς το τέντωμα των συρματόσχοινων του ιστού EXTRA, διατηρώντας υπόψη και τη σημασία της τήρησης μίας σωστής διαδικασίας αναφορικά με αυτό το θέμα, ο Φιλίππου ήταν και ο μοναδικός μάρτυρας ο οποίος παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας σε σχέση με το τι είχε γίνει. Εφόσον δηλαδή ούτε ο Κωνσταντίνου αλλά ούτε και ο οποιοσδήποτε άλλος μάρτυρας είτε των εναγόντων είτε της εναγομένης κατέθεσε σχετικά με αυτό το θέμα. Ο Φιλίππου ήταν σαφής ως προς το ότι με την ανέγερση του ιστού EXTRA τέντωσε τα συρματόσχοινα και ευθυγράμμισε τον ιστό. Προσθέτοντας πως ενώ θα έπρεπε σε σύντομο χρονικό διάστημα από πέντε έως δεκαπέντε μέρες τα συρματόσχοινα να είχαν ξανατεντωθεί όμως ο ίδιος δεν κλήθηκε να το κάνει αν και δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει εάν αυτά είχαν ξανατεντωθεί. Επίσης, το Δικαστήριο δεν είναι δυνατό να αγνοήσει και τον αναντίλεκτο ισχυρισμό του ως προς το ότι δεκαπέντε ημέρες προ της πτώσης του ιστού EXTRA ο Κωνσταντίνου του είχε ζητήσει να τεντώσει τα συρματόσχοινα. Κάτι το οποίο αρνήθηκε να κάνει εξαιτίας της μη πληρωμής της εταιρείας του από την εναγόμενη για τις εργασίες τις οποίες είχαν εκτελέσει στο παρελθόν.

[ 69 ] Κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του εξήγησε και τον τρόπο κατασκευής των συρματόσχοινων (σαν πλεξούδες) και τους λόγους για τους οποίους αυτά με την πρώτη τοποθέτηση τους χαλαρώνουν και θα πρέπει στη συνέχεια να τεντωθούν ενώ εάν αυτό δεν γίνει τότε θα υπάρχουν δυνάμεις πάνω στις βάσεις στήριξης καθώς δηλαδή η κεντρική κατασκευή, δηλαδή ο ιστός, θα κινείται εξαιτίας του ανέμου. Σαφής ήταν και η μαρτυρία του Φιλίππου ως προς το ότι δεν είχε την συμπαράσταση, ή συνδρομή ουσιαστικά, πολιτικού μηχανικού κατά την ανέγερση του ιστού EXTRA αλλά και του τεντώματος των συρματόσχοινων με αναφορά και σε ειδικό όργανο για το σκοπό αυτό (δηλαδή, για το τέντωμα) ενώ ούτε και είχε εξασφαλιστεί άδεια οικοδομής από την εναγόμενη σε σχέση με αυτή την ανέγερση. Αξίζει να σημειωθεί επίσης πως ο Δαμασκηνός, με αναφορά στον ιστό EXTRA, ανέφερε (στις 19/2/2014) πως για να μπορέσει κάποιος να τεντώσει τα συρματόσχοινα θα πρέπει να υπάρχουν οι κατάλληλες ενώσεις οι οποίες να επιτρέπουν τη χρήση, επίσης, κατάλληλων μηχανημάτων.

[ 70 ] Αναδεικνύεται εμφαντικά από τη μαρτυρία του Φιλίππου το γεγονός πως η όλη ανέγερση του ιστού EXTRA έγινε βασισμένη στη δική του εμπειρία και γνώσεις στην κατασκευή ιστών δίχως να είχε ποτέ στη διάθεση του οποιαδήποτε σχέδια, προδιαγραφές, μελέτες, κατασκευαστικές λεπτομέρειες ή τοπογραφικές λεπτομέρειες του εδάφους ή στοιχεία έντασης ανέμων στην επίδικη περιοχή. Καθήκοντα επίβλεψης εκτελούσε και οδηγίες έδινε ο Κωνσταντίνου. Ο οποίος βεβαίως παρά και την οποιαδήποτε αόριστη και ανυποστήρικτη από άποψη μαρτυρίας νύξη επί του θέματος κατά την αντεξέταση του Φιλίππου δεν έχει καν προταθεί από την εναγόμενη ως προσοντούχος πολιτικός μηχανικός ή ως άτομο το οποίο κατείχε τις οποιεσδήποτε γνώσεις σε σχέση με την κατασκευή και ανέγερση ιστών ή οποιασδήποτε άλλης κατασκευής. Ενώ ο Φιλίππου εξήγησε επίσης τα όσα αναμένονται από ένα πολιτικό μηχανικό κατά τη διάρκεια κατασκευής ενός έργου δίχως αυτά να παρέχονται από τον Κωνσταντίνου. Όπως, παραδείγματος χάριν, αναφορά ποσοτήτων κυβικών μέτρων τσιμέντου και σιδήρου, έλεγχος εδάφους ή πάχος σωλήνων.

[ 71 ] Τέλος, από τη μαρτυρία του Φιλίππου προέκυψε επίσης πως την ίδια ημέρα πτώσης των ιστών στον επίδικο χώρο είχε καταπέσει και άλλος ιστός της εναγομένης (ακριβώς της ίδιας κατασκευής με τον ιστό EXTRA με συνολικό ύψος 54 μέτρων, δηλαδή 42 συν 12) στην περιοχή Βαβατσινιάς του οποίου επίσης είχε μετακινηθεί με παρόμοιο τρόπο μία από τις βάσεις συγκράτησης των συρματόσχοινων του ιστού.

[ 72 ] Θεωρώ πραγματικά πως ιδωμένη στο σύνολο της η μαρτυρία του Φιλίππου έχει ιδιαίτερη σημασία ως προς την ύπαρξη μίας προϋπάρχουσας κατάστασης σε σχέση με τον ιστό EXTRA βάσει και της οποίας εύλογα αναδεικνύεται και η πιθανότητα κατάρρευσης του συγκεκριμένου ιστού σε ακραίες καιρικές συνθήκες υπό τις οποίες θα υποβαλλόταν σε δοκιμασία η σταθερότητα ή ισορροπία του, ως μία κατασκευή επί του εδάφους για την οποία χρειάζονταν, σύμφωνα με τη μαρτυρία στο σύνολο της, ειδικές κατασκευές, δηλαδή βάσεις συγκράτησης οι οποίες να συνδέονταν με συρματόσχοινα με τον ιστό ως μία κεντρική κατασκευή η ευστάθεια της οποίας να εξαρτιόταν άμεσα από την ορθή κατασκευή αλλά και συνεχή συντήρηση της σύνδεσης των βάσεων στήριξης ή συγκράτησης με τον ιστό. Συντήρηση κυρίως υπό την έννοια του ανάλογου τεντώματος κατά χρονικά διαστήματα των συρματόσχοινων.

[ 73 ] Βεβαίως προκύπτουν και κάποια στοιχεία από τη μαρτυρία του Φιλίππου τα οποία αντικρούουν τη μαρτυρία του Δαμασκηνού. Δηλαδή, ως προς το ότι οι σωλήνες οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του ιστού EXTRA δεν έχουν οποιαδήποτε ομοιότητα με σωλήνες νερού ενώ με βάση τη δική του κρίση και το μέγεθος του ιστού EXTRA οι σωλήνες ήταν σωστής διαμέτρου και πάχους. Δίχως όμως να αποδίδεται από το Δικαστήριο οποιαδήποτε καθοριστική σημασία σε σχέση με αυτή τη διαφορά μεταξύ της μαρτυρίας αυτών των δύο μαρτύρων.

[ 74 ] Όντως ο Δαμασκηνός ισχυρίστηκε πως οι σωλήνες ήταν αυτοί οι οποίοι χρησιμοποιούνται για μεταφορά νερού. Υπενθυμίζω όμως πως ο Δαμασκηνός δεν επικεντρώθηκε μόνο σε ένα τέτοιο απλό ισχυρισμό. Ο ισχυρισμός αυτός αποτελεί μόνο μία αναφορά σε σχέση με τα όσα παρέθεσε ως προς την αδυναμία να προβεί κάποιος σε προσομοίωση καθώς η κατασκευή του ιστού EXTRA δεν είχε οποιεσδήποτε προδιαγραφές ή συγκεκριμένες παραμέτρους. Υπολόγισε δηλαδή πως ο ιστός EXTRA κατασκευάστηκε εμπειρικά. Παραδείγματος χάριν, σε σχέση με την τοποθέτηση των συρματόσχοινων. Δίχως χρήση ειδικών οργάνων έτσι ώστε να υπήρχε μέτρηση της δύναμης η οποία θα εφαρμοζόταν σε ένα συρματόσχοινο. Ενώ υπήρχε και αστοχία, όπως την αποκάλεσε, σε σχέση με τα υλικά προσθέτοντας ότι δεν παίρνεις τυχαίως σωλήνες και τις ενώνεις για να γίνει αντένα. Πρόσθεσε πως ένας μηχανικός πρέπει να ξέρει όπως και ο μελετητής πως συμπεριφέρεται η κατασκευή του με συγκεκριμένα φορτία και πως θα συμπεριφερθεί εάν αλλάξουν αυτά τα φορτία προσθέτοντας πως αυτή είναι η σημασία μίας κατασκευής με προδιαγραφές.

[ 75 ] Ακόμη και ο Φιλίππου ουσιαστικά απλά υπολόγισε μετά από την κατάρρευση του πως η κατασκευή του ιστού EXTRA ήταν καλή καθώς μετά από την πτώση του δεν ξεκόλλησε κάτι ή να είχε σχιστεί κάποια σωλήνα. Βεβαίως αυτή η θέση δεν απαντά πλήρως στην καταλληλότητα των σωλήνων οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν είτε από άποψης υλικού, δηλαδή τύπου σιδέρου και κατά πόσο αυτό ήταν δομικό, όπως το περιέγραψε ο Δαμασκηνός, με διάφορες διαβαθμίσεις, δηλαδή βαθμούς αντοχής ή αντοχή διάτμησης. Ουσιαστικά ο Φιλίππου επικεντρώθηκε στη διάμετρο και πάχος των σωλήνων ενώ βεβαίως παράλληλα απέρριψε τη θέση ότι αυτοί είχαν οποιαδήποτε ομοιότητα με σωλήνες νερού.

[ 76 ] Προ της προφορικής κατάθεσης της Μ. Ε. 5 Ειρήνης Σωκράτους δηλώθηκαν παραδεκτά γεγονότα ως προς τη μαρτυρία δύο μαρτύρων και έτσι αποφεύχθηκε η αναγκαιότητα παρουσίας τους ως μάρτυρες με αποτέλεσμα την εξοικονόμηση χρόνου του Δικαστηρίου. Κατατέθηκε επίσης εκ συμφώνου το τεκμήριο 7, δηλαδή επιστολή του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητήριου Κύπρου (στο εξής θα καλείται το «ΕΤΕΚ») αναφορικά με την εγγραφή του Αγγελίδη στο Μητρώο Μελών του κλάδου Ηλεκτρονικής Μηχανικής περιλαμβανομένης της Μηχανικής της Πληροφορικής στην Ηλεκτρονική Μηχανική. Επίσης έγιναν δεκτά εκ συμφώνου τεκμήρια προς αναγνώριση, δηλαδή η βιντεοκασέτα (τεκμήριο Α προς αναγνώριση) και το αντίγραφο αυτής σε ψηφιακό δίσκο (τεκμήριο Β προς αναγνώριση). Η Μ. Ε. 5 εργάζεται στο Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου (στο εξής θα καλείται το «ΡΙΚ») από το 1991 ως γραφέας και δια μέσω της προφορικής κατάθεσης της κατατέθηκαν τρεις επιστολές. Η μαρτυρία της δεν χρήζει οποιασδήποτε αξιολόγησης διατηρώντας υπόψη τόσο το σκοπό παρουσίασης της όσο και το γεγονός πως όπως σαφώς αναδείχτηκε από την αντεξέταση της δεν γνώριζε οτιδήποτε αναφορικά με το επίδικο περιστατικό.

[ 77 ] Ως Μ. Ε. 6 κατέθεσε ο Σώτος Θεοδωρίδης (στο εξής θα καλείται ο «Θεοδωρίδης»), υπάλληλος των εναγόντων ως Ανώτερος Τεχνικός Επιθεωρητής, ο οποίος αφού υιοθέτησε γραπτή δήλωση του ως μέρος της κύριας εξέτασης του στη συνέχεια κατέθεσε προφορικά. Σκοπός της παρουσίασης της μαρτυρίας του Θεοδωρίδη ήταν η απόδειξη των ειδικών ζημιών των εναγόντων, λεπτομέρειες των οποίων αναφέρονται στην έκθεση απαίτησης, καταλήγοντας όμως σε ένα χαμηλότερο συνολικό ποσό από αυτό το οποίο αναφέρεται στην έκθεση απαίτησης.

Εντούτοις ο μάρτυρας αυτός ερωτήθηκε αναφορικά με την αρχική ζημιά και ανέφερε ως συνολικό ποσό ένα ποσό περίπου το ίδιο με αυτό το οποίο αναφέρεται στην έκθεση απαίτησης. Συγκεκριμένα ερωτήθηκε αναφορικά με το ποσό το οποίο θα χρειαζόταν για επαναφορά ακριβώς του ίδιου σταθμού όπως προηγουμένως, δηλαδή πριν από το ζημιογόνο γεγονός.

Κατατέθηκαν τεκμήρια αναφορικά με τα ακαδημαϊκά και επαγγελματικά προσόντα αυτού του μάρτυρα ενώ δηλώθηκε από τον ευπαίδευτο συνήγορο της εναγομένης πως η εναγόμενη δεν αμφισβητούσε τους τίτλους των σπουδών του. Ο συγκεκριμένος μάρτυρας είναι εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ στους κλάδους της Ηλεκτρολογικής Μηχανικής και Ηλεκτρονικής Μηχανικής περιλαμβανομένης της Μηχανικής της Πληροφορικής.

Πανομοιότυπη εγγραφή βεβαίως με αυτή του βασικού μάρτυρα υπεράσπισης, δηλαδή του Αγγελίδη. Κατέθεσε σχετικά με τον εξοπλισμό ο οποίος υπήρχε στον υποσταθμό των εναγόντων στον επίδικο χώρο. Αν και ο μάρτυρας αυτός είχε αρκετούς φακέλους στην κατοχή του αναφορικά με παραγγελίες οι οποίες έγιναν για αποκατάσταση της ζημιάς στον υποσταθμό των εναγόντων εντούτοις αποφεύχθηκε η κατάθεση μέρους του περιεχομένου αυτών με σχετική δήλωση από τον ευπαίδευτο συνήγορο της εναγομένης.

Σύμφωνα με αυτή τη δήλωση η εναγόμενη αναγνώρισε ότι οι ενάγοντες είχαν καταβάλει το ποσό των €142.769,00 το οποίο αναφέρεται στην παράγραφο 9 της γραπτής δήλωσης του Θεοδωρίδη όμως αρνείται η εναγόμενη ότι το συγκεκριμένο ποσό ή μέρος αυτού θα μπορούσε να αναγνωριστεί ως ειδικές ζημιές ή επιδικαστεί ως αποζημίωση υπέρ των εναγόντων σε περίπτωση κατά την οποία ήθελε φανεί ότι η εναγόμενη ευθύνεται για την πτώση του ιστού ΡΙΚ.

Στο υπόλοιπο μέρος της κύριας εξέτασης του ο μάρτυρας αυτός ερωτήθηκε αναφορικά με την αναγκαιότητα των εξόδων τα οποία είχαν γίνει από τους ενάγοντες για αποκατάσταση των ζημιών τις οποίες είχε υποστεί ο υποσταθμός των εναγόντων. Εξήγησε επίσης το λόγο για τον οποίο οι ενάγοντες δεν έφτιαξαν τον ίδιο υποσταθμό όπως προηγουμένως.

Καθότι, μετά από διαπραγμάτευση με την ασφαλιστική εταιρεία, καθώς θεωρήθηκε από αυτή ότι θα έπρεπε να αφαιρεθεί κάποιο ποσό ως απόσβεση της αρχικής αξίας του εξοπλισμού, συμφωνήθηκε με τους ενάγοντες ότι η ζημιά μετά την απόσβεση ήταν αυτή των £85.176,00. Βάσει αυτού του δεδομένου, ότι δηλαδή το ποσό στη διάθεση των εναγόντων ήταν μικρότερο από το αρχικό σε συνδυασμό και με το γεγονός πως οι ενάγοντες ξοδεύουν μόνο εγκεκριμένα κονδύλια από τη Βουλή, σύμφωνα με τις οδηγίες του προισταμένου του, το όνομα του οποίου ήταν Γρηγόρης Μαλιώτης, τοποθετήθηκε πύργος αντί ιστός και υποδεέστερη αντένα εκπομπής ραδιοφώνου ενώ τα υπόλοιπα εξαρτήματα ήταν πανομοιότυπα ή εφάμιλλα με αυτά που προϋπήρχαν του επίδικου συμβάντος.

[ 78 ] Κατά την αντεξέταση αυτού του μάρτυρα δοκιμάστηκε η βασιμότητα της μαρτυρίας η οποία είχε δοθεί σε σχέση με την απόδειξη των ειδικών ζημιών των εναγόντων. Θεωρώ ότι οι απαντήσεις οι οποίες δόθηκαν από αυτό τον μάρτυρα δικαιολογούν πλήρως τις οικονομικές επιλογές οι οποίες έγιναν από τους ενάγοντες ως προς την αποκατάσταση των ζημιών τις οποίες είχαν υποστεί ως αποτέλεσμα της κατάρρευσης του ιστού ΡΙΚ βάσει και του κόστους πιθανής επισκευής και ουσιαστικά αναστύλωσης του ιστού ΡΙΚ όπως αυτός προϋπήρχε.

Στόχος βεβαίως ήταν η επαναλειτουργία του υποσταθμού μετάδοσης ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων. Εξήγησε πειστικά ο μάρτυρας αυτός πόσο ασύμφορο θα ήταν το συνολικό κόστος συγκεκριμένης εταιρείας έτσι ώστε να αποφανθεί κατά πόσο κάποια τεμάχια του ιστού ΡΙΚ θα μπορούσαν να ξαναχρησιμοποιηθούν.

Το συγκεκριμένο σημείο επεξηγείται επαρκώς στις σελίδες 2 και 3 της γραπτής δήλωσης του. Επιπλέον θεωρώ πως η προσπάθεια κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του μάρτυρα αυτού να αμφισβητηθούν οι επιλογές οι οποίες έγιναν από τους ενάγοντες ως προς την αγορά του πύργου των 45 μέτρων δεν είχε ως αποτέλεσμα την υπονόμευση με οποιοδήποτε τρόπο της πραγματικά πειστικής εκδοχής την οποία ο μάρτυρας προέβαλε σε σχέση με τη εξασφάλιση συμφέρουσων παραγγελιών παρά και τη διαδικασία απευθείας ανάθεσης παρακάμπτοντας την οποιαδήποτε διαδικασία προσφορών εξαιτίας και της ανάγκης για την όσο το δυνατό ταχύτερη αποκατάσταση της βλάβης.

Σαφώς προκύπτει - σε ενδυναμωμένη μάλιστα μορφή - και στην αντεξέταση του, η εκδοχή την οποία προώθησε ο μάρτυρας αυτός κατά την κύρια εξέταση του. Θέτοντας το πολύ απλά εξήγησε πως διατηρώντας υπόψη το δεδομένο ότι η επιδιόρθωση του παλαιού ιστού είτε ήταν αδύνατη, κάτι το οποίο παραδέχτηκε ότι δεν γνώριζαν ή στην περίπτωση που ήταν εφικτή αυτή δεν ήταν οικονομικά συμφέρουσα και δεδομένου ότι είχε πεισθεί και η ασφαλιστική εταιρεία για την αγορά νέου ιστού θεώρησε πως η αγορά του συγκεκριμένου πύργου ύψους 45 μέτρων ήταν επαρκώς αιτιολογημένη.

[ 79 ] Διαπιστώνεται η ύπαρξη μίας ιδιαίτερης λογικής συνοχής στη μαρτυρία αυτού του μάρτυρα ως επίσης και ετοιμότητας ως προς την επεξήγηση, με αναφορά σε συγκεκριμένα ποσά, των αποφάσεων οι οποίες είχαν ληφθεί από τους ενάγοντες με στόχο την αποκατάσταση της ζημιάς την οποία είχε υποστεί όχι τόσο ο ιστός ΡΙΚ όσο η ζημιά την οποία είχαν υποστεί οι ενάγοντες από την διακοπή λειτουργίας του υποσταθμού τους, η οποία βεβαίως λειτουργία προηγουμένως βασιζόταν πλήρως στην ύπαρξη του ιστού ΡΙΚ. Πραγματικά δεν διαπιστώνεται να έχει επιτευχθεί με οποιοδήποτε τρόπο κατά την αντεξέταση του η οποιαδήποτε υπονόμευση της μαρτυρίας του μάρτυρα αυτού αναφορικά με την προσπάθεια ουσιαστικά των εναγόντων να μειώσουν όσο το δυνατό περισσότερο την οικονομική ζημιά την οποία είχαν υποστεί ως αποτέλεσμα της κατάρρευσης του ιστού ΡΙΚ.

[ 80 ] Γενικά, όπως διαπιστώνεται, όλες οι απαντήσεις οι οποίες δόθηκαν από τον Θεοδωρίδη κατά την αντεξέταση του ενισχύουν την αξιοπιστία τόσο του ιδίου ως μάρτυρας όσο και των λεπτομερειών της εκδοχής των εναγόντων την οποία παρουσίασε αναφορικά με το κόστος σε σχέση με την αποκατάσταση της ζημιάς την οποία οι ενάγοντες είχαν υποστεί ως αποτέλεσμα της κατάρρευσης του ιστού ΡΙΚ. Ο Θεοδωρίδης ήταν απόλυτα πειστικός ως προς το ότι όλες οι αναγκαίες αγορές προς αποκατάσταση των βλαβών έγιναν μετά από σχετικές μετρήσεις ενώ τόνισε παράλληλα πως οι ενάγοντες είναι και υπό τον έλεγχο της ασφαλιστικής εταιρείας που κατέληξαν σε ένα ποσό. Η οποία ασφαλιστική εταιρεία αξίωνε όσο το δυνατό μικρότερο ποσό ενώ όλες οι ενέργειες των εναγόντων έγιναν με στόχο την πλήρη αξιοποίηση του πλαισίου του ποσού το οποίο ήταν διαθέσιμο σε αυτούς. Πραγματικά βάσει αυτής της μαρτυρίας δεν διαπιστώνεται από το Δικαστήριο οι ενάγοντες να είχαν ξοδέψει προς αποκατάσταση της ζημιάς την οποία είχαν υποστεί οποιοδήποτε ποσό το οποίο να μην δικαιολογείτο υπό τις περιστάσεις.

[ 81 ] Ο Μ. Ε. 7 ήταν ο Χάρης Νικολαΐδης, ιδιοκτήτης του ραδιοφωνικού σταθμού «Ράδιο Πάφος». Υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του τη γραπτή κατάθεση την οποία έδωσε στην Αστυνομία στις 24/1/2004. Η σημασία της μαρτυρίας αυτού του μάρτυρα έγκειται στο γεγονός πως με αυτή ενισχύεται και η μαρτυρία του Γεωργίου ως προς το κόψιμο των συρματόσχοινων.

Παρά και την οποιαδήποτε αμφισβήτηση της μαρτυρίας του επί του συγκεκριμένου θέματος κατά την αντεξέταση του εντούτοις πραγματικά δεν διαπιστώνεται να υπήρχε οποιοσδήποτε λόγος έτσι ώστε ο μάρτυρας αυτός να μην είχε καταθέσει την αλήθεια. Επιπλέον βεβαίως η κατάθεση του δόθηκε μία ημέρα μετά από το κόψιμο των συρματόσχοινων.

Κυρίως όμως σε σχέση και με τις λεπτομέρειες αναφορικά με το συγκεκριμένο κόψιμο δεν είναι δυνατό να αγνοηθεί και το γεγονός πως ο μάρτυρας αυτός ενδιαφερόταν να κοπούν τα συρματόσχοινα καθότι διαφορετικά διέτρεχε κίνδυνο ο ιστός του «Ράδιο Πάφος» να υποστεί επιπρόσθετη ζημιά, πέραν δηλαδή και από το γεγονός ότι ένα από τα τρια συρματόσχοινα του είχε κοπεί από τα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ.

Δηλαδή, δεν θεωρώ πως είναι με οποιοδήποτε τρόπο ύποπτο το γεγονός ότι ήταν σε θέση να δώσει σαφή και λεπτομερή μαρτυρία αναφορικά με ένα γεγονός το οποίο κατά το συγκεκριμένο χρόνο τον ενδιέφερε καθώς μάλιστα ήταν ο ίδιος ο οποίος είχε ζητήσει να κοπούν τα συρματόσχοινα. Ούτε και διαπιστώνεται βάσει είτε του τρόπου είτε του περιεχομένου της προφορικής κατάθεσης του ή ειδικά από την αντεξέταση του να προκύπτει οποιοδήποτε σημείο βάσει του οποίου να είναι δυνατό να κριθεί πως ο μάρτυρας αυτός δεν ήταν αξιόπιστος.

Πραγματικά θεωρώ πως ο μάρτυρας αυτός είναι δυνατό να γίνει δεκτός ως ένα ανεξάρτητος μάρτυρας δίχως οποιοδήποτε συμφέρον ως προς την έκβαση αυτής της αγωγής και πως η μαρτυρία η οποία δόθηκε από τον ίδιο δεν είχε οποιαδήποτε σκοπιμότητα. Σαφώς αναφέρθηκε στο κόψιμο των δύο συρματόσχοινων με σμυρίλιο στην παρουσία του ενώ αναφέρεται επίσης και στην άφιξη νωρίτερα στον επίδικο χώρο της Αστυνομίας.

Επίσης η επίδειξη επί του σχεδίου G1 του τεκμηρίου 5 της θέσης του ιστού του «Ράδιο Πάφος» συνάδει και με την αναφορά του Γεωργίου ως προς την κατεύθυνση στην οποία είχαν κοπεί τα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ σε σχέση και με τη βάση συνδεδεμένη με τα συγκεκριμένα συρματόσχοινα. Ο Νικολαϊδης γίνεται δεκτός από το Δικαστήριο ως ένας ανεξάρτητος και αξιόπιστος μάρτυρας.

[ 82 ] Ως Μ. Υ. 2 κατέθεσε ο Ανδρέας Ζένιος ο οποίος εκτελούσε καθήκοντα γενικού διευθυντή του τηλεοπτικού σταθμού της εναγομένης. Αναδεικνύεται από το σύνολο της κυρίως εξέτασης του μάρτυρα αυτού μία προσπάθεια να δοθεί μαρτυρία επί διαφόρων θεμάτων η οποία όμως δεν έγινε επιτρεπτή από το Δικαστήριο με συγκεκριμένες ενδιάμεσες αποφάσεις (rulings) μετά από έγερση ένστασης στην κάθε περίπτωση.

Κυρίως τα προσόντα του μάρτυρα αυτού δεν του επέτρεπαν ουσιαστικά να παρουσιάσει μαρτυρία σχετική με αυτή η οποία είχε δοθεί από τον Δαμασκηνό. Κατά την αντεξέταση του απέτυχε να υπερβεί την αμφισβήτηση από τους ενάγοντες της θέσης του ως προς το ότι ο Αγγελίδης θα μπορούσε να θεωρηθεί ως εμπειρογνώμονας σε σχέση με μηχανισμούς κατάρρευσης ιστών.

Δηλαδή, να δικαιολογήσει πειστικά την επιλογή του Αγγελίδη, την οποία ο ίδιος έκανε, ως ειδικού επί του θέματος της κατάρρευσης των επίδικων ιστών. Ούτε και έχει πεισθεί το Δικαστήριο με τα όσα γενικά και αόριστα ανέφερε ο μάρτυρας αυτός σε σχέση με την κατ΄ ισχυρισμό προσπάθεια αλλοίωσης του επίδικου χώρου από τους υπαλλήλους των εναγόντων με την μετακίνηση αντικειμένων.

Συγκεκριμένα αναφέρθηκε μόνο, σε υπόδειξη μάλιστα από τον Αγγελίδη, ενός κομμένου συρματόσχοινου. Θέμα για το οποίο έχει παρουσιαστεί επαρκής κρινόμενη ως αξιόπιστη μαρτυρία αναφορικά με τις συνθήκες οι οποίες οδήγησαν στην ύπαρξη αυτού του κομμένου συρματόσχοινου. Ουσιαστικά η όλη εκδοχή του σε σχέση με την κατ΄ ισχυρισμό καταστροφή τεκμηρίων επί τόπου δεν κρίνεται πειστική καθότι αυτή είναι εντελώς αόριστη.

Ισχυρίστηκε μάλιστα πως ο Αγγελίδης πήρε ο ίδιος φωτογραφίες αλλά έδωσε και οδηγίες για επαγγελματική φωτογράφιση. Τέτοιες φωτογραφίες με συγκεκριμένο περιεχόμενο και οι οποίες να απεικονίζουν τα όσα ανέφερε σε συνάρτηση με καθορισμένο χρονικό σημείο δεν έχουν παρουσιαστεί στο Δικαστήριο. Ουσιαστικά αποπειράθηκε ο μάρτυρας αυτός να ενισχύσει μαρτυρία του Αγγελίδη επί του συγκεκριμένου θέματος η οποία ακόμη και από μόνη της δεν κρίνεται αξιόπιστη.

Η δε απόπειρα υπονόμευσης της μαρτυρίας η οποία δόθηκε από τον Δαμασκηνό ως προς τη χρήση λογισμικού για σκοπούς προσομοιώσης του τρόπου κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών κρίνεται ως εντελώς ανεπιτυχής καθώς ο μάρτυρας αυτός προσπάθησε με μία γενική αναφορά να αποδείξει ότι το λογισμικό στο οποίο ο Δαμασκηνός είχε αναφερθεί δεν του παρείχε τις αναγκαίες δυνατότητες για το σκοπό τον οποίο είχε ισχυριστεί.

Επί του ερωτήματος κατά πόσο η εναγόμενη είχε άδεια οικοδομής η μαρτυρία αυτού του μάρτυρα χαρακτηρίζεται από υπεκφυγή καθώς ενώ αρχικά προσπαθούσε να αποφύγει να απαντήσει εν τέλει απλά δήλωσε πως δεν είχε αρμοδιότητα ή ευθύνη για το θέμα αυτό και εισηγήθηκε να ερωτηθούν άλλοι εάν είχε άδεια. Βεβαίως η εναγόμενη εταιρεία όμως δεν παρουσίασε τον οποιονδήποτε άλλο μάρτυρα (παραδείγματος χάριν, τον διευθυντή της, Κυριάκο Κωνσταντίνου) έτσι ώστε να ερωτηθεί επί του προκειμένου.

Ουσιαστικά η εντύπωση η οποία δημιουργείται είναι πως σαφώς ο μάρτυρας αυτός γνώριζε την απάντηση αλλά δεν επιθυμούσε να απαντήσει. Λογικά θα αναμενόταν από τη θέση του ως γενικός διευθυντής του τηλεοπτικού σταθμού της εναγομένης εταιρείας να ήταν σε θέση να απαντήσει επί του συγκεκριμένου ερωτήματος.

Μάλιστα έφθασε και στο μεταίχμιο της θρασύτητας όταν του υποβλήθηκε πως ο ιστός EXTRA δεν είχε πολεοδομική άδεια ή άδεια οικοδομής όταν, αφού «υπέβαλε» ότι δεν ξέρει, ανέφερε στον δικηγόρο των εναγόντων πως «είχατε την ευκαιρία να ρωτήσετε». Η πραγματικότητα βεβαίως είναι πως ποτέ κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας μέχρι εκείνο το χρονικό σημείο (ή ακόμη και μετά) δεν δόθηκε όντως αυτή η ευκαιρία στον δικηγόρο των εναγόντων.

Όταν του υποβλήθηκε πως ο ιστός EXTRA ανεγέρθηκε χωρίς την άδεια των ιδιοκτητών της γης (δηλαδή την Ιερά Μονή Αγίου Νεοφύτου) απάντησε με επιπόλαιο τρόπο λέγοντας «που θέλεις να ξέρω». Πραγματικά η όλη εντύπωση η οποία δημιουργήθηκε βάσει της προφορικής κατάθεσης του μάρτυρα αυτού είναι πως σαφώς σκοπός της ήταν η προάσπιση των συμφερόντων της εναγομένης όσο και να ισχυρίστηκε πως το ΡΙΚ, προφανώς ως πρώην εργοδότες του, του είναι περισσότερο αγαπητό από την εναγόμενη εταιρεία και ότι το ΡΙΚ είναι το παιδί του ενώ με την εναγόμενη εταιρεία τον συνδέει μία φιλία με τη διεύθυνση.

Κρίνεται πως η μαρτυρία αυτού του μάρτυρα όντως, όσο και ο ίδιος να ισχυρίστηκε πως αυτό είναι προσβλητικό για τον ίδιο, ένα σκοπό είχε μόνο και αυτός ήταν μία εμφανής προσπάθεια απαλλαγής της εναγομένης από τις οποιεσδήποτε πιθανές ευθύνες της σε σχέση με την κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ. Καμία αξία ή βαρύτητα πραγματικά κρίνεται να έχει η μαρτυρία η οποία προέκυψε από την προφορική κατάθεση αυτού του μάρτυρα και ασφαλώς ούτε και ενισχύεται με αυτή με οποιονδήποτε τρόπο η μαρτυρία του Αγγελίδη ούτε ακόμη και σε σχέση με τους ισχυρισμούς του Αγγελίδη ως προς τα όσα αντίκρισε όταν βρέθηκε για πρώτη φορά στον επίδικο χώρο μετά από την κατάρρευση των ιστών.

Επιπλέον ακόμη και με βάση παραδοχή του ιδίου του μάρτυρα ο ίδιος δεν είναι δυνατό να γίνει δεκτός ως εμπειρογνώμονας αναφορικά με το βασικό επίδικο θέμα αυτής της αγωγής δηλαδή την κατάρρευση ή τον μηχανισμό κατάρρευσης των ιστών. Ούτε και βεβαίως θα ήταν δυνατό η δική του μαρτυρία να συνεισφέρει με οποιοδήποτε τρόπο στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του Δαμασκηνού.

Όσο ενδιαφέρουσα και να ήταν η επαγγελματική σταδιοδρομία του συγκεκριμένου μάρτυρα αυτή δεν κρίνεται να έχει οποιαδήποτε άμεση σχέση με τα επίδικα θέματα αυτής της αγωγής.

[ 83 ] Έχοντας ολοκληρώσει την παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας της δεύτερης ομάδας μαρτύρων το Δικαστήριο θα συνεχίσει με τη μαρτυρία της πρώτης ομάδας αρχίζοντας με τον Δαμασκηνό.

[ 84 ] Ο μάρτυρας αυτός επανακλητεύθηκε καθώς μετά και από την ολοκλήρωση της προφορικής κατάθεσης του εγκρίθηκε τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης και ανταπαίτησης της εναγομένης. Διευκρινίζεται απλά πως το Δικαστήριο παραθέτει και αξιολογεί τη μαρτυρία του στο σύνολο της δίχως να γίνεται οποιοσδήποτε διαχωρισμός μεταξύ της προφορικής κατάθεσης του πριν και μετά από την επανακλήτευση του. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η εκδοχή αυτού του μάρτυρα παρέμεινε σταθερή και αναλλοίωτη από την ετοιμασία της έκθεσης του το 2004 μέχρι και την ολοκλήρωση της προφορικής κατάθεσης του δέκα χρόνια αργότερα κατά τον Ιούλιο του 2014.

[ 85 ] Κατ΄ αρχάς το Δικαστήριο αποδέχεται τον συγκεκριμένο μάρτυρα ως εμπειρογνώμονα στο πεδίο της επαγγελματικής δραστηριότητας του ως πολιτικός μηχανικός με πείρα στο συγκεκριμένο αντικείμενο από το 1977. Μέρος αυτής της δραστηριότητας συμπεριλαμβάνει και την προετοιμασία πραγματογνωμοσυνών για ασφαλιστικές εταιρείες ως σύμβουλος συνεργάτης τους. Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο του ανατέθηκε η ετοιμασία πραγματογνωμοσύνης από την ασφαλιστική εταιρεία American Home σε σχέση με την κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ ο οποίος ήταν ασφαλισμένος με τη συγκεκριμένη ασφαλιστική εταιρεία.

[ 86 ] Αναφέρθηκε στη μετάβαση του στον επίδικο χώρο στις 23/1/2004 με γενική περιγραφή ως προς τα άτομα τα οποία συνάντησε εκεί, όπως τεχνικούς των εναγόντων και αστυνομικούς. Ακολούθησαν άλλες δύο επισκέψεις του στις 26 και 28 του ίδιου μηνός. Αναφέρθηκε στη διερεύνηση του επίδικου χώρου με μετρήσεις, έλεγχο των βάσεων συγκράτησης και συρματόσχοινων, λήψη φωτογραφιών και ετοιμασία ενός σχεδίου επί του οποίου τοποθέτησε με ακρίβεια τις βάσεις των ιστών. Αφού ολοκλήρωσε τη συλλογή όλων των στοιχείων, τα επεξεργάστηκε στο γραφείο του, μελέτησε τις πιθανές εκδοχές κατάρρευσης και μέχρι τον Ιούνιο του 2004 είχε ετοιμάσει αναλυτική έκθεση σχετικά με την κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ η οποία κατατέθηκε ως τεκμήριο 5 και της οποίας το περιεχόμενο υιοθέτησε.

[ 87 ] Αναφέρθηκε στο συμπέρασμα του εξηγώντας πως βάσει και της παράσυρσης του ιστού EXTRA προς την βορειοανατολική κατεύθυνση από τους νοτιοδυτικούς ανέμους τεκμηριώνεται αστοχία της βάσης του θεμελίου (δηλαδή της βάσης συγκράτησης) με αριθμό 1 του ιστού EXTRA. Ο αριθμός 1 αναφέρεται επί του σχεδιαγράμματος G1 το οποίο αποτελεί μέρος του τεκμηρίου 5 (στο εξής θα καλείται το «σχέδιο G1») καθορίζοντας με αυτό τον τρόπο μία από τις τρεις συνολικά βάσεις συγκράτησης του ιστού EXTRA. Εξήγησε ο μάρτυρας αυτός πως η βάση συγκράτησης 1 ήταν τοποθετημένη επιφανειακά σε προσχώσεις στην παρυφή του λόφου στον επίδικο χώρο.

[ 88 ] Πρόσθεσε πως το έδαφος ήταν προσχώσεις, δηλαδή είδος εδάφους. Η έννοια της πρόσχωσης εξηγήθηκε από τον Δαμασκηνό, εντούτοις αυτό το οποίο έχει σημασία σε σχέση με τη μαρτυρία του είναι η αναφορά ως προς το ότι φαινόταν καθαρά ότι η βάση συγκράτησης με αριθμό 1 είχε ξεριζωθεί από την αρχική της θέση. Ως προς την έννοια της πρόσχωσης αναφέρθηκε στη διαφορά μεταξύ του φυσικού εδάφους το οποίο υπάρχει για πολλά χρόνια και πως πάνω από αυτό παρασύρονται από βροχές ή σεισμούς άλλα χώματα ή διαβρώσεις από τον λόφο και πως αυτές είναι φυσικές προσχώσεις ενώ υπάρχουν και τεχνικές προσχώσεις από εκσκαφές. Στην περίπτωση της βάσης με αριθμό 1 οι προσχώσεις φαινόταν να είναι φυσικές αν και υπήρχαν και σημάδια από τεχνικές, επιφανειακές προσχώσεις οι οποίες κατά την άποψη του έγιναν κατά την εκσκαφή του θεμελίου διευκρινίζοντας όμως ότι αυτή η εκσκαφή ήταν επιφανειακή.

[ 89 ] Εξήγησε σε σχέση με τις βάσεις συγκράτησης ότι αυτές συγκρατούν τα συρματόσχοινα σταθεροποίησης με σκοπό την σταθεροποίηση του ιστού EXTRA σε περίπτωση οριζόντιας φόρτισης η οποία μπορεί να προκύψει είτε από άνεμο είτε από σεισμό. Απάντησε όταν ερωτήθηκε πως είναι μία δύναμη η οποία ασκείται οριζόντια πάνω στον ιστό της αντένας προσθέτοντας πως και τα συρματόσχοινα είναι μέρος της αντένας. Συμφώνησε πως θέτοντας το απλά τα συρματόσχοινα συγκρατούν την αντένα.

[ 90 ] Το σχέδιο G1 ετοιμάστηκε βάσει στοιχείων όπως η μορφολογία του εδάφους με επακριβή τοποθέτηση των βάσεων συγκράτησης των ιστών. Εξήγησε το περιεχόμενο του σχέδιο G1 με αρκετή προσοχή και λεπτομέρεια. Τόνισε τη μεγάλη ακρίβεια με την οποία είχε καθορίσει τις θέσεις των βάσεων συγκράτησης και των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 91 ] Διευκρινίζω απλά πως ο ιστός ΡΙΚ και ο ιστός EXTRA είναι οι επίδικοι ιστοί αλλά εξαιτίας και των αναφορών του Αγγελίδη στον ιστό Γιαλούσα ως μέρος της δικής του εκδοχής κατάρρευσης των ιστών θα μπορούσε και ο ιστός Γιαλούσα να θεωρηθεί υπό αυτή την έννοια ως ένας από τους επίδικους ιστούς. Τουλάχιστον ως μέρος της όλης εκδοχής της εναγομένης αναφορικά με τα αίτια της κατάρρευσης των δύο βασικών ιστών.

[ 92 ] Όπως ο Δαμασκηνός τόνισε, σε σχέση και με τα στοιχεία επί του σχεδίου G1, φαίνονται οι διαστάσεις των βάσεων συγκράτησης. Αναφέρθηκε σε αυτές τις βάσεις συγκράτησης ως «καίριας σημασίας» διευκρινίζοντας πως είναι αυτές οι οποίες σταθεροποιούν τους ιστούς και είναι σε αυτά τα στοιχεία που ο ίδιος εντόπισε αστοχία. Αναφέρθηκε στο γεγονός ότι είχε σημειώσει τις διαστάσεις και στη συνέχεια το βάρος των βάσεων συγκράτησης του ιστού EXTRA. Ο μικρότερος είχε βάρος 3.1 τόνους ενώ ο μεγαλύτερος 3.5 τόνους.

[ 93 ] Σύγκρινε αυτό το βάρος με αυτό των βάσεων συγκράτησης του ιστού ΡΙΚ το οποίο ήταν 25 τόνοι. Πέραν όμως και από αυτή τη διαφορά αναφέρθηκε και στα σχέδια οικοδομής τα οποία είχε επισυνάψει στην έκθεση του και τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για να εκδοθεί άδεια οικοδομής για τον ιστό ΡΙΚ. Εξήγησε πως σε σχέση με τη θεμελίωση, δηλαδή τις βάσεις συγκράτησης, τα σχέδια αυτά είναι πολύ λεπτομερή. Ανέφερε ότι το θεμέλιο θα πρέπει να περιβάλλεται απο χαλίκια έτσι ώστε να μειώνεται η πιθανότητα δημιουργίας υδροστατικής πίεσης δηλαδή έτσι ώστε να φεύγει γρήγορα το νερό. Αναφέρθηκε επίσης στις διαστάσεις του μπετόν των θεμελίων (3 μέτρα επί 2) και στο βάρος του θεμελίου εντός του εδάφου (1 μέτρο επί 65 εκατοστά) και πως αυτό προεξέχει πάνω από το έδαφος περίπου μισό μέτρο. Πρόσθεσε ότι το βάρος είναι περίπου 25 τόνοι αλλά όπως δείχνουν τα σχέδια και όπως είχε επιβεβαίωσει επί τόπου όλα τα θεμέλια ήταν τα ίδια. Σύγκρινε αυτές τις βάσεις συγκράτησης με αυτές του ιστού EXTRA οι οποίες είχαν διάφορες διαστάσεις και διαφορετικά βάρη.

[ 94 ] Με αναφορά στο γεγονός ότι η βάση συγκράτησης του ιστού EXTRA με αριθμό 1 ξεριζώθηκε εξήγησε επίσης το συμπέρασμα του ως προς τον τρόπο κατάρρευσης του ιστού ΡΙΚ. Βεβαίως το συμπέρασμα αυτό υπάρχει και στο τεκμήριο 5, δηλαδή στην έκθεση του Δαμασκηνού αλλά αξίζει να σημειωθεί και ο τρόπος με τον οποίο περιέγραψε και προφορικά αυτό το συμπέρασμα.

[ 95 ] Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι ξεριζώθηκε ο ιστός. Βεβαίως στην πραγματικότητα, σύμφωνα ακόμη και με τα όσα ο ίδιος ο Δαμασκηνός ανέφερε, δεν είναι ο ιστός ο οποίος ξεριζώθηκε αλλά η βάση συγκράτησης με αριθμό 1. Στη συνέχεια ο ιστός EXTRA κινήθηκε στην κατεύθυνση του «αέρα» (δηλαδή του ανέμου) και χτύπησε το άνω συρματόσχοινο του ιστού ΡΙΚ. Προς τεκμηρίωση αυτής της υπόθεσης (όπως χαρακτηριστικά περιέγραψε τον τρόπο με τον οποίο κατέληξε στο συμπέρασμα του), μέτρησε το μήκος των χτυπημάτων τα οποία αναγνωρίστηκαν στο δυτικό συρματόσχοινο του ιστού ΡΙΚ και μέτρησε επίσης την κάθετη απόσταση του σημείου λυγίσματος του ιστού EXTRA. Επιπλέον σχεδίασε τον μηχανισμό αυτό (δηλαδή τον μηχανισμό κατάρρευσης) και τον επισύναψε στο παράρτημα Β της έκθεσης του δηλαδή το σχέδιο G2.

[ 96 ] Ο μάρτυρας αυτός εξήγησε, πολύ απλά, πως κατέληξε στο συμπέρασμα του. Ο ιστός EXTRA βρισκόταν στη θέση την οποία είχε πάρει μετά από την πτώση του. Δηλαδή, ήταν ακόμη στον αέρα. Περιέγραψε αυτή τη θέση ως ένα σταθερό σημείο. Βάσει της κάθετης απόστασης του σημείου που είχε λυγίσει ο ιστός EXTRA σε συνδυασμό με τις επακριβείς θέσεις των ιστών και των συρματόσχοινων αυτό το οποίο έλειπε ήταν το σημείο επαφής εάν αυτό υπήρχε και όπως προσδιορίστηκε βάσει μετρήσεων αυτό όντως υπήρχε. Σύμφωνα δηλαδή και με σημάδια επαφής τα οποία είχε εντοπίσει στο συρματόσχοινο του ιστού ΡΙΚ. Με αυτό τον τρόπο ισχυρίστηκε πως είχε αποδείξει γεωμετρικά ότι εκείνο το σημείο, δηλαδή τα σημάδια χτυπήματος πάνω στο συρματόσχοινο, ήταν το σημείο στο οποίο είχε χτυπήσει ο ιστός EXTRA. Θέτοντας το πολύ απλά το σημείο του ιστού EXTRA το οποίο είχε λυγίσει ήταν αυτό το οποίο χτύπησε πάνω στο άνω συρματόσχοινο του ιστού ΡΙΚ και στο οποίο σημείο είχαν εντοπιστεί ίχνη τριβής.

[ 97 ] Αυτή βασικά είναι η εκδοχή του Δαμασκηνού ως προς τον μηχανισμό κατάρρευσης. Εκδοχή την οποία οι ενάγοντες έχουν συμπεριλάβει και στην παράγραφο 5 της έκθεσης απαίτησης τους.

[ 98 ] Σε σχέση με τα συρματόσχοινα εξήγησε επίσης πως ο ιστός ΡΙΚ είχε έξι συρματόσχοινα τοποθετημένα ακτινοειδώς με ακρίβεια 120° δηλαδή δύο συρματόσχοινα συνδεδεμένα με κάθε βάση συγκράτησης, το άνω σε ύψος περίπου 52 μέτρων και το άλλο στα 26½ περίπου αλλά ακριβώς κάτω από το άνω συρματόσχοινο. Διατηρώντας υπόψη το ύψος του συρματόσχοινου (35 μέτρα) στο σημείο στο οποίο βρισκόταν ο ιστός της Γιαλούσας (25 μέτρα) απέκλεισε το ενδεχόμενο σύγκρουσης του με το συρματόσχοινο. Μάλιστα όπως πρόσθεσε, μετά και από εκ συμφώνου κατάθεση της έκθεσης του Αγγελίδη ως τεκμήριο Γ προς αναγνώριση και το σχέδιο το οποίο επισυνάπτεται σε αυτή, η αντένα της Γιαλούσας εξαιτίας της θέσης της θα χτυπούσε πρώτα πάνω στα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA.

[ 99 ] Κατά την αντεξέταση του ανέφερε και τον αριθμό των συρματόσχοινων του ιστού EXTRA, δηλαδή εφτά σε κάθε βάση με ύψος από 3 έως 25 μέτρα. Αντεξετάστηκε εκτεταμένα και ουσιαστικά άνευ ιδιαίτερου αντικειμένου, αναφορικά με το κατά πόσο ο ιστός Γιαλούσα θα συναντούσε ένα από τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA, καθότι βεβαίως η δική του αναφορά ήταν σε σχέση με το σχέδιο το οποίο είχε ετοιμάσει ο Αγγελίδης και όχι με δική του θέση ως προς την κατάσταση επί τόπου στον επίδικο χώρο. Αναφερόταν ο Δαμασκηνός βεβαίως στο σχέδιο το οποίο επισυνάπτεται στο τεκμήριο Γ προς αναγνώριση το οποίο στη συνέχεια κατατέθηκε ως τεκμήριο 26 και το οποίο αποτελούσε την πρώτη έκθεση του Αγγελίδη προ της τροποποίησης της έκθεσης υπεράσπισης και ανταπαίτησης, η οποία τροποποίηση οδήγησε και στην επανακλήτευση του Δαμασκηνού.

[ 100 ] Σχολίασε επίσης πόσο αντιδεοντολογικό ήταν για τον Αγγελίδη να ετοιμάζει γνωμάτευση σε σχέση με ειδικότητα την οποία δεν κατείχε. Χαρακτηριστικά ανέφερε πως εάν υποβαλλόταν αίτηση για άδεια οικοδομής από τον Αγγελίδη δεν θα γινόταν αποδεκτή. Τόνισε πως η γνωμάτευση ως προς το τι προκάλεσε την πτώση των δυο βασικών ιστών ήταν καθαρά θέμα πολιτικής μηχανικής ή δομικής μηχανικής προσθέτοντας ότι η πολιτική μηχανική συμπεριλαμβάνει την μελέτη και κατασκευή φραγμάτων, δρόμων, χωματουργικών και κτιρίων ενώ η δομική μηχανική αποκλειστικά κτιρίων.

[ 101 ] Αξίζει να σημειωθεί σε αυτό το σημείο της απόφασης πως το Δικαστήριο συμφωνεί απόλυτα με αυτή την άποψη του Δαμασκηνού, υπό την έννοια πως ασφαλώς και το Δικαστήριο θα ανέμενε ένας μάρτυρας ο οποίος θα κατέθετε σε σχέση με ένα ερώτημα το οποίο αφορά τον τρόπο στήριξης μίας κατασκευής επί του εδάφους και στη συνέχεια την ευστάθεια αυτής να κατείχε την ιδιότητα πολιτικού μηχανικού. Έχοντας δηλαδή υπόψη και το αντικείμενο της επιστήμης του. Ή σε σχέση συγκεκριμένα με το επίδικο είδος κατασκευής, δηλαδή ιστούς για μετάδοση προγραμμάτων, τουλάχιστον ένα άτομο το οποίο να είχε εμπειρία από πρώτο χέρι στην ανέγερση και συντήρηση αυτών των ιστών.

[ 102 ] Σαφώς η ειδικότητα του Αγγελίδη δεν είναι αυτή του πολιτικού μηχανικού, όσο και να προσπάθησε να υποστηρίξει τη θέση πως είχε ανάλογα προσόντα και ούτε και έχει πεισθεί το Δικαστήριο πως ο ίδιος συμμετείχε στην ανέγερση ή συντήρηση ιστών όπως ο Γεωργίου και ο Φιλίππου. Διαφορετική είναι η ειδικότητα του Αγγελίδη όπως αυτή αναφέρεται πιο πάνω (βλ. σχετικά την παράγραφο [ 77 ] αυτής της απόφασης).

[ 103 ] Βεβαίως πέραν και από τη μή αποδοχή του Αγγελίδη ως άτομο το οποίο κατείχε την ίδια ειδικότητα με τον Δαμασκηνό ή τον Ευλογημένο αυτό το οποίο έχει περισσότερη σημασία είναι πως βάσει ακόμη και της κοινής λογικής, παράλληλα βεβαίως διατηρώντας υπόψη στο σύνολο της την κρινόμενη ως αξιόπιστη μαρτυρία, με ανάλογο συσχετισμό των διαφόρων σχετικών στοιχείων, η οποιαδήποτε εκδοχή του Αγγελίδη αναφορικά με τα αίτια κατάρρευσης των βασικών δύο επίδικων ιστών εν τέλει δεν κρίνεται πειστική.

[ 104 ] Πραγματικά διατηρώντας υπόψη και τα όσα ανέφερε ο Δαμασκηνός σε σχέση με το περιεχόμενο του τεκμηρίου 26 - έστω και εάν βεβαίως ο Αγγελίδης σε μεταγενέστερο στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας παρουσίασε νέα έκθεση - σε συνδυασμό και με το σύνολο της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, το Δικαστήριο δεν αποδέχεται ως ορθό το συμπέρασμα στο οποίο οδηγείται βάσει αυτού του περιεχομένου ο Αγγελίδης αναφορικά με τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Υπενθυμίζω απλά τα όσα ανέφερε σχετικά ο Δαμασκηνός σε σχέση με το ύψος του ιστού Γιαλούσα και αυτό των συρματόσχοινων του ιστού ΡΙΚ, ως επίσης και την κατεύθυνση πτώσης του ιστού Γιαλούσα σε σχέση και με τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA επί του σχεδίου το οποίο επισυνάπτεται στο τεκμήριο 26. Του οποίου σχεδίου η προχειρότητα και ανακρίβεια σε σύγκριση με το σχέδιο G1 είναι εμφανέστατη.

[ 105 ] Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του Δαμασκηνού στην ελαστικότητα κατασκευών του είδους των επίδικων ιστών. Ότι δηλαδή η ελαστικότητα ή η μετατόπιση ή λύγισμα της κορυφής του ιστού είναι αναμενόμενο να ελέγχεται με την τοποθέτηση συρματόσχοινων σε καίρια ύψη και καθορισμένες αποστάσεις, στοιχεία τα οποία είναι αποτέλεσμα μελέτης και υπολογισμών. Ο μάρτυρας αυτός αναφερόταν σε αυτά τα στοιχεία καθώς έδιδε μαρτυρία σε σχέση με τα σχέδια τα οποία υποβλήθηκαν από τους ενάγοντες για την εξασφάλιση άδειας οικοδομής για ανέγερση του ιστού ΡΙΚ. Επεσήμανε την ύπαρξη λεπτομερειών τόσο των βάσεων συγκράτησης όσο και των συνδέσεων των συρματόσχοινων στα σχέδια για την άδεια οικοδομής στη σελίδα P8. Βεβαίως σχετική επί του θέματος, όπως παρατηρείται από το Δικαστήριο, είναι και η σελίδα P2, η οποία είναι και η τελευταία η οποία επισυνάπτεται στα σχέδια για την άδεια οικοδομής με τίτλο “Lay-out Diagram of the Mast Foundations”. Σχετική επίσης είναι και η πρώτη σελίδα, επίσης με αριθμό P2, η οποία έχει τίτλο “The General View of the Mast” (διευκρινίζεται απλά πως η χρήση του αρχικού Ρ αναφέρεται σε “Stage” και ο αριθμός σε “Sheet”). Σε αυτή τη σελίδα υπάρχει και σημείωση αναφορικά με τη γωνία η οποία σχηματίζεται από τα συρματόσχοινα, ανάλογα δηλαδή και με την τοποθέτηση των βάσεων συγκράτησης επί του εδάφους, και στην οποία αναφέρθηκε ο Δαμασκηνός, δηλαδή γωνία 120°.

[ 106 ] Πρόσθεσε ο μάρτυρας αυτός πως οι λεπτομέρειες οι οποίες υπάρχουν στον ιστό ΡΙΚ σε σχέση με τον μηχανισμό τεντώματος του ιστού ΡΙΚ δεν υπάρχουν σε σχέση με τον ιστό EXTRA και αυτό το δεδομένο τον οδηγεί και στο συμπέρασμα του ως προς το ότι ο ιστός EXTRA πρόκειται για μία αυθαίρετη και πρόχειρη κατασκευή. Επιπλέον, σε μεταγενέστερη δικάσιμο, στις 12/2/2014 αναφέρθηκε και στην απουσία μηχανισμού ευλυγισίας στα μεταλλικά μέλη του ιστού EXTRA τα οποία ήταν ηλεκτροκολλημένα. Σε αντίθεση με τον ιστό ΡΙΚ στον οποίο σύμφωνα και με τις κατασκευαστικές λεπτομέρειες υπήρχαν δεκάδες μηχανισμοί οι οποίοι επέτρεπαν την ελαστικότητα στο βαθμό που επιθυμούσε ο μελετητής.

[ 107 ] Απέρριψε επίσης τη θέση του Αγγελίδη πως οι δύο βασικοί επίδικοι ιστοί είχαν την ίδια αντοχή σε σχέση με πίεση από ισχυρούς ανέμους καθότι αυτό δεν μπορούσε να τεκμηριωθεί από το μέγεθος και βάρος των βάσεων συγκράτησης των συρματόσχοινων. Παρατηρείται απλά από το Δικαστήριο πως όντως, βάσει της μαρτυρίας, η διαφορά αυτή είναι εμφανέστατη. Αναδεικνύεται και με αυτή την υπόδειξη άλλη μία αδυναμία στην όλη γενική προσπάθεια του Αγγελίδη να παρουσιάσει μία εικόνα διαφορετική από την πραγματικότητα ως προς την οποιαδήποτε ομοιότητα μεταξύ των δύο βασικών επίδικων ιστών. Υπενθύμισε τη διαφορά στο βάρος των βάσεων συγκράτησης των δύο ιστών, μεταξύ δηλαδή 3½ και 25 τόνων (βλ. σχετικά τις παραγράφους [ 92 ] και [ 93 ] αυτής της απόφασης) και σύγκρινε και πάλι την τυχαία θεμελίωση των βάσεων συγκράτησης του ιστού EXTRA στην παρυφή λόφου σε προσχώσεις με αυτή του ιστού ΡΙΚ οι οποίες ήταν επαγγελματικά τοποθετημένες βάσει πολύ αυστηρών προδιαγραφών.

[ 108 ] Αξίζει να σημειωθεί σε αυτό το σημείο της απόφασης και το εξής. Η οποιαδήποτε θέση της εναγομένης είτε υπό μορφή υποβολής σε αντεξέταση μαρτύρων είτε επιχειρηματολογίας ή ακόμη και υπό μορφή επιχειρηματολογίας κατά την προφορική κατάθεση οποιουδήποτε μάρτυρα της εναγομένης (παραδείγματος χάριν, ο Ευλογημένος) ως προς είτε την πιθανότητα είτε την έλλειψη όντως αντιστοιχίας μεταξύ των σχεδίων τα οποία είχαν υποβληθεί για την εξασφάλιση της άδειας οικοδομής για τον ιστό ΡΙΚ και της πραγματικότητας σε σχέση με την κατασκευή του συγκεκριμένου ιστού, δεν στηρίζεται σε οποιαδήποτε μαρτυρία η οποία να έχει παρουσιαστεί από την ίδια την εναγόμενη αλλά ούτε και προκύπτει από οποιοδήποτε στοιχείο της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε προς απόδειξη της αξίωσης. Καμία αμφιβολία δεν δημιουργείται βάσει της μαρτυρίας επί του συγκεκριμένου θέματος. Επομένως, το Δικαστήριο διατηρώντας υπόψη στο σύνολο τη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε ως προς την κατασκευή του ιστού ΡΙΚ δεν έχει οποιοδήποτε λόγο να αμφιβάλει για την ύπαρξη αντιστοιχίας μεταξύ των σχεδίων τα οποία υποβλήθηκαν για την εξασφάλιση της άδειας οικοδομής και την κατασκευή του συγκεκριμένου ιστού επί τόπου.

[ 109 ] Αναφέρθηκε επίσης ο Δαμασκηνός στις φωτογραφίες τις οποίες είχε βγάλει ο ίδιος και οι οποίες αποτελούν μέρος του τεκμηρίου 5, δηλαδή της έκθεσης του. Αναφέρθηκε τόσο στο περιεχόμενο τους όσο και σε δύο περιπτώσεις στο σημείο λήψης τους επί τόπου.

[ 110 ] Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η φωτογραφία 14, αναφορικά με το περιεχόμενο της οποίας ο μάρτυρας αυτός εξήγησε τα εξής. Το κάτω μέρος του ιστού EXTRA, δηλαδή η βάση αυτού όπως την περιέγραψε ο μάρτυρας λύγισε πρώτα κοντά στο σημείο σύνδεσης της με την κεντρική βάση του ιστού EXTRA σε αντίθετη φορά με τον άνεμο και μετά λύγισε στη φορά του ανέμου. Διευκρινίζω απλά πως με την περιγραφή αυτή προκαλείται μερική σύγχυση σε σχέση με τη χρήση της λέξης «βάση» τόσο σε σχέση με το κάτω μέρος του ιστού EXTRA όσο και με την τσιμεντένια κεντρική βάση επί της οποίας ήταν στερεωμένος ο συγκεκριμένος ιστός. Δίχως όμως, εάν αυτό διατηρηθεί υπόψη κατά την εξέταση της μαρτυρίας, να προκαλεί οποιαδήποτε ιδιαίτερη σύγχυση αναφορικά με την ορθή αντίληψη των όσων περιέγραφε ο Δαμασκηνός. Συγκεκριμένα αναφέρθηκε στη βάση ως οι σωλήνες του ιστού EXTRA καθώς περιέγραφε το λύγισμα προς τα αριστερά και στον κύριο ιστό να λυγίζει προς τα δεξιά επισημαίνοντας τις δύο αντίθετες κατευθύνσεις των δύο λυγισμάτων του ιστού EXTRA.

[ 111 ] Ο μάρτυρας αυτός ήταν ο μόνος ο οποίος έδωσε μία λογική και πειστική εξήγηση ως προς το γεγονός αυτό. Το οποίο βεβαίως αναπόφευκτα προκαλεί ιδιαίτερη απορία όταν εξεταστεί για πρώτη φορά. Δηλαδή, πως ήταν δυνατό, ιδιαίτερα δε υπό τις συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες και κατεύθυνση του ανέμου, ο ιστός EXTRA να είχε λυγίσει σε δύο αντίθετες κατευθύνσεις;

Όπως πειστικά εξήγησε στο Δικαστήριο αναφερόμενος και στο περιεχόμενο του σχεδίου G1 ο λόγος ήταν ο τρόπος σύνδεσης με συρματόσχοινα της κεντρικής βάσης του ιστού EXTRA με τις βάσεις συγκράτησης. Όπως φαίνεται πολύ καθαρά επί του σχεδίου G1 ιδιαίτερα δε σε σύγκριση με την κεντρική βάση του ΡΙΚ και τον τρόπο με τον οποίο αυτή ήταν συνδεδεμένη με συρματόσχοινα με τις βάσεις συγκράτησης.

Όπως ανέφερε γενικά η επακριβής θέση των συρματόσχοινων όπως και η διατομή τους αλλά και η σύνδεση τους με τον ιστό και τις βάσεις συγκράτησης θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα υπολογισμών από τον μελετητή της συγκεκριμένης κατασκευής. Αναφέρθηκε σε ένα εμπειρικό τύπο ως προς την απόσταση των βάσεων συγκράτησης, δηλαδή η οριζόντια απόσταση είναι περίπου στα ¾ του ύψους του ιστού.

Εξήγησε, και πάλι γενικά, πως τα συρματόσχοινα τοποθετούνται ακτινοειδώς και πως επιδιώκεται απόλυτη συμμετρία. Με αναφορά πλέον στον ιστό EXTRA πέραν και από το γεγονός πως υπήρχε μεγάλη απόκλιση από τον εμπειρικό τύπο αναφορικά με τις αποστάσεις επισήμανε και το εξής σημαντικό. Δηλαδή, ότι η διάταξη των συρματόσχοινων δεν ήταν συμμετρική και όπως ήταν τοποθετημένα προκαλούσαν εκ κατασκευής οριζόντια στροφή στον ιστό.

Υπέδειξε επίσης πως αυτό φαίνεται στο σχέδιο G1 και πράγματι εάν αυτό εξεταστεί υποστηρίζεται απόλυτα η εξήγηση η οποία δόθηκε από τον Δαμασκηνό. Ζητήθηκε από το Δικαστήριο επεξήγηση ως προς τη χρήση της φράσης «προκαλούσαν εκ κατασκευής οριζόντια» και διόρθωσε λέγοντας ότι εννοούσε «εκ τοποθέτησης» προσθέτοντας πως αυτό φαίνεται καθαρά στο σχέδιο.

Όντως οπτικά διασαφηνίζεται πλήρως η εξήγηση η οποία δόθηκε από τον Δαμασκηνό. Ο τρόπος τοποθέτησης ή ουσιαστικά σύνδεσης των συρματόσχοινων των βάσεων συγκράτησης επί της βάσης του ιστού EXTRA ήταν τέτοιος έτσι ώστε με την ανύψωση και μετακίνηση της βάσης συγκράτησης με αριθμό 1 οι συνδέσεις επί του ιστού EXTRA με τις βάσεις συγκράτησης 2 και 3 ήταν τέτοιες έτσι ώστε ως αποτέλεσμα να είχαν προκληθεί τα δύο λυγίσματα του ιστού EXTRA σε αντίθετες κατευθύνσεις.

[ 112 ] Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει και στην έκθεση του ο Δαμασκηνός (τεκμήριο 5) σε σχέση με τον ιστό EXTRA ως αποτέλεσμα «...της αστοχίας της αγκύρωσης, η αντένα έκλινε Β-Α προς το έδαφος και στον ίδιο χρόνο περιστράφηκε οριζόντια, λόγω και της ασύμμετρης ακτινοειδούς τοποθέτησης των υπολοίπων συρματόσχοινων σταθεροποίησης».

[ 113 ] Συνεχίζοντας με τις φωτογραφίες ο Δαμασκηνός συνέδεσε το χτύπημα στο συρματόσχοινο του ιστού ΡΙΚ το οποίο εξήγησε πως απεικονίζεται στη φωτογραφία 16 με το λύγισμα του ιστού EXTRA τόσο στη φωτογραφία 13 αλλά και 17, ιδιαίτερα τη φωτογραφία 17 και το σημείο το οποίο φαίνεται στο άνω δεξιό άκρο της φωτογραφίας. Στη συνέχεια προβλήθηκε και το βίντεο το οποίο είχε αντιγραφεί σε ψηφιακό δίσκο. Παρατηρώ απλά πως βεβαίως με την κατάθεση του συγκεκριμένου ψηφιακού δίσκου ως κανονικού τεκμηρίου το Δικαστήριο, μετά και από την επιφύλαξη της απόφασης του ασφαλώς είχε τη δυνατότητα να παρακολουθήσει και πάλι τα όσα είχαν καταγραφεί σε αυτόν. Όμως η προβολή του κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας έγινε επίσης έτσι ώστε να παρεχόταν η ευκαιρία στον Δαμασκηνό να επισημάνει συγκεκριμένα χρονικά σημεία. Έδειξε ο μάρτυρας το χρονικό σημείο στο οποίο ο ίδιος επιδεικνύει τα σημάδια στο συρματόσχοινο του ιστού ΡΙΚ.

[ 114 ] Στη συνέχεια τέθηκε υπόψη του μάρτυρα αυτού η εκδοχή της εναγομένης όπως αυτή παρατίθεται στην παράγραφο 7 της έκθεσης υπεράσπισης και ανταπαίτησης στην αρχικά τροποποιημένη μορφή της (σύμφωνα με διάταγμα ημερομηνίας 2/10/2013) την οποία και σχολίασε αρνητικά, παρέχοντας λόγους βάσει των οποίων αυτή δεν ευσταθούσε.

[ 115 ] Απάντησε επίσης και σε σχέση με τις λεπτομέρειες αμέλειας των εναγόντων όπως αυτές αναφέρονται στην έκθεση υπεράσπισης και ανταπαίτηση της εναγομένης.

[ 115.1 ] Παρέπεμψε στην άδεια οικοδομής σε σχέση με την αναφορά σε ανέγερση ιστού δίχως τις απαιτούμενες προδιαγραφές.

[ 115.2 ] Σε σχέση με την εγκατάσταση ιστού σε πακτωμένη βάση απάντησε πως και ο ιστός EXTRA είχε πακτωμένη βάση και μάλιστα μία τυχαία πάκτωση ενώ ο μελετητής στην περίπτωση του ιστού ΡΙΚ είχε εφαρμόσει τους κώδικες οι οποίοι ίσχυαν κατά το χρόνο εγκατάστασης του ενώ η πακτωμένη βάση είναι θέμα επιλογής του μελετητή.

[ 115.3 ] Σε σχέση με τη δυνατότητα ταλάντευσης απάντησε ότι ούτε ο ιστός EXTRA δεν έχει ικανότητα ταλάντευσης περιγράφοντας όμως τη συγκεκριμένη αναφορά ως ένα τυχαίο σχόλιο επισημαίνοντας πως ακόμη και τα κτήρια από μπετόν έχουν ελαστικότητα. Προσθέτοντας πως το θέμα είναι πόση ελαστικότητα όπως αυτό κρίνεται από τον μελετητή έτσι ώστε να συνάδει η κατασκευή με τα πρότυπα των κώδικων τους οποίους εφαρμόζει.

[ 115.4 ] Ενώ σε σχέση με τη συντήρηση του ιστού ΡΙΚ η δική του εκτίμηση ήταν ότι τα κύρια στοιχεία της κατασκευής ήταν σε πολύ καλή κατάσταση. Ανέφερε ως παράδειγμα τα μπουλόνια και ότι δεν υπήρχαν οποιαδήποτε τα οποία δεν ήταν καλά στερεωμένα.

[ 116 ] Ο τελευταίος ισχυρισμός του Δαμασκηνού κατά την πρώτη κύρια εξέταση του, δηλαδή προ της επανακλήτευσης του ως μάρτυρας, ήταν πως είχε ελέγξει κατά πόσο ο ιστός EXTRA είχε άδεια και είχε πάρει απάντηση από το Υπουργείο Εσωτερικών ότι δεν υπήρχε.

[ 117 ] Αναφορικά με την αντεξέταση του Δαμασκηνού παρατηρώ τα ακόλουθα.

[ 118 ] Κατ΄ αρχάς καθ΄ όλη τη διάρκεια της αντεξέτασης του ο μάρτυρας αυτός παρέμεινε σταθερά λογικός στις απαντήσεις του. Παραδείγματος χάριν, όταν τέθηκε σε αυτόν πως, όπως ήταν δυνατό να γίνει αντιληπτό, οι προδιαγραφές του ιστού ΡΙΚ ανταποκρίνονταν γενικά σε αυτά που έθετε η νομοθεσία, απάντησε με απλή λογικότητα, πως εάν δεν ανταποκρινόταν τότε δεν θα εκδιδόταν η άδεια οικοδομής.

Άλλο ένα παράδειγμα ήταν η αρχή της εκτενής απάντηση του σε ερώτηση ως προς το ποια ιδιότητα, δηλαδή του πολιτικού μηχανικού, ηλεκτρολόγου, αρχιτέκτονα είναι η κατάλληλη αρμοδιότητα για να θέσει τις προδιαγραφές του ιστού στον κατασκευαστή. Αναφέρθηκε ουσιαστικά σε προδιαγραφές λειτουργίας και προδιαγραφές μελέτης.

Δηλαδή, οι προδιαγραφές κατασκευής καθορίζονται από τη νομοθεσία και ένας ιδιοκτήτης οφείλει να τις ακολουθήσει. Πρόσθεσε πως στη συγκεκριμένη περίπτωση οι ηλεκτρολόγοι μηχανικοί των εναγόντων καθορίζουν τις απαιτήσεις της λειτουργίας μίας αντένας. Παραδείγματος χάριν, ότι μετά από την τοποθέτηση των μηχανημάτων σε αυτή θα έχει τόση εμβέλεια.

Διευκρίνισε όμως πως ο πολιτικός μηχανικός είναι αυτός ο οποίος έχει την κύρια ειδικότητα καθώς αυτός έχει τις γνώσεις για την κατασκευή των αντένων. Παραδείγματος χάριν, ο ηλεκτρονικός μηχανικός των εναγόντων μπορεί να γνωρίζει τι ύψος θα πρέπει να έχει μία αντένα για να έχει την ανάλογη εμβέλεια και μπορεί να δώσει συγκεκριμένη οδηγία προς τον μελετητή αλλά αυτό δεν τον καθιστά μελετητή.

Εξήγησε δηλαδή πως στην κατασκευή μίας αντένας μπορεί να εμπλακούν διάφορες ειδικότητες.

[ 119 ] Ο μάρτυρας αυτός κατά τη διάρκεια της μακράς αντεξέτασης του, κατ΄ επανάληψη έδινε σαφείς και λογικές απαντήσεις οι οποίες σταθερά και συνεχώς αναβάθμιζαν την πειστικότητα αλλά και σοβαρότητα του ως μάρτυρας. Όσο και να υπήρχαν περιπτώσεις στις οποίες να εκφραζόταν με τρόπο ο οποίος να δημιουργούσε την εντύπωση ότι είχε εξαντληθεί η υπόμονη του εξαιτίας της διαφωνίας του είτε με την εκδοχή του Αγγελίδη είτε με τις θέσεις οι οποίες τίθονταν σε αυτόν, εντούτοις αυτό δεν οδηγεί εν τέλει το Δικαστήριο σε οποιαδήποτε αρνητική αξιολόγηση της μαρτυρίας του ή της όλης εκδοχής του ως προς τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Βεβαίως η αξιολόγηση της εκδοχής του όσο και αυτή να αποτελεί το κύριο μέρος της προφορικής κατάθεσης του δεν γίνεται διατηρώντας υπόψη μόνο τη δική του μαρτυρία επί του θέματος αλλά όλη τη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια εκδίκασης της αγωγής.

[ 120 ] Δόθηκε η ευκαιρία στον Δαμασκηνό να σχολιάσει και τα ακαδημαϊκά προσόντα του Αγγελίδη, δηλαδή Strength of Materials, Mechanical Design και Structural Designs, τα οποία ο ευπαίδευτος συνήγορος της εναγομένης του έθετε υπόψη σε μία προσπάθεια να αντικρούσει τη θέση του Δαμασκηνού ότι ο Αγγελίδης δεν μπορούσε να γνωματεύσει για τα αίτια πτώσης των ιστών. Εξήγησε πως υπάρχουν βασικά θέματα τα οποία στα αρχικά χρόνια των σπουδών όλων των μηχανικών είναι κοινά, όπως, παραδείγματος χάριν, το Strength Analysis, το οποίο διδάσκονται ακόμη και χημικοί μηχανικοί. Ως προς την υποβολή πως ο Αγγελίδης ήταν για δεκαετίες υπεύθυνος για τη μελέτη όλων των έργων υποδομής για τις βάσεις των ιστών των εναγόντων και για την ανέγερση, ο Δαμασκηνός πολύ απλά απάντησε πως δεν το γνώριζε αυτό.

[ 121 ] Βεβαίως έστω και σε αυτό το σημείο της απόφασης διευκρινίζω πως το συμπέρασμα του Δικαστηρίου στο τέλος αυτής της απόφασης βασίζεται κυρίως σε αξιολόγηση της πειστικότητας της εκδοχής του Αγγελίδη αναφορικά με τα αίτια της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών και πως το θέμα της ύπαρξης ή απόκτησης της απαραίτητης ειδικότητας, είτε λόγω ακαδημαϊκών προσόντων είτε μακρόχρονης εμπειρίας, σε σχέση με το οποίο επίσης το Δικαστήριο καταλήγει σε συμπέρασμα, δεν έχει τόση σημασία όσο η εξέταση του κατά πόσο η εκδοχή Αγγελίδη ήταν δυνατό να κριθεί ως μία ικανοποιητική εξήγηση σε σχέση με την κατάρρευση των συγκεκριμένων ιστών.

[ 122 ] Διευκρίνισε κατά την αντεξέταση του την αναφορά του ως προς το ύψος του συρματόσχοινου (35 μέτρα) στην κατεύθυνση κατάρρευσης του ιστού Γιαλούσα. Δόθηκε επίσης σε αυτόν η ευκαιρία να αναφερθεί και πάλι στον αριθμό των συρματόσχοινων του ιστού EXTRA και το ύψος αυτών από 3 εώς 25 μέτρα στη συγκεκριμένη θέση. Αναφέρθηκε επίσης και στο γεγονός ότι υπό τις συνθήκες ύπαρξης δυνατού ανέμου δεν επικρατούσε στατικότητα στον επίδικο χώρο ή ακινησία των ιστών και συρματόσχοινων. Ότι δηλαδή η ύπαρξη κινητικότητας ήταν ανεξάρτητη από οποιαδήποτε κακοτεχνία. Διευκρίνισε εντούτοις ο Δαμασκηνός πως απαντούσε σε σχέση με τη γνωμάτευση Αγγελίδη και πως είναι βάσει αυτής που παρεμβάλλονται τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA μεταξύ του ιστού Γιαλούσα και του ιστού ΡΙΚ. Απέρριψε παράλληλα και το σχεδιάγραμμα του Αγγελίδη ως μη βοηθητικό σε σχέση με την αποτύπωση της κατάστασης επί τόπου.

[ 123 ] Βεβαίως, αναφορικά με αυτό το θέμα, ακόμη και το Δικαστήριο να δεχτεί την αναφορά επί του σχεδίου το οποίο επισυνάπτεται στο τεκμήριο 26 ότι αυτό είναι «ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΑΤΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» εντούτοις ο ιστός Γιαλούσα δεν παύει να τοποθετείται μεταξύ των συρματόσχοινων του ιστού EXTRA και του ιστού ΡΙΚ αλλά και του κτηρίου του ΡΙΚ. Επιπλέον βεβαίως το Δικαστήριο έχει στη διάθεση του και τις φωτογραφίες (τεκμήριο 1) αλλά και το G1 σχεδιασμένο επί κλίμακας 1:200 βάσει και συνδυασμού των οποίων στοιχείων ο ιστός Γιαλούσα βρίσκεται σε διαφορετικό σημείο από αυτό το οποίο έχει σημειώσει ο Αγγελίδης στο τεκμήριο 26. Επιπλέον ακόμη και στη μακέτα (τεκμήριο 25), την οποία βεβαίως ο Αγγελίδης κατασκεύασε, ο ιστός Γιαλούσα βρίσκεται πιο κοντά στο κτήριο του ΡΙΚ.

[ 124 ] Αξίζει να σημειωθεί έστω και σε αυτό το σημείο της απόφασης η εντύπωση η οποία προκαλείται από ένα συγκεκριμένο στοιχείο το οποίο παραστατικά αναδεικνύεται από τη μακέτα (τεκμήριο 25) δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA συνδεδεμένα με τη βάση συγκράτησης η οποία φέρει αριθμό 2 στο σχέδιο G1 του τεκμηρίου 5 διασταυρώνουν τα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ τα οποία είναι συνδεδεμένα με τη βάση συγκράτησης δίπλα από το σημείο γείωσης, επίσης επί του σχεδίου G1 στο τεκμήριο 5, το οποίο φέρει αριθμό 39.

Ο λόγος βεβαίως για τον οποίο αυτό προκαλεί εντύπωση είναι το γεγονός πως, όπως παρατηρείται και πιο κάτω ως μία βασική διαπίστωση σε σχέση με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, ο ιστός ΡΙΚ ήδη βρισκόταν στη θέση του προτού αρχίσει η ανέγερση του ιστού EXTRA. Δηλαδή, ο τρόπος με τον οποίο τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA θα διασταύρωναν τα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ ανάλογα και με τη τοποθέτηση τους ήταν ένα δεδομένο το οποίο θα πρέπει να ήταν εμφανές στον κατασκευαστή του ιστού EXTRA.

Θεωρώ ότι αναδεικνύεται και με αυτό τον τρόπο μία γενική αδιαφορία της εναγομένης ως προς τις πιθανές συνέπειες της ανέγερσης του ιστού EXTRA όχι μόνο σε τόση κοντινή απόσταση από τον ιστό ΡΙΚ αλλά και ως προς τον τρόπο ανέγερσης του έτσι ώστε η οποιαδήποτε πιθανή αστάθεια σε αυτόν ή ακόμη και κατάρρευση του να μην απέκλειε το ενδεχόμενο άμεσου επηρεασμού και της ευστά του ιστού ΡΙΚ.

Η αδιαφορία βεβαίως ως προς το πως οι πράξεις κάποιου μπορεί να επηρεάσουν άλλο άτομο προκαλώντας μάλιστα ως αποτέλεσμα και ζημιές σε αυτό το άτομο ουσιαστικά αποτελεί ένα βασικό στοιχείο του αστικού αδικήματος της αμέλειας.

[ 125 ] Επιστρέφοντας όμως στα όσα αναφέρονται πιο πάνω σε σχέση με το τεκμήριο 26 αυτό το οποίο έχει σημασία είναι πως ο Δαμασκηνός, όπως τόνισε κατ΄ επανάληψη, δεν αναφερόταν σε δικές του θέσεις αλλά αντιθέτως σχολίαζε τις θέσεις του Αγγελίδη όπως αυτές αποτυπωνόνταν επί αυτού του τεκμηρίου. Δηλαδή το ύψος των συρματόσχοινων σε σχέση με τη βάση του ιστού Γιαλούσα όπως ο Αγγελίδης καθόριζε στο σχεδιάγραμμα του. Αξίζει να σημειωθεί το εξής. Το γεγονός ότι ο Δαμασκηνός σχολίαζε τις θέσεις του Αγγελίδη ήταν αναπόφευκτο. Όμως με κανένα τρόπο δεν μπορεί να θεωρήσει το Δικαστήριο πως με αυτό τον σχολιασμό ο Δαμασκηνός προέβαλε οποιεσδήποτε διαφορετικές θέσεις από αυτές τις οποίες είχε προβάλει καθώς εξηγούσε τη δική του εκδοχή ως προς τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Δηλαδή δεν υιοθετούσε τις οποιεσδήποτε θέσεις του Αγγελίδη αλλά αντιθέτως τις ανέλυε έτσι ώστε να αναδείξει την ανεδαφικότητα τους. Παράλληλα όμως εξηγούσε και τις δικές του θέσεις. Όπως, παραδείγματος χάριν, ότι στη θέση και στην πορεία που κατέπεσε ο ιστός Γιαλούσα τα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ βρισκόντουσαν περίπου στο πιο ψηλό σημείο τους.

[ 126 ] Επιπλέον οφείλω να διευκρινίσω και το εξής. Το γεγονός ότι ο Δαμασκηνός ακριβολογούσε ως μάρτυρας σε ορισμένες περιπτώσεις ενδεχομένως, εντελώς αβάσιμα όμως, να δημιουργούσε και την εντύπωση ως προς την ύπαρξη αντιφατικότητας στη μαρτυρία του. Όπως, παραδείγματος χάριν, όταν ερωτήθηκε, στις 13/2/2014, εάν μπορούσε να δώσει μία εξήγηση πώς ο ιστός Γιαλούσα βρέθηκε πάνω στην εγκατάσταση του ΡΙΚ και απάντησε όχι καθώς αυτό δεν ήταν το αντικείμενο του προσθέτοντας όμως πως μπορούσε να απαντήσει και λέγοντας χαρακτηριστικά πως είναι γρήγορος στη σκέψη.

Στις 17/2/2014, ο ευπαίδευτος συνήγορος της εναγομένης έθεσε στον Δαμασκηνό, αφού προηγουμένως αυτός είχε απαντήσει πως σίγουρα ο ιστός Γιαλούσα αποτέλεσε μέρος της διερεύνησης, ότι προηγουμένως είχε απαντήσει πως δεν μπορούσε να δώσει εξηγήσεις πως έπεσε ο ιστός Γιαλούσα στις εγκαταστάσεις του ΡΙΚ. Δίχως οποιοδήποτε ενδοιασμό ο Δαμασκηνός εξήγησε τότε το εξής.

Πέραν του ότι η συγκεκριμένη ερώτηση είχε σχέση με σχολιασμό του σχεδιαγράμματος του Αγγελίδη, εξήγησε τι εννοούσε όταν απάντησε προηγουμένως ότι γνώριζε «πως» ο ιστός Γιαλούσα έπεσε στις εγκαταστάσεις του ΡΙΚ. Ότι δηλαδή το «πώς» για ένα μηχανικό είναι διαφορετικό από το «πώς» ενός νομικού. Ότι δηλαδή ένας μηχανικός εξετάζει μηχανισμούς κατάρρευσης και όχι εκδοχές όπως αυτές τις οποίες ο Αγγελίδης αναφέρει στην έκθεση του και ούτε και χρησιμοποιά όρους που δεν έχουν καμία σχέση με επιστημονικότητα.

Τέλος, διευκρινίζοντας - «ξεκάθαρα» όπως πρόσθεσε χαρακτηριστικά – δεν εξέτασε τον μηχανισμό κατάρρευσης, mode of failure, ή μηχανισμό αστοχίας, εννοώντας προφανώς του ιστού Γιαλούσα. Ουσιαστικά είναι χαρακτηριστικό του τρόπου της προφορικής κατάθεσης του Δαμασκηνού πως ο ίδιος σε αρκετές περιπτώσεις έδειχνε να χάνει την υπομονή του σε σχέση με ερωτήσεις τις οποίες θεωρούσε αδικαιολόγητες.

Όμως αυτό δεν τον καθιστά ούτε αναξιόπιστο αλλά ούτε και αποτελεί την οποιαδήποτε ένδειξη αντιφατικότητας ή προσπάθεια υπεκφυγής από το να απαντήσει ευθέως και πλήρως την οποιαδήποτε ερώτηση τίθετο προς αυτόν. Θέτοντας το πολύ απλά το Δικαστήριο δεν κρίνει την ορθότητα των απαντήσεων του Δαμασκηνού από την συμπεριφορά του - σε ορισμένες περιπτώσεις – ως μάρτυρας αλλά βάσει του περιεχομένου τους.

Το οποίο σε κάθε περίπτωση κρίνεται ως πειστικό και λογικό. Σε αντίθεση με τον Αγγελίδη ο οποίος ήταν υπομονετικός, ψύχραιμος και ήρεμος καθ΄όλη τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του ακόμη και στο στάδιο της επίσης μακράς αντεξέτασης του δίχως όμως αυτό βεβαίως να καθιστά πειστικό και το περιεχόμενο των απαντήσεων του.

Ούτε και μειώνεται η αξιοπιστία ή η βασιμότητα των θέσεων του Δαμασκηνού απλά και μόνο διότι ορισμένες απαντήσεις του εμπεριείχαν όχι μόνο έλλειψη υπομονετικότητας αλλά και μία δόση ειρωνείας. Όπως, παραδείγματος χάριν, όταν παρομοίασε σε σχέση με την προαναφερόμενη διάκριση εξέτασης μηχανισμών και εκδοχών κατάρρευσης την εξέταση εκδοχών όπως αναφέρει ο Αγγελίδης στην έκθεση του «σαν να πρόκειται για γκάλοπ στο Κολωνάκι».

Ή όταν ερωτήθηκε από το Δικαστήριο σε σχέση με τη διάκριση μεταξύ της φράσης «μηχανισμός κατάρρευσης» και «μηχανισμό αστοχίας» και απάντησε ως εξής. Ότι ο πιο δόκιμος όρος είναι μηχανισμός αστοχίας προσθέτοντας όμως πως όταν απευθύνεται η ερώτηση σε ένα μηχανικό πως κατέρρευσε το τάδε, δεν είναι τις εκδοχές που γράφει ο Αγγελίδης, «αρλούμπες δηλαδή», αλλά εξετάζει μηχανισμούς αστοχίας.

Προσθέτοντας πως δεν είναι «φρου-φρου και κορδελάκι, για να περιγράψω, έκαμε μία τούμπα στον αέρα και μετά βρήκε ένα σύρμα και μετά ....». Τονίζοντας πως αυτό το οποίο θα πρέπει να εξεταστεί είναι ο μηχανισμός αστοχίας και ότι αυτό για να γίνει θα πρέπει να έχει στοιχεία, συγκεκριμένα στοιχεία και όχι στο στυλ που γράφει ο Αγγελίδης με αναφορά στη σελίδα 2 του τεκμηρίου 26, αναφερόμενος και πάλι με έμφαση ειρωνική πως μιλάμε για «Αγγελίδειο λογική» και πως αυτή δεν έχει καμία σχέση με Αριστοτέλειο λογική.

[ 127 ] Αναφέρω αυτά τα παραδείγματα ως χαρακτηριστικά του τρόπου με τον οποίο ενίοτε απαντούσε ο Δαμασκηνός τονίζοντας όμως παράλληλα πως αυτό δεν μείωνε ή αναιρούσε την επιστημονική αξία αλλά και λογικότητα των απαντήσεων του επί θεμάτων ουσίας.

[ 128 ] Κατά την αντεξέταση του επανέλαβε συνοπτικά πως εξέτασε και στη συνέχεια τεκμηρίωσε τον τρόπο πτώσης του ιστού ΡΙΚ. Αναφέρθηκε στα εξής τεκμήρια. Το χτύπημα του ιστού EXTRA το οποίο ξεκίνησε σαν υπόθεση και επιβεβαιώθηκε με υπολογισμούς και τεκμήρια. Επιπλέον αναφέρθηκε στο σχήμα του ιστού EXTRA, στην αστοχία της βάσης συγκράτησης, στα σημάδια στα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ και στη σύγκριση των διαστάσεων των βάσεων συγκράτησης, στοιχεία τα οποία στη συνέχεια δοκιμάστηκαν με προσομοίωση η οποία έγινε σε ηλεκτρονικό υπολογιστή. Εξήγησε επίσης τι εννοούσε με αστοχία θεμελίωσης με αναφορά στη βάση συγκράτησης του ιστού EXTRA, τη μετακίνηση από τη θέση της, την περιστροφή της, την καινούργια θέση της, το μέγεθος της, τον τρόπο που ήταν συνδεδεμένα τα συρματόσχοινα πάνω της, την κατεύθυνση και ταχύτητα του ανέμου, ολοκληρώνοντας με αναφορά πως εάν αυτή δεν αστοχούσε τότε θα εξακολουθούσε να βρισκόταν στη θέση της. Διευκρίνισε πως αυτή έχει αστοχήσει με συγκεκριμένο τρόπο ο οποίος καταδεικνύει ότι τα συρματόσχοινα την είχαν τραβήξει και μεταφέρει προς τα πάνω.

[ 129 ] Αυτό το οποίο παρατηρείται - κατά παράδοξο ίσως τρόπο έχοντας υπόψη και τον απώτερο στόχο της δοκιμασίας της μαρτυρίας δια μέσω του μηχανισμού της αντεξέτασης - είναι πως με την αντεξέταση του Δαμασκηνού αντί να αποδυναμωνόταν η βασιμότητα της γενικότερης εκδοχής του ως προς τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών, αντιθέτως η πειστικότητα της αυξανόταν συνεχώς καθώς έμμεσα προέκυπταν και διευκρινίσεις ως προς ορισμένα σημεία ενισχυτικά αυτής της εκδοχής.

[ 130 ] Όπως, παραδείγματος χάριν, όταν κατά την αντεξέταση του, σε σχέση με τα ύψη των συρματόσχοινων και στη συνέχεια τη θέση την οποία είχε πάρει ο ιστός ΡΙΚ επί του εδάφους, ιδιαίτερα δε όπως αυτή είχε αποτυπωθεί επί του G1, διαφάνηκε ακόμη μία πτυχή της προχειρότητας της κατασκευής του ιστού EXTRA (βασική θέση του Δαμασκηνού) καθώς αναφέρθηκε αναντίλεκτα στο γεγονός της αποκοπής από τον ιστό EXTRA των περισσότερων από τα 21 συρματόσχοινα (εκτός από 4 έως 5) τα οποία τον συνέδεαν με τις βάσεις συγκράτησης. Σε αντίθεση βεβαίως με τα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ τα οποία δεν αποκόπηκαν.

[ 131 ] Καθόλα πειστική η γενική θέση του Δαμασκηνού ως προς το ότι σε σχέση με οποιουσδήποτε υπολογισμούς αποστάσεων θα έπρεπε ένας μελετητής να λάμβανε υπόψη του την ύπαρξη του παράγοντα της κίνησης κατά τον σχηματισμό οποιωνδήποτε σημαδιών επί των συρματόσχοινων με αναφορά στον υπολογισμό μίας έκτασης περίπου 1 ½ μέτρων στο συρματόσχοινο του ιστού ΡΙΚ από την πρόσκρουση του ιστού EXTRA επί αυτού. Αυτός ο σημαντικός παράγοντας, του δεδομένου ουσιαστικά, ως προς το ότι δεν υπήρχε πλήρης ακινησία προ της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών απουσιάζει από την όλη ανάλυση του Αγγελίδη συντείνοντας και αυτή με τη δική της σημασία έτσι ώστε να καθίσταται όλο και λιγότερο πειστική η εκδοχή του Αγγελίδη.

[ 132 ] Πραγματικά έχοντας ελέγξει ενδελεχώς τη μαρτυρία η οποία προέκυψε από την αντεξέταση του Δαμασκηνού τόσο κατά την αρχική κλήτευση του ως μάρτυρα όσο και κατά την επανακλήτευση του δεν διαπιστώνω να έχει κλονιστεί από αυτή είτε η αξιοπιστία του ίδιου ως μάρτυρας είτε η βασιμότητα της εκδοχής του ως προς τον τρόπο ή μηχανισμό κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 133 ] Μάλιστα με την επανακλήτευση του Δαμασκηνού, η οποία προέκυψε ως αποτέλεσμα της τροποποίησης της έκθεσης υπεράσπισης και ανταπαίτησης της εναγομένης μετά και από την ολοκλήρωση της προφορικής κατάθεσης του, δόθηκε η ευκαιρία σε αυτό τον μάρτυρα όπως σχολιάσει τη νέα προσπάθεια του Αγγελίδη να παρουσιάσει μία πιο πειστική εκδοχή αναφορικά με τα αίτια της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Πραγματικά το Δικαστήριο δεν έχει τίποτε περισσότερο να προσθέσει στα εισαγωγικά σχόλια του Δαμασκηνού στη γραπή δήλωση του η οποία κατατέθηκε την 1/7/2014 ως μέρος της κυρίως εξέτασης του ή θεωρεί αναγκαία την οποιαδήποτε προσπάθεια διαφορετικής τους διατύπωσης. Συμφωνεί απόλυτα το Δικαστήριο ως προς το ότι, πρώτο, η νέα έκθεση Αγγελίδη (τεκμήριο 23) «...είναι έκδηλα περισσότερο αόριστη, περισσότερο αυθαίρετη και περισσότερο λανθασμένη από την προηγούμενη...» και δεύτερο, η «...δομή της έκθεσης καταδεικνύει την έλλειψη γνώσης βασικών αρχών της Δικανικής Μηχανικής, που σε συνδυασμό με την επιπόλαια αποσπασματική επιστημονική γνώση και εμπειρία διερεύνησης και τεκμηρίωσης μηχανισμών κατάρρευσης σε πολύπλοκες κατασκευές, οδηγεί σε αόριστες υποθέσεις και σε ασυνάρτητα και ατεκμηρίωτα συμπεράσματα».

[ 134 ] Στη συνέχεια βεβαίως τεκμηριώνει με σχετικές αναφορές στο τεκμήριο 23 τα όσα αναφέρει ως προς την αυθαιρεσία, αοριστία, λανθασμένα συμπεράσματα και έλλειψη επιστημονικότητας του Αγγελίδη εντός της έκθεσης του. Αναφέρεται στην παραβίαση κάθε αρχής της Δικανικής Μηχανικής ως προς την άμεση και επιστημονική αναγνώριση και καταγραφή των τεκμηρίων και μελέτη και προσεχτική αξιολόγηση αυτών των τεκμηρίων έτσι ώστε να καθίσταται δυνατό να συνάγεται και τεκμηριώνεται επιστημονικά ο μηχανισμός κατάρρευσης. Χαρακτηριστικές είναι και οι αναφορές με παραπομπή βεβαίως γενικότερα στην εκδοχή του Αγγελίδη πως ο πραγματογνώμονας «...δεν ψυχανεμίζεται θεωρητικούς μηχανισμούς, που δεν έχουν σχέση με τα τεκμήρια, καταφεύγοντας σε τεκμηρίωση του ατεκμηρίωτου διά του ατεκμηρίωτου...» και ως προς το ότι η επιστήμη «...δεν είναι ζήτημα γνώμης και το αποτέλεσμα της εφαρμογής της δεν τεκμηριώνεται με αφορισμούς, υποθέσεις και αυθαίρετα συμπεράσματα».

[ 135 ] Προσφέρει ως πειστικό παράδειγμα της αοριστίας, αυθαιρεσίας και έλλειψης τεκμηρίωσης της εκδοχής του Αγγελίδη την αναφορά εντός της έκθεσης του ως προς το ότι ο ιστός Γιαλούσα «...προσέκρουσε βίαια στο δυτικό κάθετο στέλεχος του ιστού του ΡΙΚ ...». Όντως εύλογο το ερώτημα του σε σχέση με τα σημεία του ιστού Γιαλούσα και του δυτικού σκέλους του ιστού ΡΙΚ στα οποία ο Αγγελίδης είχε εντοπίσει χτυπήματα ως επίσης και πότε αυτά είχαν εντοπιστεί.

Επιπλέον, εύλογα ερωτά, γιατί αυτά δεν αναφέρθηκαν στην πρώτη έκθεση του Αγγελίδη; Προσθέτοντας πως κανένα τέτοιο χτύπημα δεν έχει εντοπιστεί στο δυτικό σκέλος του ιστού ΡΙΚ. Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι και η αναφορά εντός της έκθεσης του Αγγελίδη ως προς την ταυτόχρονη αποκοπή των μπουλονίων του ιστού ΡΙΚ «...όπως καταδεικνύουν οι σχετικές φωτογραφίες».

Όπως ο Δαμασκηνός διευκρίνισε και προφορικά δεν είναι δυνατό να εξαχθεί ένα τέτοιο συμπέρασμα βάσει φωτογραφιών, ενώ εξήγησε πως ούτε και επιστημονικά δεν είναι δυνατό να εξαχθεί ένα τέτοιο συμπέρασμα. Πέραν και από το ότι τα μπουλόνια θα πρέπει να έχουν ακριβώς τις ίδιες ιδιότητες, ακριβώς το ίδιο μέγεθος και να έχουν δεχθεί, δηλαδή να έχει επενεργήσει πάνω τους ακριβώς το ίδιο είδος και μέγεθος δύναμης ή εάν αθροιστικά καταλήγει στο να έχει το ίδιο αποτέλεσμα και βεβαίως εις τον ίδιο χρόνο.

Καθώς αυτό θα έπρεπε να συνδεθεί με τη συνεχή κίνηση του ιστού, με την ταλάντωση των συρματόσχοινων, με την περιστροφή του ιστού καθώς αυτός περιστρέφεται με την κάθετη περιστροφή του και την ύπαρξη συνεχής μετακίνησης του άξονα στροφής και του κέντρου πίεσης του ανέμου. Όπως εξηγεί η ανάλυση όλων αυτών των στοιχείων απαιτεί ψηλού επιπέδου γνώσεις πολιτικής μηχανικής καθότι αυτά δεν είναι απλές έννοιες ούτε και απλοποιούνται.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στη γραπή δήλωση του, ο Αγγελίδης ούτε κατέχει τέτοιες γνώσεις αλλά ούτε, κρίνοντας από τις γνωματεύσεις του, έχει επίγνωση ότι δεν αντιλαμβάνεται.

[ 136 ] Δεν θεωρώ αναγκαία την επανάληψη οποιωνδήποτε άλλων χαρακτηριστικών αναφορών εντός της γραπτής δήλωσης του Δαμασκηνού. Σε σχέση με την αξιολόγηση αυτού του μέρους της μαρτυρίας του Δαμασκηνού περιορίζεται το Δικαστήριο στην υιοθέτηση ως λογικά πειστικής ολόκληρης της προσέγγισης του συγκεκριμένου μάρτυρα σε σχέση με τη δοκιμασία της βασιμότητας τόσο της εκδοχής του Αγγελίδη όσο και της νέας έκθεσης του.

[ 137 ] Ουσιαστικά με το υπόλοιπο μέρος της κύριας εξέτασης του ο Δαμασκηνός επεξήγησε καλύτερα τα όσα ήδη αναφέρονται εντός της γραπτής δήλωσης του. Το αποτέλεσμα της αντεξέτασης την οποία υπέστη ήταν η ενδυνάμωση της βασιμότητας όλων των αναφορών του σε σχέση με την εκδοχή του Αγγελίδη και το περιεχόμενο της νέας έκθεσης του καθώς, με περισσή λογικότητα και κατ΄ επέκταση πειστικότητα, απαντούσε ευθέως και άμεσα σε σχέση με όλα τα ερωτήματα τα οποία τίθονταν σε αυτόν.

[ 138 ] Αναφορικά με την αξιολόγηση της μαρτυρίας η οποία προέκυψε κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του Αγγελίδη παρατηρώ τα ακόλουθα.

[ 139 ] Κατ΄ αρχάς, έστω και εάν σε αυτό το σημείο της απόφασης παρατίθεται η αιτιολόγηση της αξιολόγησης της μαρτυρίας του Αγγελίδη το Δικαστήριο διατηρεί υπόψη του την υπόλοιπη κρινόμενη ως αξιόπιστη μαρτυρία. Η οποία βεβαίως κρίθηκε αξιόπιστη διατηρώντας υπόψη τη μαρτυρία στο σύνολο της. Βάσει αυτής της μαρτυρίας απορρίπτονται ως αναξιόπιστοι οι ισχυρισμοί του Αγγελίδη ως προς το ότι όταν έφθασε στον επίδικο χώρο διαπίστωσε πως μέλη του προσωπικού των εναγόντων είχαν επέμβει στα τεκμήρια κόβοντας με μηχανικά μέσα και απομακρύνοντας τεμάχια. Οι ισχυρισμοί αυτοί εντάσσονται σε μία ανεπιτυχή προσπάθεια αυτού του μάρτυρα να δημιουργήσει μία αρνητική εικόνα ως προς τις συνθήκες διερεύνησης των αιτιών της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών με εισήγηση ουσιαστικά για αλλοίωση της επί τόπου κατάστασης έτσι ώστε να αποφευχθεί ο εντοπισμός των πραγματικών λόγων οι οποίοι οδήγησαν σε αυτή την κατάρρευση. Ότι δηλαδή οι ενάγοντες είχαν κατά κάποιο τρόπο ήδη καταλήξει σε συμπέρασμα ως προς τα αίτια της κατάρρευσης και αντιλαμβανόμενοι την ευθύνη την οποία έφεραν άρχισαν αμέσως να αλλοιώνουν τον επίδικο χώρο. Πραγματικά αυτή η προτεινόμενη υπόθεση ως προς την ύπαρξη κινήτρων απόκρυψης των εναγόντων καθόλου δεν πείθει το Δικαστήριο.

[ 140 ] Ο μάρτυρας αυτός είχε αφυπηρετήσει από το ΡΙΚ το 1993 δηλαδή περίπου δέκα χρόνια πριν από την κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών. Όντως σύμφωνα και με την επαγγελματική του σταδιοδρομία στους ενάγοντες, όπως αυτή περιγράφηκε από τον ίδιο, κατείχε μία σημαντική θέση σε σχέση με την εγκατάσταση τηλεοπτικών σταθμών και σταθμών αναμετάδοσης ανά το παγκύπριο.

Όμως αυτό δεν τον καθιστούσε με οποιοδήποτε τρόπο εμπειρογνώμονα επί των θεμάτων πολιτικής μηχανικής αναφορικά με τα οποία ο Δαμασκηνός κατέθεσε. Όσο και να προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως κάτοχο προσόντων είτε ακαδημαϊκών είτε διαφορετικά, δηλαδή είτε εμπειρικά είτε λόγω δικής του μελέτης, τα οποία να του παρείχαν την απαραίτητη εμπειρογνωμοσύνη έτσι ώστε να καταθέσει αναφορικά με τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών πραγματικά απέτυχε να πείσει το Δικαστήριο ότι θα πρέπει να γίνει δεκτός ως εμπειρογνώμονας σε σχέση με αυτά τα θέματα.

Βεβαίως καθ΄ όλη την διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του σταθερά προσπάθησε, ανεπιτυχώς όμως, να πείσει για το αντίθετο. Ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αγγελίδης πως η μελέτη δεν τελειώνει στο πανεπιστήμιο και πως η μελέτη είναι στα χέρια οποιουδήποτε έχει τη δυνατότητα και τη θέληση να την αποκτήσει. Δεν διαφωνεί το Δικαστήριο με αυτή τη θέση.

Δίχως όμως να δέχεται παράλληλα και τη θέση πως στη «μηχανική» χρειάζονται δύο πράγματα, να γνωρίζεις καλά μαθηματικά και φυσική και ότι το θέμα λήγει εκεί. Σαφώς και πάλι επαναλαμβάνω πως, όπως διαπιστώνεται από το Δικαστήριο, ο Αγγελίδης δεν κατείχε με οποιοδήποτε τρόπο είτε τα ακαδημαϊκά είτε τα επαγγελματικά προσόντα του Δαμασκηνού αλλά ούτε και εκείνα τα προσόντα τα οποία θα επέτρεπαν στο Δικαστήριο να τον αποδεχτεί ως εμπειρογνώμονα μάρτυρα αναφορικά με τα επίδικα θέματα στο βαθμό στον οποίο αυτά έχουν σχέση με πολιτική μηχανική.

Θέτοντας το πολύ απλά ο Αγγελίδης δεν είναι πολιτικός μηχανικός ενώ το Δικαστήριο αποδέχεται ως ορθή τη θέση πως επί του συγκεκριμένου επίδικου θέματος της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών η ιδιότητα του πολιτικού μηχανικού είναι η καταλληλότερη ειδικότητα βάσει της οποίας θα μπορούσε να διαφωτιστεί το Δικαστήριο ως προς τα αίτια αυτής της κατάρρευσης.

[ 141 ] Όμως πέραν και από αυτή τη διαπίστωση ως προς την έλλειψη της απαραίτητης εμπειρογνωμοσύνης του Αγγελίδη σε σχέση με τα επίδικα θέματα αυτό το οποίο έχει επίσης ιδιαίτερη σημασία είναι πως η όλη εκδοχή του αναφορικά με τα αίτια της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών δεν πείθει καθόλου ως προς τη βασιμότητα της ακόμη και ως αποτέλεσμα εφαρμογής της απλής κοινής λογικής. Εφαρμογής της δηλαδή έστω και με αποδοχή των δεδομένων επί των οποίων ο ίδιος βάσισε τη δική του εκδοχή. Τα οποία δεδομένα βεβαίως ο ίδιος επέλεγε. Επομένως από τον ίδιο εξαρτιόταν να πείσει και ως προς την καταλληλότητα αυτής της επιλογής. Δίχως όμως ακόμη και με αυτή την επιλογή να έπειθε το Δικαστήριο ως προς την ορθότητα είτε της εκδοχής του είτε ακόμη και αυτής της ίδιας της επιλογής.

[ 142 ] Σαφώς έρχεται σε αντίθεση με την κρινόμενη ως αξιόπιστη μαρτυρία του Φιλίππου η μαρτυρία του Αγγελίδη (βλ. σχετικά την παράγραφο [ 70 ] αυτής της απόφασης) ενώ αναδεικνύεται παράλληλα τόσο η προχειρότητα όσο και η υποθετικότητα της δικής του μαρτυρίας από την απάντηση του σε σχέση με την αναφορά του ως προς το ότι ο ιστός EXTRA κατασκευάστηκε με βάση ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Απάντησε χαρακτηριστικά πως «σίγουρα» (υπέθετε δηλαδή δίχως να γνωρίζει) ο κατασκευαστής ενός ιστού «έστω και στην Κύπρο» δεν είναι δυνατό να κατασκευάζει μία κατασκευή χωρίς κάποια μελέτη από έναν μηχανικό κατασκευών. Ενώ με αναφορά στις διαστάσεις του ιστού EXTRA και την όλη εμφάνιση του ισχυρίστηκε πως αυτό «δείχνει» ότι έχει κατασκευαστεί με βάση «κάποια» μελέτη χωρίς όμως, προσθέτει, να γνωρίζει ποιου. Η αοριστία αυτής της μαρτυρίας είναι εμφανέστατη. Βεβαίως με βάση την κρινόμενη ως αξιόπιστη μαρτυρία του ίδιου του κατασκευαστή το Δικαστήριο γνωρίζει πως τα όσα ο Αγγελίδης ισχυριζόταν δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με την πραγματικότητα ακόμη και βάσει των όσων ο ίδιος γνώριζε. Απλά υπέθετε συμπερασματικά την ύπαρξη κάποιων δεδομένων τα οποία όμως στην πραγματικότητα ούτε υπήρχαν αλλά και τα οποία ούτε και γνώριζε.

[ 143 ] Ουσιαστικά αυτή η συμπερασματική υποθετικότητα ως προς την ύπαρξη κάποιων ακόμη και άγνωστων δεδομένων ή και δεδομένων η ύπαρξη των οποίων να μην είναι δυνατό να εξακριβωθεί αποτελούσε σε μεγάλο βαθμό και την όλη μέθοδο με την οποία γενικά ο μάρτυρας αυτός κατέληγε σε συμπεράσματα.

[ 144 ] Αξίζει απλά να σημειωθεί πως ενώ στην αρχική του έκθεση (τεκμήριο 26) περιγράφει τον ιστό EXTRA ως «...πρόσφατης κυπριακής κατασκευής, σχεδιασμένος με Ευρωπαϊκές προδιαγραφές...» μαζί με άλλες λεπτομέρειες, στη δεύτερη έκθεση του τεκμήριο 23 δεν αναφέρει οτιδήποτε παρόμοιο. Δίχως όμως αυτό να τον εμπόδιζε από το να προέβαλε παρόμοιους ισχυρισμούς κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του. Εφόσον βεβαίως ερωτήθηκε κατά την κύρια εξέταση του και σε σχέση με τα όσα σχετικά αναφέρει και στην πρώτη έκθεση του (τεκμήριο 26).

[ 145 ] Διαπιστώνεται πως κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του ο μάρτυρας αυτός αναλωνόταν σε αχρείαστη ανάλυση επιμέρους θεμάτων προς υποστήριξη θέσεων οι οποίες εν τέλει δεν ήταν δυνατό είτε να κριθούν ως πειστικές είτε να συντείνουν σε αποδοχή της γενικότερης εκδοχής του. Παραδείγματος χάριν, όταν ερωτήθηκε σε σχέση με τους υπολογισμούς του αναφορικά με τα φορτία ανέμου για τα οποία συμπέρανε ότι είχαν αντοχή οι δύο βασικοί επίδικοι ιστοί επεκτάθηκε σε μία μαθηματική ανάλυση ουσιαστικά προς επεξήγηση μέρους του τεκμηρίου 23, δηλαδή της δεύτερης του έκθεσης. Μάλιστα αυτό είναι και το μεγαλύτερο μέρος της συγκεκριμένης έκθεσης έστω και εάν περιγράφεται ως παράρτημα ή ουσιαστικά παραρτήματα (1 και 2) της έκθεσης. Εξήγησε δηλαδή πως υπολογίζεται η αντίσταση ενός ιστού έναντι του ανέμου.

[ 146 ] Ενδεχομένως ο μάρτυρας αυτός να θεωρούσε πως με αυτό τον τρόπο θα μπορούσε να ενισχύσει τη βασιμότητα της όλης εκδοχής του ως προς τον μηχανισμό κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Εντούτοις, αντιθέτως θα έπρεπε πρώτα να πείσει ως προς τη γενικότερη βασιμότητα της εκδοχής του στο σύνολο της και μόνο εάν αυτό κρινόταν απαραίτητο, ανάλογα δηλαδή κυρίως με την πορεία της παρουσίασης της μαρτυρίας του και ιδιαίτερα βεβαίως κατά την αντεξέταση του, τότε ίσως να προέκυπτε η ανάγκη να υπεισερχόταν σε τέτοιου είδους λεπτομέρειες. Ενδεχομένως ο ίδιος να θεωρούσε πως με αυτό τον τρόπο θα ενισχυόταν η εκδοχή του. Εν τέλει όμως αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι πως ο μάρτυρας αυτός χανόταν πραγματικά σε μία προσπάθεια επίδειξης γνώσεων η σημασία των οποίων όμως δεν συνδεόταν πειστικά με την όλη πιθανή συνοχή της εκδοχής του.

[ 147 ] Η όλη εκδοχή του Αγγελίδη είναι απλή αλλά καθόλου πειστική. Θέτοντας το πολύ απλά σύμφωνα με αυτή την εκδοχή ο ιστός Γιαλούσα προκάλεσε την κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ ενώ ο ιστός ΡΙΚ κατά τη διάρκεια της πτώσης του τράβηξε με συρματόσχοινο του τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA προκαλώντας τη μετακίνηση μίας απο τις βάσεις συγκράτησης του ιστού EXTRA και στη συνέχεια την κατάρρευση του. Η απλότητα αυτής της εκδοχής εμπεριέχει παράλληλα βασικές αδυναμίες ως προς τη δυνατότητα αυτή να γίνει δεκτή ως πειστική.

[ 148 ] Κατ΄ αρχάς, διατηρώντας υπόψη στο σύνολο της την αξιόπιστη μαρτυρία την οποία οι ενάγοντες παρουσίασαν δεν διαπιστώνεται καν ως λογικό, έχοντας υπόψη τόσο το ύψος του όσο και το βάρος του, ο ιστός Γιαλούσα να είχε προκαλέσει με οποιοδήποτε τρόπο την κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ ή ακόμη και να συνέτεινε με οποιοδήποτε τρόπο σε αυτή την κατάρρευση. Συνεπώς κατ΄ επέκταση καταρρίπτεται και η όλη υπόλοιπη αλυσίδα γεγονότων σύμφωνα με την εκδοχή του Αγγελίδη. Θα μπορούσε ακόμη και η ανάλυση της εκδοχής του Αγγελίδη να ολοκληρωνόταν απλώς με αυτή τη διαπίστωση. Όμως το Δικαστήριο προχωρά σε αξιολόγηση του συνόλου της μαρτυρίας του Αγγελίδη κατά την προσπάθεια προώθησης της εκδοχής του ως η πιθανότερη υπό τις περιστάσεις παρά η οποιαδήποτε άλλη πιθανή εξήγηση αναφορικά με τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 149 ] Αξίζει να σημειωθεί σε αυτό το σημείο της απόφασης η έλλειψη λογικής στην αναφορά του Αγγελίδη στη σελίδα 2 της δεύτερης του έκθεσης (τεκμήριο 23) ως προς το ότι η «...πρωτιά στην κατάρρευση είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας στην απονομή ευθυνών...» αλλά και της όλης γενικότητας αυτής της αναφοράς. Ανεξάρτητα δηλαδή από τα δεδομένα επί του εδάφους, όπως, παραδείγματος χάριν, το ύψος του ιστού Γιαλούσα ή η απόσταση του από τον ιστό ΡΙΚ ή ακόμη και το ύψος των συρματόσχοινων του ιστού ΡΙΚ στην πορεία πτώσης του ιστού Γιαλούσα. Αντιθέτως έχοντας υπόψη τη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε κατά την εκδίκαση της αγωγής η πτώση του ιστού Γιαλούσα, όπως εν τέλει κρίνεται από το Δικαστήριο, δεν έχει οποιαδήποτε σχέση με την κατάρρευση του οποιουδήποτε άλλου ιστού.

[ 150 ] Ενώ ακόμη και να θεωρηθεί πως είναι ο ιστός ΡΙΚ ο οποίος κατά την πτώση του προκάλεσε την κατάρρευση του ιστού EXTRA, κάτι το οποίο βεβαίως το Δικαστήριο δεν αποδέχεται ως ορθό, παραμένει ως ανεξήγητο κενό - σύμφωνα με την εκδοχή του Αγγελίδη η οποία βασίζεται στη συμμετοχή και του ιστού Γιαλούσα - το πως προκλήθηκε η πτώση του ιστού ΡΙΚ πριν από την κατάρρευση του ιστού EXTRA. Όπως και να ιδωθεί η εκδοχή του Αγγελίδη εμπεριέχει δυσαναπλήρωτα κενά και προκαλεί περισσότερα ερωτήματα παρά να προσφέρει μία λογικά ικανοποιητική εξήγηση ως προς το τι συνέβη πραγματικά και το οποίο γεγονος όντως να είχε προκαλέσει την κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 151 ] Ακόμη και η κριτική την οποία ο Αγγελίδης ασκούσε σε σχέση με διάφορες αναφορές του Δαμασκηνού αναδεικνύει την αβασιμότητα των δικών του θέσεων ή ουσιαστικά ακόμη και του τρόπου σκέψης του. Δηλαδή, δεν είναι δυνατό η κριτική του να ισχύει για ένα άλλο άτομο αλλά όχι και για τον ίδιο. Παραδείγματος χάριν, ερωτήθηκε σε σχέση με την αναφορά του Δαμασκηνού ως προς τη χρήση σωλήνων άρδευσης για την κατασκευή του ιστού EXTRA.

Ανεξάρτητα και από το κατά πόσο ή όχι ο Δαμασκηνός είχε προβεί σε ενδελεχή διερεύνηση επί του θέματος αξιοσημείωτος είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Αγγελίδης απορρίπτει αυτή την αναφορά του Δαμασκηνού. Δηλώνοντας πρώτα μία δική του θέση ως προς το ότι είναι «σίγουρος» ότι οι σωλήνες ήταν κλάσεως Β προσθέτοντας επίσης πως «κανένας» κατασκευαστής ιστού θα προχωρούσε να κατασκευάσει ένα ιστό με τα υλικά που ανέφερε ο Δαμασκηνός.

Πως καταλήγει όμως; Αναφέρει πως η άποψη του Δαμασκηνού είναι αυθαίρετη και πως για να σχηματίσει μία τέτοια εντύπωση θα έπρεπε να είχε αποκόψει ένα από τους κάθετους σωλήνες και να είχε μετρήσει το πάχος της σωληνώσεως. Εύλογα προκύπτει το εξής ερώτημα. Εάν είναι δυνατό να θεωρηθεί βάσει του δικού του σκεπτικού ως αυθαίρετη η αναφορά του Δαμασκηνού τότε με το ίδιο σκεπτικό δεν είναι επίσης αυθαίρετη και η δική του θέση;

Δηλαδή, πως είναι σίγουρος για την κλάση στην οποία ανήκαν οι σωλήνες; Επίσης γιατί θα πρέπει να αποκλειστεί η πιθανότητα όντως ένας κατασκευαστής ιστού να προχωρούσε σε κατασκευή ιστού με σωλήνες άρδευσης; Αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι πως ο Αγγελίδης κατέθετε κάνοντας χρήση αόριστων γενικοτήτων αλλά και με αυθαίρετο τρόπο σκέψης.

Αγνοώντας τη συγκεκριμένη περίπτωση για την οποία αναφερόταν. Θέτοντας το πολύ απλά γιατί θα πρέπει να θεωρηθεί αυθαίρετη η αναφορά του Δαμασκηνού διότι δεν είχε αποκόψει ένα από τους κάθετους σωλήνες αλλά να γίνει δεκτή η εκφραζόμενη με βεβαιότητα θέση του Αγγελίδη ότι οι σωλήνες ήταν κλάσεως Β; Εφόσον ούτε και ο Αγγελίδης είχε προβεί σε μία τέτοια έρευνα.

[ 152 ] Παρατηρείται επίσης πως με παράδοξο πραγματικά τρόπο αντιστρέφει τις αναφορές του Δαμασκηνού δίχως παράλληλα όμως να προτείνει την οποιαδήποτε βάσιμη δική του θέση. Παραδείγματος χάριν, όταν ζητήθηκε από τον ίδιο, κατά την κύρια εξέταση του, να σχολιάσει ότι κανένα χτύπημα δεν εντοπίστηκε στο δυτικό σκέλος του ιστού ΡΙΚ απάντησε με ερώτηση ως προς το πως το συμπεραίνει αυτό ο Δαμασκηνός. Βεβαίως ο Δαμασκηνός δεν συμπεραίνει αλλά περιγράφει. Στη συνέχεια ο Αγγελίδης αμφισβητεί κατά πόσο όντως ο Δαμασκηνός εντόπισε εάν υπήρχαν χτυπήματα. Ο ίδιος όμως δεν ισχυρίζεται καν ότι εντόπισε χτυπήματα. Βεβαίως ο εντοπισμός χτυπημάτων εύλογα αναμενόταν να γινόταν από τον ίδιο προς υποστήριξη της δικής του εκδοχής ως προς τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Εφαρμόζει δηλαδή κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του την πρακτική απόρριψης ενός ισχυρισμού αλλά παράλληλα δεν προβάλει σαφή δικό του ισχυρισμό. Παραδείγματος χάριν, στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι όντως είχε εντοπίσει χτυπήματα στο δυτικό σκέλος του ιστού ΡΙΚ γεγονός το οποίο να ενίσχυε τη δική του εκδοχή.

[ 153 ] Πραγματικά όσο περισσότερο εξετάζεται και αξιολογείται η μαρτυρία του Αγγελίδη ακόμη και στο στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας προ της αμφισβήτησης της, δηλαδή στο στάδιο της κύριας εξέτασης αντί της αντεξέτασης του, τόσο πιο πολύ εντοπίζονται αρνητικά σημεία βάσει των οποίων ολοένα και μειώνεται περισσότερο η οποιαδήποτε δυνατότητα αποδοχής της εκδοχής του ως πειστικής και κατ΄ επέκταση ορθής επεξήγησης ως προς τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 154 ] Κλήθηκε να δώσει και κάποια εξήγηση ο μάρτυρας γιατί είχε ετοιμάσει δύο γνωματεύσεις μία το 2013 και η άλλη το 2014. Υπενθυμίζω βεβαίως και τα όσα αναφέρονται στην ένορκη δήλωση του Κωνσταντίνου ημερομηνίας 25/4/2013 προς υποστήριξη αίτησης τροποποίησης (συγκεκριμένα στην παράγραφο 5 (α)) αλλά και στην ένορκη δήλωση ημερομηνίας 12/5/2014 προς υποστήριξη δεύτερης αίτησης τροποποίησης) η οποία έχει σχέση σε μεγάλο βαθμό με το θέμα της ετοιμασίας δύο εκθέσεων από τον Αγγελίδη.

Η εξήγηση η οποία δόθηκε από τον Αγγελίδη δεν κρίνεται ιδιαίτερα πειστική ή ουσιαστικά διαφωτιστική ως προς την αναγκαιότητα η οποία είχε προκύψει για την ετοιμασία δεύτερης έκθεσης. Καθώς αναφέρεται σε ορισμένα λανθασμένα σημεία στην έκθεση του 2013 (τεκμήριο 26) εξαιτίας του γεγονότος ότι είχε βασιστεί στη μνήμη του και σε φωτογραφίες.

Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά σε λάθη στο ύψος των ιστών. Εκπληκτικά μάλιστα δήλωσε ότι είχε υποθέσει πως ο ιστός Γιαλούσα μπορούσε να χτυπήσει στα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ. Προσθέτοντας ότι το 2004 όλοι αυτοί οι ιστοί ήταν στο έδαφος και ότι δεν υπήρχαν «προσλαμβάνουσες παραστάσεις» και πως το γεγονός αυτό τον προβλημάτιζε και τον οδήγησε στο να ετοιμάσει τη μακέτα για να μπορέσει να ετοιμάσει την πραγματογνωμοσύνη του «2013» (διορθώνοντας το στη συνέχεια με αναφορά στο έτος 2014).

Εν τέλει ισχυρίστηκε πως δεν έχει καμία αμφιβολία ότι τα όσα αναφέρει σε αυτή την πραγματογνωμοσύνη είναι ορθά.

[ 155 ] Θεωρώ πραγματικά πως η ετοιμασία των δύο εκθέσεων αποτελεί και αυτή μέρος της έλλειψης σταθερότητας ακόμη και ως προς την περιγραφή της εκδοχής της εναγομένης αλλά και της όλης αβεβαιότητας και προχειρότητας της προσέγγισης του Αγγελίδη ως προς το έργο το οποίο του είχε ανατεθεί. Ούτε η πρώτη αλλά ούτε και η δεύτερη έκθεση εμπεριέχουν στοιχεία τα οποία θα μπορούσαν να κριθούν πειστικά σε σχέση με το να δοθεί μία έστω και πιθανή εκδοχή ως προς τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 156 ] Διατηρώντας υπόψη πως ακόμη και στο στάδιο της κυρίως εξέτασης, αναδρομικά ιδωμένης, αναδεικνύονται αρνητικά στοιχεία στη μαρτυρία του Αγγελίδη δεν σημαίνει πως η αντεξέταση η οποία ακολούθησε ήταν αχρείαστη. Κυρίως όμως με αυτή εμπεδώνονται ουσιαστικά όλα τα αρνητικά στοιχεία στην εκδοχή του Αγγελίδη τα οποία εντοπίζονται ακόμη και στο στάδιο της κυρίως εξέτασης του.

[ 157 ] Αναφορικά με την όση αντεξέταση υπέστη ο Αγγελίδης σε σχέση με τα ακαδημαϊκά του προσόντα παρατηρείται πως αυτή ουσιαστικά παρέμεινε μετέωρη υπό την έννοια της παρουσίασης οποιασδήποτε άλλης σχετικής μαρτυρίας από τους ενάγοντες προς αμφισβήτηση των όσων ο Αγγελίδης ισχυριζόταν. Όμως αυτό το οποίο διαπιστώνεται να έχει σημασία είναι το γεγονός πως ο Αγγελίδης ούτε στο ΕΤΕΚ ήταν εγγεγραμμένος ως πολιτικός μηχανικός αλλά επιπλέον το Δικαστήριο δεν έχει πεισθεί πως εμπειρικά είχε τα απαραίτητα προσόντα ενός πολιτικού μηχανικού παρά και τις αναφορές του ως προς την μακροετή πείρα του σε σχέση με το σχεδιασμό εγκατάστασης, συντήρησης ιστών και πύργων. Ο ίδιος παραδέχτηκε ότι δεν ήταν μέλος του ΕΤΕΚ είτε στην πολιτική μηχανική είτε στη δομική μηχανική έστω και εάν παράλληλα ισχυρίστηκε πως σε διάστημα μερικών μηνών θα μπορούσε να εγγραφεί υπό αυτές τις ιδιότητες εάν ήθελε. Σημασία έχει η εγγραφή του Αγγελίδη ως είχε κατά τον ουσιώδη χρόνο και όχι η οποιαδήποτε θεωρητικά εφικτή εγγραφή του.

[ 158 ] Χαρακτηριστικό στοιχείο γενικότερα της προφορικής κατάθεσης του Αγγελίδη ήταν αυτό της υπερβολής αλλά και έπαρσης ως προς τις ικανότητες του ιδιαίτερα δε βάσει και των επιτευγμάτων του στο παρελθόν κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του στο ΡΙΚ. Σύμφωνα βεβαίως πάντοτε με τους δικούς του ισχυρισμούς. Παραδείγματος χάριν, ανέφερε πως ο σχεδιασμός του δικτύου του ΡΙΚ παγκύπρια και η εγκατάσταση του ήταν αποκλειστικά έργο δικό του. Άλλο παράδειγμα είναι η παραδοχή του μεν πως το γεγονός ότι ήταν μέλος του Institution of Engineering Technology, το οποίο περιλαμβάνει όλους τους κλάδους της μηχανικής, δεν σημαίνει ότι μπορεί να ενεργεί ως πολιτικός μηχανικός ή άλλων ειδών μηχανικός αλλά πως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούσε να ασχοληθεί με στοιχεία της μηχανικής της πολιτικής ή δομικής μηχανικής ή ότι δεν έχει αποκτήσει γνώσεις οι οποίες να του επιτρέπουν να ασχοληθεί με το αντικείμενο υπό συζήτηση δηλαδή ιστούς και πύργους και τους λόγους για τους οποίους αυτοί μπορούν να καταρρεύσουν.

[ 159 ] Βεβαίως τονίζω και πάλι πως πέραν και από την έλλειψη πειστικότητας γενικότερα ως προς τα προσόντα τα οποία όντως κατείχε ο Αγγελίδης είτε ακαδημαϊκά είτε εμπειρικά, καθοριστικής σημασίας δεν είναι η ύπαρξη τους αλλά η κατ΄ ισχυρισμό εφαρμογή τους στα δεδομένα υπό εξέταση από το Δικαστήριο. Δηλαδή σε καμία περίπτωση δεν θα ήταν αρκετό έτσι ώστε να γινόταν δεκτή η οποιαδήποτε θέση του Αγγελίδη αναφορικά με τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών η αποδοχή απλώς αυτών των προσόντων αλλά η έμπρακτη εφαρμογή τους έτσι ώστε ο μάρτυρας αυτός να παρουσίαζε μία πειστική εκδοχή ως προς αυτά τα αίτια, κάτι το οποίο απέτυχε παντελώς να πράξει.

[ 160 ] Ο μάρτυρας αυτός κατ΄ επανάληψη προέβαλε μία εικόνα ως προς τη δυνατότητα ουσιαστικά απόκτησης κατόπιν μελέτης ενός εξειδικευμένου είδους παντογνωσίας η οποία κατά τον ίδιο θα του επέτρεπε να εκφράζει γνώμη και άποψη για οτιδήποτε θα μπορούσε να θεωρηθεί σχετικό με τα επίδικα θέματα. Όπως, παραδείγματος χάριν, σε σχέση με τον υπολογισμό της ταχύτητας του ανέμου. Τονίζω και πάλι πως περισσότερη σημασία θα είχε η παρουσίαση μίας πειστικής βασικής εκδοχής. Διαφορετικά οι συγκεκριμένες αναφορές προσομοιάζουν περισσότερο με διακοσμητικές και αχρείαστες λεπτομέρειες προς επένδυση μίας εκδοχής η οποία από μόνη της δεν πείθει ως προς τη λογικότητα ή βασιμότητα της έτσι ώστε στη συνέχεια να παρέχεται και η δυνατότητα ενίσχυσης της με αυτό τον τρόπο.

[ 161 ] Επιπλέον, οφείλω να παρατηρήσω γενικότερα και το εξής. Έχοντας πλέον το ωφέλημα της ανασκόπησης της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια εκδίκασης της αγωγής στο σύνολο της, πραγματικά δεν θεωρώ πως έχει τόση ιδιαίτερη σημασία ο επακριβής καθορισμός της ταχύτητας του ανέμου κατά τον ουσιώδη χρόνο. Βεβαίως η μακρά αντεξέταση του Αγγελίδη επί του συγκεκριμένου θέματος αναδεικνύει περισσότερο πτυχές του τρόπου σκέψης του παρά την εφαρμογή της μεθόδου καθορισμού της ταχύτητας του ανέμου την οποία προσπάθησε να υποστηρίξει. Σημασία έχει το κοινά αποδεκτό από τους διάδικους δεδομένο πως κατά τον ουσιώδη χρόνο υπήρχε κακοκαιρία και κατά τη διάρκεια αυτής έπνεαν ισχυροί ανέμοι. Οι οποίοι αναμφίβολα συνέτειναν στην κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 162 ] Πραγματικά είναι εκπληκτική η προχειρότητα ως προς την εκτίμηση του ύψους του ιστού EXTRA η οποία προκύπτει από τη μαρτυρία του Αγγελίδη. Πέραν και από το γεγονός πως η εναγόμενη στις λεπτομέρειες των ειδικών ζημιών της στην ανταπαίτηση της αναφέρεται σε ιστό ύψους 60 μέτρων, υπενθυμίζω πως ο Αγγελίδης στην αρχική του έκθεση (τεκμήριο 26) αναφέρεται σε ύψος 50 μέτρων ενώ στην προφορική κατάθεση του στις 30/9/2014 αναφέρθηκε σε ύψος 40 μέτρων.

Επί του προκειμένου υπενθυμίζω βεβαίως πως υπάρχει η μαρτυρία του ίδιου του κατασκευαστή του ιστού EXTRA ο οποίος σαφώς αναφέρθηκε σε ύψος 60 μέτρων. Βεβαίως ο ίδιος ο Αγγελίδης ισχυρίστηκε πως βασίστηκε στα τμήματα του ιστού EXTRA έτσι ώστε να υπολογίσει το συνολικό ύψος του. Αναφέρθηκε σε 7 τμήματα συνολικά βασιζόμενος μάλιστα και στον αριθμό των συρματόσχοινων.

Η αναφορά αυτή έγινε στις 30/9/2014 παρά και το γεγονός πως εντός της έκθεσης του (τεκμήριο 23) η οποία φέρει ημερομηνία Ιούνιος του 2014 σαφώς στο Παράρτημα 2 αναφέρεται σε 8 τμήματα ύψους 5 μέτρα το καθένα. Απέρριψε δε την υποβολή ως προς το ότι ο ιστός EXTRA είχε ύψος 60 μέτρων προσθέτοντας μάλιστα ότι θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει αυτό (την υποβολή δηλαδή) ως γελοιότητα.

Βεβαίως, στην αμέσως επόμενη δικάσιμο στις 3/10/2014 πλέον ισχυριζόταν πως ο ιστός EXTRA αποτελείτο από 8 και όχι 7 τμήματα. Το καθένα εκ των οποίων 8 τμημάτων είχε μήκος 5 μέτρα. Βεβαίως η σημασία του αριθμού των τμημάτων, σύμφωνα με τους δικούς του ισχυρισμούς, έχει σχέση και με τον υπολογισμό του ύψους του ιστού EXTRA.

Παρόμοια λάθη εκτίμησης ύψους βεβαίως εντοπίζονται μεταξύ και των δύο εκθέσεων του σε σχέση με τον ιστό ΡΙΚ. Μάλιστα ισχυρίστηκε πως η αναφορά σε λανθασμένο ύψος 60 μέτρων σε σχέση με τον ιστό EXTRA στην πρώτη έκθεση (τεκμήριο 26) έγινε εξαιτίας λανθασμένης πληροφόρησης την οποία είχε από τον ιδιοκτήτη εντούτοις το ύψος το οποίο αναφέρεται εντός αυτής της έκθεσης δεν είναι 60 μέτρα αλλά 50 μέτρα.

Βεβαίως ο ισχυρισμός του για ύψος 40 μέτρων βασίζεται σε δικούς του υπολογισμούς. Σύγχυση υπήρχε επίσης στο μυαλό του αναφορικά με το ύψος του ιστού ΡΙΚ. Στο τεκμήριο 26 αναφέρεται σε ύψος 80 μέτρα ενώ προφορικά αναφέρθηκε σε ύψος 50 μέτρων ενώ εξέφρασε και την εντύπωση ότι στην πρώτη έκθεση ανέφερε ως ύψος αυτό των 70 μέτρων.

[ 163 ] Υποστήριξε ο Αγγελίδης πως ο λόγος μετακίνησης της βάσης συγκράτησης του ιστού EXTRA ήταν διότι ο ιστός EXTRA τραβήχτηκε από το συρματόσχοινο του ιστού ΡΙΚ. Διατηρώντας υπόψη όλη την υπόλοιπη διαθέσιμη μαρτυρία επί του θέματος η θέση αυτή καθόλου δεν πείθει το Δικαστήριο ως βάσιμη ενώ αντιθέτως σύμφωνα με την καθόλα πειστική εκδοχή του Δαμασκηνού είναι η αστοχία αυτής της βάσης συγκράτησης η οποία οδήγησε σε κατάρρευση του ιστού EXTRA και στη συνέχεια του ιστού ΡΙΚ.

[ 164 ] Έκπληξη και απορία προκάλεσε το γεγονός πως ενώ ο Αγγελίδης στις 22/9/2014 αναγνώρισε το τεκμήριο Ε προς αναγνώριση ως τεκμήριο 27 περιγράφοντας τη δέσμη φωτογραφιών ως φωτογραφίες τις οποίες ο ίδιος είχε βγάλει στον επίδικο χώρο στις 23/1/2004 εντούτοις στις 9/10/2014 από τις 11 συνολικά φωτογραφίες ξεχώρισε μόνο 3 από αυτές ως δικές του, δηλαδή τις φωτογραφίες 27.2, 27.5 και 27.7.

Το γεγονός αυτό προέκυψε καθώς ο Αγγελίδης αντεξεταζόταν σε σχέση με τον ισχυρισμό του πως είχε μετρήσει τον αριθμό των τμημάτων του ιστού EXTRA και αφού απάντησε ότι από τις φωτογραφίες είναι ολοφάνερο ότι είναι 8 τμήματα του ζητήθηκε τότε να δείξει σε ποιες φωτογραφίες επικαλείται ότι είναι 8 τμήματα.

Τότε ήταν που εξήγησε ότι αναφερόταν στις φωτογραφίες που είχε βγάλει ο ίδιος. Επίσης εκπληκτικό είναι ότι από τις τρεις φωτογραφίες τις οποίες επέλεξε ως δικές του μόνο μία από αυτές απεικονίζει τον ιστό EXTRA ενώ οι άλλες δύο απεικονίζουν τον ιστό ΡΙΚ επί της οροφής του υποσταθμού του ΡΙΚ και τη βάση του ιστού ΡΙΚ.

Ουσιαστικά ένας μάρτυρας ο οποίος μόλις πριν 16 ημέρες είχε αναγνωρίσει 11 φωτογραφίες ως δικές του πλέον ισχυριζόταν πως μόνο τρεις από αυτές είναι όντως δικές του. Σημαντικότερο βεβαίως και το γεγονός πως η αναφορά σε φωτογραφίες έγινε έτσι ώστε να υπολογίσει το ύψος του ιστού EXTRA βασιζόμενος στο μήκος του κάθε τμήματος ενώ σε μόνο μία από τις τρεις φωτογραφίες τις οποίες επέλεξε ως δικές του απεικονιζόταν ο ιστός EXTRA.

Ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγόντων έδωσε την ευκαιρία στον Αγγελίδη να αναιρέσει ουσιαστικά την μη αναγνώριση των υπολοίπων φωτογραφιών αλλά ο Αγγελίδης επέμεινε ότι αυτές δεν ήταν δικές του. Βεβαίως στη συνέχεια οδηγήθηκε πέραν και από της μοναδικής φωτογραφίας του τεκμηρίου 27 και σε φωτογραφίες από το τεκμήριο 29 αλλά αυτό το οποίο προκαλεί αρνητική εντύπωση για τον συγκεκριμένο μάρτυρα είναι και πάλι η προχειρότητα της μαρτυρίας του επί της βάσης της οποίας προσπάθησε να υποστηρίξει και ένα άλλο ισχυρισμό ο οποίος σαφώς προέκυπτε από την γενικότερη προχειρότητα ως προς την περισυλλογή στοιχείων και βάσει της οποίας κατέληγε σε θέση πως ο ιστός EXTRA είχε ύψος 40 μέτρα.

Επέδειξε βάσει φωτογραφιών από το τεκμήριο 29 πως αυτές παρέχουν την πληροφόρηση πως ο ιστός EXTRA αποτελείται από 8 τμήματα δίχως όμως πραγματικά η πληροφόρηση αυτή να προκύπτει με σαφήνεια από αυτές τις φωτογραφίες. Τέλος προέβαλε και αλλό ένα ισχυρισμό ο οποίος έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενο ισχυρισμό του ως προς το ότι ο ιδιοκτήτης του σταθμού του ιστού EXTRA τον πληροφόρησε για το ύψος του ιστού EXTRA.

Ισχυρίστηκε πως ο ίδιος είχε ετομάσει την αίτηση για την άδεια λειτουργίας του EXTRA TV και πως αυτή περιλάμβανε ιστό 40 μέτρων. Βεβαίως αυτό θα μπορούσε να συνάδει και με τη μαρτυρία του Φιλίππου (βλ. σχετικά την παράγραφο [ 66 ] αυτής της απόφασης) ως προς το ότι παρά και την κατασκευή βάσεων υποστήριξης για ιστό ύψους 42 μέτρων εντούτοις στη συνέχεια ο Κωνσταντίνου ζήτησε την ανέγερση ιστού ύψους 60 μέτρων.

Βεβαίως ακόμη και να είναι ένα περίπου σύμφωνη η μαρτυρία του Αγγελίδη επί αυτού του σημείου με την μαρτυρία του Φιλίππου δεν παύει να επιδεινώνεται η όλη εντύπωση σύγχυσης στο μυαλό του Αγγελίδη αναφορικά με ένα τόσο βασικό στοιχείο όπως το ύψος του ιστού EXTRA. Ασφαλώς και δεν εμπνέει το Δικαστήριο με εμπιστοσύνη ένας μάρτυρας ο οποίος παρουσιάζεται ως εμπειρογνώμονας αναφορικά με τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών όταν δεν είναι σε θέση να δηλώσει σαφώς το ορθό ύψος ενός εκ των δύο αυτών ιστών.

Ενώ επιπλέον αγωνίζεται ουσιαστικά βάσει υποδείξεων σε φωτογραφίες έτσι ώστε να αποδείξει το κατ΄ ισχυρισμό ύψος του ιστού EXTRA σύμφωνα με τους δικούς του ισχυρισμούς. Βεβαίως όπως διαφάνηκε και από άλλους ισχυρισμούς του έχει σημασία και για την εγκυρότητα της δικής του εκδοχής το ύψος του ιστού EXTRA.

Όπως, παραδείγματος χάριν, όταν ανέφερε ότι από τις φωτογραφίες φαίνεται ότι ο ιστός EXTRA λύγισε σε ύψος 20 μέτρων, δηλαδή, σύμφωνα με τον ίδιο, στο κέντρο του ιστού.

[ 165 ] Αντεξετάστηκε επίσης και σε σχέση με τις προδιαγραφές του ιστού EXTRA ή ουσιαστικά για τα υλικά με τα οποία αυτός κατασκευάστηκε. Η μαρτυρία του επί αυτού του θέματος ακόμη και βάσει των δικών του ισχυρισμών προέρχεται από την πείρα του. Πραγματικά η αναφορά του μάρτυρα αυτού πως ο ιστός EXTRA αποτελούσε μία κατασκευή «ευρωπαϊκών επιπέδων» καθόλου δεν πείθει το Δικαστήριο. Συνέδεσε αυτό το συμπέρασμα του με αναφορά πως αν και δεν ήξερε τη σύσταση των κάθετων σωλήνων ήταν βέβαιος πως ήταν class B και πως η όλη κατασκευή είχε γαλβανιστεί στην Κύπρο. Όταν ερωτήθηκε για το class B απάντησε ότι είναι το πάχος της σωληνώσεως. Όταν ερωτήθηκε όμως πόσο ήταν αυτό το πάχος απάντησε ότι δεν το θυμόταν. Ερωτήθηκε τότε για την αντοχή του. Διαμαρτυρήθηκε ερωτώντας εάν ήθελε ο δικηγόρος των εναγόντων ο εγκέφαλος του να ήταν γεμάτος με στοιχεία τα οποία μπορεί κάποιος να βρει στο δευτερόλεπτο από πίνακες ή από το διαδίκτυο. Βεβαίως το Δικαστήριο κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Αγγελίδη δεν ελέγχει το πόσο καλή ήταν η μνήμη του ιδιαίτερα όμως σε σχέση με στοιχεία τα οποία ο ίδιος προέβαλε ως υπαρκτά θα ανέμενε όπως να υπήρχε περισσότερη ετοιμότητα να δώσει κάποιες σχετικές λεπτομέρειες.

[ 166 ] Ερωτήθηκε κατά την αντεξέταση του ο Αγγελίδης και σε σχέση με ένα στοιχείο το οποίο σύμφωνα με τη μαρτυρία αξιολογείται από το Δικαστήριο ως ιδιαίτερα σημαντικό σε σχέση με τα αίτια της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Αυτό είναι το στοιχείο της ταλάντωσης όπως χαρακτηριστικά αναφερόταν κατά την αντεξέταση ή της ταλάντευσης. Δηλαδή, η κίνηση προς τη μία κατεύθυνση και πότε προς την άλλη ή ακόμη και ως μία ρυθμική κίνηση εναλλάξ προς τη μία και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ανάλογα βεβαίως και με τους ανέμους και κατ΄ επέκταση και την ένταση αυτών των ανέμων όπως αυτοί επικρατούσαν στον επίδικο χώρο προ της κατάρρευσης των ιστών. Έχει σημασία το γεγονός πως στην εκδοχή του Αγγελίδη η ταλάντωση δεν αποτελεί σημαντικό παράγοντα ενώ όπως είναι δυνατό να γίνει αντιληπτή η εκδοχή του Δαμασκηνού η αστοχία της βάσης συγκράτησης του ιστού EXTRA προκλήθηκε από αυτό τον παράγοντα. Όταν εξήγησε δηλαδή σε σχέση με τις βάσεις συγκράτησης ότι αυτές ήταν «καίριας σημασίας» καθότι αυτές σταθεροποιούν τους ιστούς και πως είναι σε αυτά τα στοιχεία που ο ίδιος εντόπισε αστοχία ενώ όταν αναφερόταν στην εκρίζωση της βάση συγκράτησης του ιστού EXTRA από την έλξη των συρματόσχοινων ασφαλώς αναφερόταν στις δυνάμεις οι οποίες προκαλούνταν από την ταλάντωση του ιστού EXTRA.

[ 167 ] Αναφέρεται πιο πάνω πως η ταλάντωση ή ταλάντευση δεν αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα στην επεξήγηση η οποία δόθηκε από τον Αγγελίδη ως προς τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Επιπλέον κατά την αντεξέταση του αυτό το οποίο όντως προέκυψε ήταν και μερική διαφωνία σε σχέση με τα όσα του υποβάλλονταν αναφορικά με τη σημασία αυτού του παράγοντα. Περισσότερη σημασία έχει όμως η διαπίστωση πως ο μάρτυρας αυτός δεν έλαβε υπόψη του αυτό τον τόσο σημαντικό παράγοντα σε σχέση με τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 168 ] Πραγματικά θεωρώ πως, όσο κουραστικό και να θεωρείται αυτό για τον ακροατή ή αναγνώστη αυτής της απόφασης, θα πρέπει το Δικαστήριο να αφιερώσει αρκετό μέρος του κειμένου αυτής έτσι ώστε να αναφερθεί με λεπτομέρεια στον τρόπο με τον οποίο προκύπτει όντως πως ο Αγγελίδης δεν έδωσε την κρινόμενη από το Δικαστήριο ως απαραίτητη προσοχή σε αυτό τον σημαντικό παράγοντα σε σχέση και με τα επίδικα θέματα αυτής της αγωγής.

[ 169 ] Αναφέρθηκε στον Αγγελίδη πως όταν ο ιστός βρίσκεται σε κατάσταση ταλάντωσης δεν είναι πλέον κάθετος επί της βάσης του αλλά παίρνει κάποια κλίση. Συμφώνησε με αυτή την αναφορά. Όταν όμως αμέσως μετά του αναφέρθηκε πως η κλίση αυτή, λόγω του βάρους του ίδιου του ιστού, δημιουργεί μία επιπρόσθετη δύναμη η οποία ασκείται πάνω στον ιστό αρχικά ανέφερε πως δεν αντιλαμβανόταν το ερώτημα. Στη συνέχεια αναφέρθηκε σε αυτόν πως όση μεγαλύτερη κλίση δημιουργεί στον ιστό η ταλάντευση, λόγω του βάρους του ιστού τόσο μεγαλύτερη δύναμη ασκείται στις βάσεις συγκράτησης και συγκεκριμένα στην αντίθετη, δηλαδή στη βάση συγκράτησης η οποία βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά από την πλευρά προς την οποία σπρώχνεται από τον άνεμο ο ιστός. Αρχικά διαφώνησε εντελώς αν και στη συνέχεια της αντεξέτασης του άλλαξε τη θέση του παράλληλα προσπαθώντας όμως να δώσει έμφαση σε άλλα στοιχεία. Ενδεχομένως διότι ο ίδιος δεν είχε λάβει υπόψη του αυτό τον τόσο σημαντικό παράγοντα στην όλη έκθεση του και εξήγηση αναφορικά με τα αίτια κατάρρευσης. Οι ισχυρισμοί του ουσιαστικά αποκαλύπτουν μία προσπάθεια υποβάθμισης του συγκεκριμένου παράγοντα.

[ 170 ] Απάντησε αρχικά με τη λέξη όχι, διαφωνόντας δηλαδή με τα όσα τόσο λογικά του είχαν υποβληθεί, προσθέτοντας και το εξής. Πως η δύναμη η οποία παρουσιάζεται στο συρματόσχοινο και κατ΄ επέκταση στη βάση συγκράτησης εξαρτάται από την πίεση του ανέμου και όχι από την ταλάντευση. Πρόσθεσε επίσης – εντελώς παράλογα θεωρώ - πως όσο ο άνεμος δυναμώνει τόσο μεγαλύτερη είναι και η πίεση εις τη βάση του συρματόσχοινου και όχι λόγω ταλάντευσης. Με αποτέλεσμα ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγόντων να του υπενθυμίζει πως η ταλάντευση δημιουργεί κλίση στον ιστό, ο Αγγελίδης να συμφωνεί ότι όντως ο άνεμος δημιουργεί κλίση στον ιστό και στη συνέχεια να του υπενθυμίζεται και πάλι πως ο άνεμος προκαλεί την ταλάντευση και η ταλάντευση την κλίση ενώ εάν κάτι είναι ακίνητο τότε δεν υπάρχει κλίση. Απάντησε πως ο άνεμος προκαλεί τον ιστό να είναι αντίθετα στην ροή του ανέμου και ο ιστός επανέρχεται στην ισχύ του ανέμου προσθέτοντας πως εάν ο άνεμος είναι συνεχής θα μείνει σε εκείνη τη θέση εάν όμως ο άνεμος, η ισχύς του ανέμου μειωθεί τότε ο ιστός θα επανέλθει στη θέση του. Συμφώνησε πως ο άνεμος σπρώχνει τον ιστό στη φόρα του ανέμου. Ως επίσης ότι η βάση προσπαθεί να συγκρατήσει και να επαναφέρει τον ιστό στην αρχική του θέση.

[ 171 ] Στη συνέχεια του υποβλήθηκε το εξής. Πως θα πρέπει στη δύναμη του αέρα που σπρώχνει τον ιστό και του δημιουργεί μία κλίση να προστεθεί και το ίδιο το βάρος του ιστού που όσο μεγαλύτερη είναι η κλίση τόσο μεγαλύτερη είναι η δύναμη η οποία ασκείται πάνω στη βάση συγκράτησης η οποία προσπαθεί να συγκρατήσει τον ιστό. Απάντησε και όχι μόνο, προσθέτοντας ουσιαστικά πως ασκείτο και δύναμη στη βάση του ίδιου του ιστού. Εύστοχα και εύλογα τότε του υποβλήθηκε το εξής ερώτημα και από τις απαντήσεις τις οποίες έδωσε στη συνέχεια αναδείχτηκε πως ο ίδιος δεν είχε λάβει υπόψη του αυτές τις δυνάμεις σε σχέση με την έκθεση του ή εκδοχή του αναφορικά με τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Συμφώνησε ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγόντων σε σχέση με την ύπαρξη της δύναμης στη βάση του ίδιου του ιστού προσθέτοντας τα εξής. Ότι η δύναμη του ανέμου διαχωρίζεται σε δύο στοιχεία ή τμήματα. Το πρώτο κατευθύνεται στη βάση του συρματόσχοινου και προσπαθεί να μετακινήσει τη βάση συγκράτησης ενώ το άλλο τμήμα στη βάση του ίδιου του ιστού και προσπαθεί να καταρρίψει τον ιστό. Ερωτήθηκε τότε πως έλαβε υπόψη στους υπολογισμούς του έτσι ώστε να καταλήξει στα συμπεράσματα του στα οποία είχε καταλήξει ως προς το ότι οι βάσεις συγκράτησης δεν μπορούσαν να αστοχήσουν. Διευκρίνισε δε πως αναφερόταν στη δυτική βάση του ιστού EXTRA.

[ 172 ] Όσο και να ισχυρίστηκε ο Αγγελίδης όχι μόνον πως έλαβε υπόψη αυτόν τον παράγοντα αλλά επίσης ότι τον ανέλυσε στο Παράρτημα 2 της δεύτερης έκθεσης του (τεκμήριο 23) καθόλου δεν πείθεται το Δικαστήριο πως όντως αυτό είχε γίνει. Για τον εξής απλό λόγο. Δεν υπάρχει σαφής αναφορά σε σχέση με το θέμα αυτό στην έκθεση αυτή έτσι ώστε δηλαδή το Παράρτημα 2 να θεωρείται ως μία επιπρόσθετη ανάλυση ή εξήγηση της εκδοχής η οποία παρατίθεται εντός του κειμένου της έκθεσης. Θέτοντας το πολύ απλά ο παράγοντας αυτός δεν αποτελεί καν μέρος της εκδοχής του Αγγελίδη. Υπενθυμίζω απλά πως σύμφωνα με τη δεύτερη έκθεση του Αγγελίδη (τεκμήριο 23), αφού πρώτα ο ιστός ΡΙΚ αρχίζει να καταρρέει για τους λόγους που αναφέρονται, ως αποτέλεσμα το δυτικό του συρματόσχοινο τραβάει τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA και πως αυτό μαζί με την ανεμοπίεση επί του ιστού EXTRA προκάλεσε την μετακίνηση του δυτικού μπλόκ του ιστού EXTRA (δηλαδή, τη βάση συγκράτησης) κατά μερικά εκατοστά. Δηλαδή δεν παρατίθεται εντός αυτής της έκθεσης το στοιχείο της οποιασδήποτε αστοχίας της συγκεκριμένης βάσης συγκράτησης λόγω ταλάντωσης ή ακόμη και της οποιασδήποτε άλλης βάσης συγκράτησης.

[ 173 ] Βάσει της μαρτυρίας πραγματικά αδικαιολόγητη κρίνεται η θέση του Αγγελίδη αλλά εκπληκτική και η εμμονή του στην προώθηση της συγκεκριμένης θέσης ως προς το ότι δηλαδή ο ιστός Γιαλούσα κατέπεσε πρώτος και προκάλεσε τα όσα στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι προκάλεσε. Ερωτήθηκε στην αντεξέταση του (στις 9/10/2014) εάν μπορούσε να προσδιορίσει τη ριπή του ανέμου που σε συνδυασμό με το χτύπημα του ιστού Γιαλούσας προκάλεσε την πτώση του ιστού ΡΙΚ. Απάντησε πως δεν μπορούσε, όμως μπορούσε να καταθέσει πως ο ιστός Γιαλούσα κατέπεσε πρώτος προσθέτοντας χαρακτηριστικά πως αυτό «...είναι γεγονός».

[ 174 ] Κατ΄ αρχάς, διατηρώντας υπόψη το σύνολο της μαρτυρίας, δεν πείθεται το Δικαστήριο ως προς το ότι θα ήταν καν δυνατό με τόση απλότητα να καθοριστεί αυτός ο τόσο σημαντικός για τον Αγγελίδη παράγοντας της «πρωτιάς». Υπενθυμίζω πως όπως αναφέρει στην δεύτερη έκθεση του (τεκμήριο 23) η «...πρωτιά στην κατάρρευση είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας στην απονομή ευθυνών και ως εκ τούτου θα αφιερώσω χρόνο για διερεύνηση και ενίσχυση του ισχυρισμού για πρωτιά του ιστού της Γιαλούσας». Παράλληλα πέραν και από απόρριψη από το Δικαστήριο της δυνατότητας καν καθορισμού μίας τέτοιας «πρωτιάς» αυτό το οποίο έχει περισσότερη σημασία είναι η διαπίστωση πως σύμφωνα με την επί τόπου κατάσταση, λαμβάνοντας δηλαδή υπόψη τα ύψη του ιστού Γιαλούσα και των συρματόσχοινων του ιστού ΡΙΚ αλλά και τις αποστάσεις μεταξύ αυτών των δύο ιστών, η εκδοχή αυτή του Αγγελίδη δεν αντέχει στη βάσανο της λογικής.

[ 175 ] Αντεξετάστηκε αρκετά εκτεταμένα σε σχέση με τη θέση του πως ο ιστός Γιαλούσα χτύπησε στο δυτικό στέλεχος του ιστού ΡΙΚ. Δεν κρίνεται απαραίτητη η επανάληψη αυτής της μαρτυρίας. Σημασία έχει ότι από αυτή αναδεικνύεται με σαφήνεια η έλλειψη βασιμότητας αυτής της θέσης. Ο ίδιος ο Αγγελίδης παραδέχτηκε ότι ούτε είδε αλλά ούτε και μέτρησε το σημείο του ιστού Γιαλούσα το οποίο χτύπησε στον ιστό ΡΙΚ. Ουσιαστικά δηλαδή ούτε καν το εντόπισε. Το ίδιο βεβαίως ισχύει και σε σχέση με το κατά πόσο είχαν εντοπιστεί οποιαδήποτε χτυπήματα επί του ιστού ΡΙΚ. Σε σχέση δε με τις σχετικές αποστάσεις μεταξύ του ιστού Γιαλούσα και του ιστού ΡΙΚ δεν ήταν σε θέση να δικαιολογήσει την εκδοχή του. Ιδιαίτερα δε διατηρώντας υπόψη ότι ο ιστός Γιαλούσα είχε σπάσει σε δύο σημεία μετά και από πρόσκρουση επί των κτηρίων του υποσταθμού του ΡΙΚ.

[ 176 ] Βεβαίως αξίζει να σημειωθεί σε σχέση με άλλο μέρος της εκδοχής του Αγγελίδη πως ούτε και στα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA είχε εντοπίσει σημεία κρούσης με συρματόσχοινο του ιστού ΡΙΚ. Μάλιστα όπως εξήγησε ο Αγγελίδης η άποψη του αναφορικά με την πτώση των ιστών διαμορφώθηκε μετά την απομάκρυνση των ιστών από τον επίδικο χώρο και χρονικά δέκα χρόνια μετά από το ατύχημα. Ισχυρίστηκε ακόμη ότι τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA ήταν όλα γαλβανισμένα και σε πολύ καλή κατάσταση προσθέτοντας, σε σχέση με την πιθανότητα πτώσης του σωλήνα των κεραιών του ιστού ΡΙΚ πως αυτό δεν θα άφηνε οποιοδήποτε σημάδι. Παραδέχτηκε όμως πως δεν έλεγξε αυτό το ενδεχόμενο. Ουσιαστικά, όπως και σε σχέση με άλλα σημεία της εκδοχής του, ο Αγγελίδης βασιζόταν σε δικές του υποθέσεις δίχως να είχε στη διάθεση του οποιαδήποτε πραγματικά στοιχεία.

[ 177 ] Καταβάλλοντας προσπάθεια αποδοχής της θέσης του ως προς τη σημασία του ιστού Γιαλούσα ο μάρτυρας αυτός αναφέρθηκε και σε δική του υπόθεση ως προς το ότι θα πρέπει να υπήρχαν και μικροκυματικοί δίσκοι (για λήψη προγραμμάτων) επί αυτού του ιστού αλλά δεν είχαν εντοπιστεί και το μυαλό του, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «...πήγε στο ότι άρχισαν να αποκόπτουν και να μετακινούν τεκμήρια από τη σκηνή της καταστροφής». Βεβαίως η σημασία της ύπαρξης των συγκεκριμένων δίσκων έγκειται στο ότι θα υποστήριζαν την εκδοχή του υπό την έννοια ότι στο ύψος στο οποίο «...είναι πάντοτε τοποθετημένοι...» (γενικά δηλαδή δίχως ο ίδιος να αναφέρει οποιοδήποτε συγκεκριμένο ύψος) τότε «...σίγουρα θα χτυπούσαν τον ιστό του ΡΙΚ». Προσθέτοντας δηλαδή και ένα νέο στοιχείο στην εκδοχή της «πρωτιάς» της πτώσης του ιστού Γιαλούσα, προώθησε μία εντελώς υποθετική θέση για την οποία πραγματικά δεν έχει παρουσιαστεί οποιαδήποτε αξιόπιστη μαρτυρία είτε για το οτιδήποτε υπήρχε όντως τοποθετημένο επί του ιστού Γιαλούσα αλλά και για αφαίρεση ή καταστροφή τεκμηρίων από υπαλλήλους του ΡΙΚ.

[ 178 ] Η θέση αυτή καθόλου δεν πείθει. Ανήκει και αυτή στη σφαίρα της όλης υποθετικότητας ως προς τη γενικότερη προσέγγιση του συγκεκριμένου μάρτυρα ο οποίος αντί να περιορίζεται σε υπαρκτά στοιχεία προσέθετε και δικές του υποθέσεις έτσι ώστε ανεπιτυχώς να δικαιολογήσει τα δικά του συμπεράσματα αλλά και τις ελλείψεις σε σχέση με τα όσα κατ΄ ισχυρισμό δεδομένα τον οδήγησαν σε αυτά. Σχετική με τα όσα αναφέρονται πιο πάνω βεβαίως είναι η τελευταία παράγραφος στη σελίδα 2 της δεύτερης έκθεσης του μάρτυρα (τεκμήριο 23).

[ 179 ] Γενικά διατηρώντας υπόψη τη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια εκδίκασης της αγωγής ο Αγγελίδης δεν πείθει καν ως προς την κατοχή της απαραίτητης εμπειρογνωμοσύνης για σκοπούς εξέτασης των επίδικων θεμάτων αυτής της αγωγής. Ενώ ως ο μοναδικός ουσιαστικά μάρτυρας προς υποστήριξη της εκδοχής του αναφορικά με την κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών, ασφαλώς με την αξιολόγηση της μαρτυρίας του κρίνεται και η όλη τύχη της αποδοχής ή μή της εκδοχής της εναγομένης σε σχέση με το ίδιο θέμα. Συνεπώς αναπόφευκτα η αξιολόγηση της μαρτυρίας του Αγγελίδη δεν θα μπορούσε παρά παράλληλα να είναι και καθοριστική ως προς την προώθηση της εκδοχής της εναγομένης. Ο δε Ευλογημένος παρά και το ότι παρουσιάστηκε ως μάρτυρας της εναγομένης εντούτοις η όλη ουσία της μαρτυρίας του αντί να υποστηρίζει τη δυνατότητα αποδοχής της εκδοχής Αγγελίδη, αντιθέτως - εάν δηλαδή η όλη προσέγγιση του ληφθεί υπόψη και εφαρμοστεί κυριολεκτικά – αποδυναμώνει πλήρως και εξουδετερώνει την εκδοχή του Αγγελίδη. Χωρίς αυτό βεβαίως να σημαίνει πως εάν δεν είχε παρουσιαστεί και η μαρτυρία του Ευλογημένου τότε θα ήταν πιο εφικτό να γίνει δεκτή ως βάσιμη μία εκδοχή η οποία από μόνη της δεν κρίνεται είτε λογική είτε κατ΄ επέκταση πειστική.

[ 180 ] Η μαρτυρία του Ευλογημένου ως Μ. Υ. 3 παρουσιάζει μία συγκεκριμένη ειδοποιό διαφορά σε σχέση με τη μαρτυρία των τριών μαρτύρων οι οποίοι προτάθηκαν ως εμπειρογνώμονες από τους διάδικους καθότι ο ίδιος δεν κατέθεσε σε σχέση με τα αίτια της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών αλλά αναφορικά με την εγκυρότητα ουσιαστικά της έκθεσης του Δαμασκηνού (τεκμήριο 5).

[ 181 ] Κατ΄ αρχάς το Δικαστήριο δεν έχει οποιοδήποτε λόγο βάσει του οποίου να τίθεται σε αμφιβολία η μαρτυρία του συγκεκριμένου μάρτυρα ως προς το ότι κατείχε όχι μόνο την ιδιότητα του πολιτικού μηχανικού αλλά και άλλα σχετικά προσόντα σε σχέση με τα καθήκοντα του ως διαιτητής αλλά και τις εγγραφές του σε ειδικά μητρώα του ΕΤΕΚ για πραγματογνώμονες και διαιτητές. Επιπλέον, γίνεται δεκτή από το Δικαστήριο και η μακρόχρονη του πείρα στην προσφορά των διάφορων υπηρεσιών του βάσει αυτών των προσόντων. Γενικά ο μάρτυρας αυτός γίνεται δεκτός από το Δικαστήριο ως εμπειρογνώμονας σε σχέση με όλες τις ιδιότητες τις οποίες ανέφερε κατά την έναρξη της προφορικής κατάθεσης του.

[ 182 ] Αναφορικά δε με την αξιολόγηση τόσο της αξιοπιστίας του όσο και της βαρύτητας της μαρτυρίας του το Δικαστήριο αν και δεν έχει οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς το ότι ο μάρτυρας αυτός κατέθεσε βασιζόμενος τόσο στην εμπειρία και ειδικότητα του κυρίως ως πολιτικός μηχανικός όσο και στα όσα συμπεράσματα ήταν σε θέση να οδηγηθεί αναφορικά με τα όσα στοιχεία είχαν τεθεί υπόψη του για την ετοιμασία της δικής του έκθεσης πραγματογνωμοσύνης (τεκμήριο 33) εντούτοις παράλληλα διαπιστώνεται μία αυστηρότητα αλλά και υπερβολή στις απαιτήσεις τις οποίες ο ίδιος θέτει γενικά σε θέματα προετοιμασίας μίας έκθεσης πραγματογνωμοσύνης.

Η προσέγγιση αυτή δεν αποκλείεται να επηρεαζόταν και από το γεγονός πως κατέθετε ως μάρτυρας της εναγομένης. Όσο και να είχαν προταθεί τα συγκεκριμένα στοιχεία αυστηρότητας αλλά και υπερβολής ως γενικά, δηλαδή ως καθολικά κριτήρια σε σχέση με όλες τις περιπτώσεις προετοιμασίας τέτοιων εκθέσεων, εντούτοις αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι ότι τόσο η έκθεση όσο και η μαρτυρία αυτού του μάρτυρα στόχο είχαν την υπονόμευση της αξίας τόσο της έκθεσης όσο και γενικότερα της μαρτυρίας του Δαμασκηνού με εμφανή την προσπάθεια εντοπισμού παραλείψεων εντός της έκθεσης του Δαμασκηνού με απώτερο στόχο την αποτροπή της πιθανότητας αποδοχής από το Δικαστήριο της βασιμότητας γενικότερα της εκδοχής των εναγόντων ως προς τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 183 ] Παρά δηλαδή και την αποδοχή της φύσης της μαρτυρίας του Ευλογημένου υπό την έννοια της αναγνώρισης της εμπειρογνωμοσύνης και κατ΄ επέκταση αξίας, βαρύτητας και σημασίας αυτής της μαρτυρίας αυτό δεν σημαίνει πως το Δικαστήριο συμφωνεί και με την όλη προσέγγιση του συγκεκριμένου μάρτυρα ως προς τα αυστηρά και ιδανικά κριτήρια τα οποία ο ίδιος έθετε σε σχέση με την ετοιμασία μίας έγκυρης έκθεσης πραγματογνωμοσύνης. Το Δικαστήριο δηλαδή δεν αποδέχεται τα όσα ανέφερε σε σχέση με τη βασιμότητα της έκθεσης του Δαμασκηνού καθώς ο μάρτυρας αυτός έθετε ως απαιτήσεις γενικά σε σχέση με την ετοιμασία μίας τέτοιας έκθεσης οι οποίες υπό τις περιστάσεις δεν είναι δυνατό παρά να κριθούν ως υπερβολικές αλλά και εξωπραγματικές δίχως παράλληλα να αποκλείεται πως η όλη προσέγγιση του ήταν αν όχι προκαθορισμένη τουλάχιστον επηρεασμένη από το γεγονός πως κατέθετε ως μάρτυρας της εναγομένης.

[ 184 ] Ο λόγος αναφορικά με την κρίση του Δικαστηρίου ως προς τις απαιτήσεις του Ευλογημένου σε σχέση με την ετοιμασία μίας έκθεσης εμπειρογνωμοσύνης είναι πως ουσιαστικά εάν το όλο σκεπτικό του Ευλογημένου γινόταν δεκτό τότε καμία - ιδιαίτερα δε καμία ολιγοσέλιδη - έκθεση αναφορικά με τα αίτια της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών δεν θα έπρεπε να γινόταν δεκτή από το Δικαστήριο καθώς το αυστηρό επίπεδο το οποίο ο συγκεκριμένος μάρτυρας θέτει ως προς την ετοιμασία της οποιασδήποτε έκθεσης είναι παρόμοιο με το βάρος απόδειξης το οποίο τίθεται κατά την εκδίκαση μίας ποινικής υπόθεσης. Θα έπρεπε δηλαδή να ήταν τόσο εξαντλητικά εμπεριστατωμένη μία τέτοια έκθεση και να βασιζόταν σε τέτοιας έκτασης προεργασίας αλλά και στη συνέχεια παρουσίασης αυτής της προεργασίας, παραδείγματος χάριν, σε σχέση με διενέργεια προσομοίωσης, έτσι ώστε βάσει αυτής να αποκλειόταν το ενδεχόμενο καν της ύπαρξης του οποιουδήποτε περιθωρίου λάθους.

[ 185 ] Βεβαίως το επίπεδο απόδειξης κατά την εκδίκαση μίας πολιτικής αγωγής είναι αυτό του ισοζυγίου των πιθανοτήτων και ως εκ τούτου δεν απαιτείται οτιδήποτε άλλο πέραν από τη παρουσίαση μαρτυρίας η οποία όντως να καθιστά μία εκδοχή ως πιο πιθανή παρά όχι. Ουσιαστικά εάν γίνονταν δεκτά τα όσα αναφέρει ο συγκεκριμένος μάρτυρας ως επιβεβλημένα τότε αυτά θα απέκλειαν εντελώς τη δυνατότητα καν να εκδικαζόταν αυτή η αγωγή καθώς κανένας μάρτυρας δεν θα ήταν ποτέ σε θέση να διαφωτίσει σε ικανοποιητικό βαθμό το Δικαστήριο ως προς τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Είναι αυτή τη θέση του συγκεκριμένου μάρτυρα την οποία το Δικαστήριο απορρίπτει ως εξωπραγματική ανεξάρτητα και από την αποδοχή τόσο της εμπειρογνωμοσύνης του αλλά και της γενικότερης ικανότητας του να κατέθετε σε σχέση με τα όσα ο ίδιος ανέφερε κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του. Δεν είναι δυνατό δηλαδή ένας μάρτυρας με τη μαρτυρία του να απαιτεί ουσιαστικά την εφαρμογή ενός διαφορετικού επιπέδου βάρος απόδειξης από αυτό το οποίο το δίκαιο μας καθορίζει ως το απαιτούμενο κατά την εκδίκαση μίας πολιτικής αγωγής.

[ 186 ] Υπενθυμίζω απλά πως όπως σαφώς αναφέρεται εντός της έκθεσης του Ευλογημένου (τεκμήριο 33) σκοπός της ήταν να παραθέσει τις παρατηρήσεις και σχόλια του σε σχέση με την έκθεση του Δαμασκηνού (τεκμήριο 5). Η ένσταση σε σχέση με την κατάθεση του συγκεκριμένου τεκμηρίου ως είχε οδήγησε σε σχετική ενδιάμεση απόφαση (ruling) του Δικαστηρίου βάσει της οποίας αν και έγινε δεκτή η κατάθεση της έκθεσης του Ευλογημένου εντούτοις αυτό έγινε μόνο μετά και από διαγραφή μέρους αυτής. Έτσι ώστε να αποφεύγεται καν η δημιουργία της εντύπωσης πως η εναγόμενη με αυτή την έκθεση θα προέβαλε την οποιαδήποτε νέα εκδοχή αναφορικά με τον μηχανισμό κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Αυτό το οποίο διαπιστώθηκε εντός της προαναφερόμενης απόφασης του Δικαστηρίου ήταν πως όντως στο μεγαλύτερο μέρος της η έκθεση του Ευλογημένου αποτελείτο από κριτική σε σχέση με το περιεχόμενο της έκθεσης του Δαμασκηνού ενώ στόχος των διαγραφών ήταν ο περιορισμός της έκθεσης στον σκοπό της ο οποίος καθοριζόταν αποκλειστικά σε άσκηση κριτικής σε σχέση με την έκθεση του Δαμασκηνού.

[ 187 ] Θεωρώ πως θα ήταν χρήσιμο προς αιτιολόγηση της αξιολόγησης της μαρτυρίας του Ευλογημένου όπως το Δικαστήριο παραθέσει ορισμένα παραδείγματα από την προφορική κατάθεση του συγκεκριμένου μάρτυρα.

[ 188 ] Χαρακτηριστική της απόλυτης προσέγγισης του Ευλογημένου, όπως αυτή διαπιστώνεται από το Δικαστήριο, έχοντας υπόψη μία συνολική εικόνα της μαρτυρίας του, είναι η τελευταία παράγραφος του μέρους 7 της έκθεσης του στην τελευταία σελίδα όπου αναφέρει πως (η υπογράμμιση είναι δική μου) «...υπό τις συνθήκες οι οποίες επικρατούσαν στην περιοχή του Συμβάντος και της έλλειψης των κατάλληλων οργάνων επί τόπου καταμέτρησης, είναι αδύνατο να γίνει μόνο μία προσομοίωση που να είναι ταυτόχρονα αξιόπιστη και τ΄ αποτελέσματα της να επιβεβαιώνονται πέραν πάσης αμφιβολίας».

[ 189 ] Η κριτική η οποία ασκήθηκε από τον Ευλογημένο σε σχέση με το περιεχόμενο της έκθεσης του Δαμασκηνού είναι τόσο αυστηρή και τόσο απόλυτη, καθώς ουσιαστικά καθορίζει ως προϋπόθεση έτσι ώστε να είναι δυνατό μία μελέτη να κριθεί αξιόπιστη, το αποτέλεσμα αυτής να επιβεβαιώνεται σε ένα τέτοιο βαθμό έτσι ώστε βάσει αυτού να μην προκύπτει η οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς την ορθότητα του. Ο ίδιος ο Ευλογημένος αποκλείει ουσιαστικά την πιθανότητα καν να μπορούσε ο οποιοσδήποτε μελετητής να ετοιμάσει μία ορθή και αποδεκτή σύμφωνα με τα δικά του κριτήρια έκθεση. Καθώς, στη συγκεκριμένη αναφορά, αναφέρεται όχι μόνο στις συνθήκες οι οποίες επικρατούσαν στον επίδικο χώρο αλλά και στην έλλειψη επί τόπου οργάνων καταμέτρησης. Θέτοντας το πολύ απλά καμία έκθεση υπό τις περιστάσεις τις οποίες καλείται το Δικαστήριο να εξετάσει θα ικανοποιούσε τον Ευλογημένο, ο οποίος σαφώς αναφέρεται στην έλλειψη καν της δυνατότητας μίας και μόνο αξιόπιστης προσομοίωσης τα αποτελέσματα της οποίας να επιβεβαιώνονται με ένα αυστηρό κριτήριο, δηλαδή αυτό της απουσίας της οποιασδήποτε αμφιβολίας.

[ 190 ] Δεν θεωρώ σκόπιμο να επαναλάβω ή ακόμη και να συνοψίσω το περιεχόμενο της έκθεσης του Ευλογημένου (τεκμήριο 33) η δομή της οποίας συνδέεται άρρηκτα με αυτή της έκθεσης του Δαμασκηνού (τεκμήριο 5) έτσι ώστε να καλύπτει τα όσα αναφέρονται εντός αυτής ασκώντας κριτική επί διαφόρων σημείων. Ασφαλώς απαιτείται προσεχτική και παράλληλη ανάγνωση και των δύο εκθέσεων έτσι ώστε να είναι εφικτό στη συνέχεια να γίνει αντιληπτή η αξιολόγηση από το Δικαστήριο της μαρτυρίας του Ευλογημένου.

[ 191 ] Κατά την κύρια εξέταση ερωτήθηκε σε σχέση με την παράγραφο 6.3.5 της έκθεσης του. Παρά και το γεγονός πως η συγκεκριμένη παράγραφος αναφέρεται στη διακοπή της αποτύπωσης επί του G1 της αντένας του ΡΙΚ ο τρόπος με τον οποίο απάντησε είναι χαρακτηριστικός της όλης αυστηρής και ουσιαστικά αδύνατα ιδανικής προσέγγισης του ως προς τη διερεύνηση η οποία θα έπρεπε να είχε γίνει. Ως προς το ότι ο πραγματογνώμονας θα πρέπει να καταγράψει τα πάντα που βρίσκονται στο χώρο γιατί πρέπει να ξεκαθαρίσει ότι τα πάντα ήταν πιθανά και αφού συλλέξει όλα τα τεκμήρια - προσθέτοντας έμφαση με αναφορά σε όλα μα όλα τα τεκμήρια - τότε θα κάνει τις μελέτες του στο γραφείο και οι οποίες θα βασίζονται στην ανάλυση κάθε πιθανού σεναρίο το οποίο όμως σενάριο θα παραμένει υπό εξέταση μόνο εάν δεν έρχεται σε σύγκρουση με επιτόπου ευρήματα.

[ 192 ] Βεβαίως εύλογα θα ήταν αναμενόμενο ο μάρτυρας αυτός με την έκθεση του αλλά και κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του να προέβαινε σε παρατηρήσεις αλλά και σχόλια σε σχέση με την έκθεση του Δαμασκηνού. Άλλωστε όπως καταγράφεται στη δική του έκθεση αυτός ήταν και ο σκοπός της. Εντούτοις αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι το εξής πολύ βασικό στοιχείο. Παρά και το δεδομένο σκοπό της δικής του έκθεσης παραλείπει ο μάρτυρας αυτός να είχε αντιληφθεί παράλληλα και τη σημασία μίας προσπάθειας τουλάχιστον να είχε σχηματίσει μία συνολική εικόνα της εκδοχής του Δαμασκηνού. Αντιθέτως, αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι πως η όλη προσπάθεια του περιοριζόταν στον εντοπισμό αδυναμιών εντός της έκθεσης του Δαμασκηνού έτσι ώστε με αυτό τον τρόπο έμμεσα ουσιαστικά να καταρρίψει ως ανεδαφική την εκδοχή του. Δηλαδή, δεν αναλύει ή πραγματεύεται με οποιοδήποτε τρόπο την εκδοχή του Δαμασκηνού ως προς τα αίτια πτώσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Ούτε καν προσπαθεί να την αντιμετωπίσει στο σύνολο της. Περιορίζεται δηλαδή, σύμφωνα με τα δικά του κριτήρια, κρινόμενα από το Δικαστήριο ως αυστηρά αλλά και υπερβολικά, στον εντοπισμό ορισμένων σημείων εντός της έκθεσης τα οποία ο ίδιος, χαρακτηρίζει ως παραλείψεις ή αδυναμίες και ουσιαστικά το καθένα εκ των οποίων από μόνο του καθιστά ολόκληρη την έκθεση του Δαμασκηνού μη αποδεκτή ως προς την εγκυρότητα της.

[ 193 ] Παραδείγματος χάριν, σε σχέση με τον σχεδιασμό των ιστών του ΡΙΚ και του EXTRA επί του σχεδίου G1. Βεβαίως η θέση του Δαμασκηνού επί του προκειμένου είναι δεδομένη και αποδεκτή από το Δικαστήριο ως δικαιολογημένη δίχως να χρειάζεται επανάληψη της σε αυτό το σημείο της απόφασης. Εντούτοις ο Ευλογημένος μεγαλοποιεί το θέμα αυτό ως μία σημαντική παράλειψη. Όμως αυτό το οποίο δεν μπορεί να αγνοηθεί από το Δικαστήριο είναι πως ο Δαμασκηνός δεν έλαβε υπόψη του μόνο την αποτύπωση επί του σχεδίου G1. Ιδιαίτερα δε την αποτύπωση των δύο βασικών επίδικων ιστών την οποία ουσιαστικά περιέγραψε ως ενδεικτική και όχι ακριβής. Δεν είναι δυνατό πραγματικά να παραγνωρίζεται από το Δικαστήριο πως ο Δαμασκηνός όχι μόνο διενήργησε επί τόπου διερεύνηση αλλά έλαβε υπόψη του και φωτογραφίες τις οποίες ο ίδιος έβγαλε και μμε τις οποίες σε καμία περίπτωση δεν αποκρύβει οτιδήποτε σε σχέση με την τελική θέση του ιστού ΡΙΚ ή του ιστού EXTRA ενώ σε κανένα σημείο της προφορικής κατάθεσης του ισχυρίστηκε οτιδήποτε άλλο από το ότι η αποτύπωση του ιστού ΡΙΚ επί του εδάφους ήταν απλά ενδεικτική εξηγώντας παράλληλα πως για μία ακριβή αποτύπωση της θα βασιζόταν σε αεροφωτογραφία την οποία όμως δεν είχε στη διάθεση του. Ότι δηλαδή μία ορθή κάτοψη απαιτούσε τη χρήση επιστημονικών αεροφωτογραφιών από ειδικά σχεδιασμένη και όχι μία οποιαδήποτε απλή φωτογραφική μηχανή.

[ 194 ] Ο Ευλογημένος όμως επικεντρώνοντας την προσοχή του σε αυτό το σημείο χαρακτήρισε ως πολύ σημαντικό το θέμα της αποτύπωσης της κεραίας του ΡΙΚ σε όλο το μήκος της ενώ παράλληλα εισηγήθηκε πως προκαλούνται και ερωτηματικά γιατί έμεινε το τελευταίο κομμάτι χωρίς να αποτυπωθεί. Μάλιστα πρόσθεσε πως με την αποτύπωση θα φαινόταν ότι η κεραία του ΡΙΚ διασταυρώνεται τόσο με την κεραία του EXTRA μετά την πτώση της, μετά την αστοχία της, όσο και με συρματόσχοινα. Εισηγήθηκε μάλιστα πως ένα σημαντικό μέρος της μελέτης θα έπρεπε να αναλύει πως η κεραία του ΡΙΚ βρέθηκε από κάτω από την κεραία του EXTRA και μάλιστα καταπλακώνοντας σχεδόν όλα τα συρματόσχοινα.

[ 195 ] Πραγματικά το Δικαστήριο δεν συμφωνεί καθόλου με τα όσα ο μάρτυρας αυτός ανέφερε σχετικά με αυτό το θέμα τα οποία μάλιστα μπορούν να χαρακτηριστικούν και ως αποσπασματικά δίχως καν να ανήκουν σε οποιαδήποτε εκδοχή αναφορικά με τα αίτια της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών και η οποία μάλιστα να είχε τεθεί υπόψη του Δαμασκηνού. Καθότι βεβαίως το Δικαστήριο αρχικά εξετάζει το όλο θέμα της κατάρρευσης ως ένα εκ πρώτης όψεως θεωρητικό μεν ερώτημα αλλά στη συνέχεια εξετάζοντας κατά πόσο αυτό μπορεί όντως να απαντηθεί ικανοποιωντας και το σχετικό βάρος απόδειξης βάσει και της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε και η οποία βεβαίως τέθηκε υπόψη των μαρτύρων αμφότερων των διαδίκων έτσι ώστε να τους είχε δοθεί η ευκαιρία να είχαν τοποθετηθεί σχετικά.

[ 196 ] Τονίζω και πάλι πως ο Ευλογημένος παρέλειψε εντελώς να λάβει υπόψη του το σύνολο είτε της εκδοχής είτε ακόμη και το σύνολο της έκθεσης του Δαμασκηνού. Δηλαδή, ακόμη και η έκθεση του Δαμασκηνού δεν αντιμετωπίζεται ως ένα ενιαίο σύνολο βάσει του οποίου προτείνεται μία συγκεκριμένη εκδοχή ως προς τα αίτια της επίδικης κατάρρευσης αλλά αναλύεται επικριτικά σημείο προς σημείο σε σχέση με ορισμένα σημεία αυτής ανεξάρτητα και της οποιασδήποτε όντως υπαρκτής διασύνδεσης μεταξύ αυτών. Δηλαδή, η όλη προσέγγιση του Ευλογημένου σταθερά βασιζόταν σε εντοπισμό ορισμένων σημείων τα οποία ο ίδιος θεωρούσε σημαντικά ανεξάρτητα και από το υπόλοιπο περιεχόμενο της έκθεσης στο σύνολο της. Αυτό το οποίο όμως, σταθερά επίσης, παρέλειψε να εξηγήσει είναι πως όλες αυτές οι αδυναμίες ή ελλείψεις στη έκθεση του Δαμασκηνού είναι δυνατό να συνδεθούν μεταξύ τους έτσι ώστε να μην επιτρέπουν τη γενικότερη αποδοχή της εκδοχής του ως πιο πιθανή παρά όχι. Ουσιαστικά ο σκοπός της μαρτυρίας του Ευλογημένου σαφώς εστιαζόταν στην ανάδειξη αδυναμιών ή ελλείψεων στη έκθεση του Δαμασκηνού, σύμφωνα με τα δικά του αυστηρά κριτήρια και βάσει των οποίων αυτή δεν θα έπρεπε να γίνει δεκτή από το Δικαστήριο ως μία ορθή και εμπεριστατωμένη έκθεση.

[ 197 ] Βεβαίως αυτό το οποίο η όλη αυτή προσέγγιση παρέλειψε να λάβει υπόψη της είναι πως η έκθεση του Δαμασκηνού δεν είναι το μόνο στοιχείο μαρτυρίας προς υποστήριξη της εκδοχής του. Θα μπορούσε μάλιστα το Δικαστήριο να χαρακτηρίσει αυτή την έκθεση απλά ως μία περίληψη ή ουσιαστικά μία εισαγωγή στην όση εκτεταμένη μαρτυρία στη συνέχεια ο Δαμασκηνός παρουσίασε κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του. Καθώς βεβαίως ο Δαμασκηνός κατέθεσε, υπέστη μακρά αντεξέταση, επανακλητεύτηκε και πάλι υπέστη αντεξέταση και κατάφερε να πείσει το Δικαστήριο ως προς τη βασιμότητα της εκδοχής ως πιο πιθανής παρά όχι. Δηλαδή, το Δικαστήριο κατά την αξιολόγηση της εκδοχής του Δαμασκηνού δεν περιορίζεται στο περιεχόμενο της έκθεσης του μόνο. Δίχως παράλληλα αυτό να σημαίνει ότι το Δικαστήριο αποδέχεται ως ορθές τις επισημάνσεις του Ευλογημένου σε σχέση με το περιεχόμενο αυτής της έκθεσης. Αντιθέτως το Δικαστήριο κρίνει ότι αυτές χαρακτηρίζονται από υπερβολή θέτοντας ιδανικά κριτήρια ως προς την προετοιμασία μίας έκθεσης εμπειρογνωμοσύνης αλλά παράλληλα η καθεμία από αυτές τις επισημάνσεις προβάλλεται ατομικά δίχως να λαμβάνεται υπόψη η πιθανή συνεκτική της σημασία σε σχέση με την όλη εκδοχή του Δαμασκηνού. Εφόσον δηλαδή αυτή δεν εξετάζεται ως εκδοχή καθώς βεβαίως αυτός δεν ήταν και ο σκοπός της παρουσίασης της μαρτυρίας του Ευλογημένου.

[ 198 ] Πραγματικά είναι εμφανή τα στοιχεία της υπερβολής η οποία χαρακτηρίζει την κριτική την οποία ασκεί ο Ευλογημένος σε σχέση με την έκθεση του Δαμασκηνού. Κυρίως αποτελούνται από μία προσέγγιση βάσει της οποίας ο μάρτυρας αυτός καθώς κατέθετε αναπόφευκτα οδηγούσε τον εαυτό του σε μία σταθερή πορεία αριθμητικής μεγαλοποίησης των αναμενόμενων ορθών δεδομένων. Δηλαδή, αυτών επί των οποίων ο ίδιος θα βασιζόταν έτσι ώστε να αναδείξει τη μέθοδο η οποία σύμφωνα με τα δικά του κριτήρια θα έπρεπε να εφαρμοζόταν για να μπορούσε να αποφευχθεί η οποιαδήποτε παράλειψη εντοπιζόταν από τον ίδιο εντός της έκθεσης του Δαμασκηνού. Επιπλέον, ακόμη και οι ίδιες οι παρατηρήσεις του προκύπτουν από απλές αναφορές εντός της έκθεσης του Δαμασκηνού η σημασία των οποίων επίσης μεγαλοποιείται. Ασφαλώς η όλη υπερβολή η οποία διαπιστώνεται ως υπαρκτή στη μαρτυρία του Ευλογημένου σαφώς εκμηδενίζει το οποιοδήποτε ενδεχόμενο το Δικαστήριο να μπορούσε να βασιστεί επί αυτής έτσι ώστε να δεχτεί πως οι επιδεδειγμένες παραλείψεις εντός της έκθεσης του Δαμασκηνού είναι όντως παραλείψεις.

[ 199 ] Παραδείγματος χάριν, αναφέρει ο Δαμασκηνός τη μέγιστη ταχύτητα του ανέμου στο αεροδρόμιο Πάφου σύμφωνα με τα στοιχεία της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σχολιάζει εντός της δικής του έκθεσης ο Ευλογημένος τον ακριβή τρόπο με τον οποίο ο Δαμασκηνός καθορίζει την κατεύθυνση του ανέμου. Βεβαίως το μόνο το οποίο όντως έχει πράξει ο Δαμασκηνός είναι να σημειώσει σε παρένθεση ένα αριθμό ο οποίος όπως και η μέγιστη ταχύτητα έχει σχέση με τις καταγραφές της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας παρά με δικούς του υπολογισμούς.

[ 200 ] Εντούτοις όταν ερωτήθηκε ο Ευλογημένος επί του θέματος κατά την κύρια εξέταση του ανέπτυξε μία μακροσκελή δική του θεωρία σε σχέση με την κατεύθυνση του ανέμου. Το Δικαστήριο σε αυτό το σημείο της απόφασης υπενθυμίζει απλά πως η κατεύθυνση του ανέμου η οποία σημειώνεται επί του σχεδίου G1 ρητά περιγράφεται από τον Δαμασκηνό ως η κατεύθυνση του ανέμου στο αεροδρόμιο Πάφου. Επιπλέον παρατηρείται πως αυτή συνάδει και με την κατεύθυνση πτώσης των δύο βασικών επίδικων ιστών.

[ 201 ] Επιστρέφοντας όμως στον τρόπο με τον οποίο ο Ευλογημένος απάντησε παρατηρείται κατ΄ αρχάς πως αφού αποκαλεί τη σημείωση της κατεύθυνσης επί του G1 ως αυθαιρεσία στη συνέχεια επεξήγησε πως ο ίδιος θα καθόριζε αυτή την κατεύθυνση. Αποκλείοντας ένα σημαντικό εύρος της κατεύθυνσης του ανέμου με περιορισμό εντός ενός εύρους 30 μοιρών ενώ στη συνέχεια θα έκανε τρία σενάρια χρησιμοποιώντας τις δύο ακραίες κατευθύνσεις και μία στη μέση.

Το ίδιο θα έκανε και με την ταχύτητα του ανέμου εφαρμόζοντας μία συγκριτική μέθοδο. Καθορίζοντας και σε αυτή την περίπτωση μία μάξιμουμ και μία μίνιμουμ ταχύτητα. Σε σχέση με τα όλα σενάρια τα οποία θα έπρεπε να διερευνήσει θα λάμβανε υπόψη του πολλές ταχύτητες μεταξύ αυτών των δύο ορίων της μέγιστης και ελάχιστης.

Θα μπορούσε τότε να κτίσει μέχρι και 10 σενάρια με μοναδικό παράγοντα την ταχύτητα, την αλλαγή της ταχύτητας και άλλα τρία έως τέσσερα σενάρια με βάση την κατεύθυνση του ανέμου τα οποία σε συνδυασμό κάνουν συνολικά 40 σενάρια μόνο και μόνο με παραμέτρους την ταχύτητα και κατεύθυνση του ανέμου. Από τα οποία θα αποκλείονταν όσα έρχονταν σε αντίθεση με επί τόπου ευρήματα.

Με αυτό τον τρόπο θα γινόταν σχολαστικά η αφαίρεση των σεναρίων και η σύγκλιση προς την πραγματικότητα την οποία θα έψαχνε να καθορίσει. Στην όλη προσπάθεια του να αναδείξει αδυναμίες και παραλείψεις ο συγκεκριμένος μάρτυρα αρεσκόταν ιδιαίτερα στο κτίσιμο πολυάριθμων σεναρίων.

[ 202 ] Όμως πραγματικά μόνο ως υπερβολική είναι δυνατό να κριθεί όλη αυτή η περιγραφή σε σχέση με μία απλή αναφορά εντός της έκθεσης του Δαμασκηνού αναφορικά με κάποια στοιχεία τα οποία ο ίδιος περιγράφει όπως του είχαν δοθεί. Καταλήγει δηλαδή σε συμπεράσματα ο Ευλογημένος τα οποία δεν δικαιολογούνται καν ως παρατηρήσεις σε σχέση με το περιεχόμενο της έκθεσης του Δαμασκηνού ως αυτό έχει. Ενώ με την κατάληξη του αυτή προσπαθεί να δείξει πως διαφορετικά θα έπρεπε να είχε ενεργήσει ο Δαμασκηνός σε σχέση όμως με κάτι για το οποίο ο Δαμασκηνός ούτε καν προέβαλε μία μέθοδο καθορισμού κατεύθυνσης ή υπολογισμού ταχύτητας του ανέμου από τον ίδιο ενώ απλά είχε αναφερθεί στα στοιχεία τα οποία υπήρχαν στη διάθεση του.

[ 203 ] Βεβαίως το Δικαστήριο σε άλλο σημείο αυτής της απόφασης (βλ. σχετικά την παράγραφο [ 161 ] αυτής της απόφασης) εξηγεί πως ο επακριβής καθορισμός της ταχύτητας του ανέμου δεν έχει καθοριστική σημασία σε σχέση με την έκβαση αυτής της απόφασης. Η αναφορά η οποία γίνεται έχει σχέση με την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Ευλογημένου. Ενώ ως προς την κατεύθυνση του ανέμου διερωτώμαι πραγματικά εάν είναι δυνατό να μην ληφθεί υπόψη ως ιδιαίτερα καθοριστικής σημασίας και η πορεία πτώσης των δύο βασικών επίδικων ιστών δίχως παράλληλα να χρειάζεται ο επακριβής καθορισμός αυτής βάσει της ανάπτυξης ενός μεγάλου αριθμού σεναρίων τα οποία στη συνέχεια να συγκριθούν με την επί τόπου κατάσταση στον επίδικο χώρο.

[ 204 ] Σημειώνεται δηλαδή από το Δικαστήριο και το εξής. Πέραν δηλαδή και από το γεγονός πως σύμφωνα και με τη μαρτυρία η κατεύθυνση του ανέμου ήταν εμφανής από την πορεία πτώσης των δύο βασικών επίδικων ιστών αλλά και το γεγονός πως το Δικαστήριο δεν αποδίδει τόση σημασία στον επακριβή καθορισμό της ταχύτητας του ανέμου. Διερωτάται πραγματικά το Δικαστήριο. Θα έπρεπε δηλαδή ο Δαμασκηνός να είχε ετοιμάσει 40 σενάρια αναφορικά με αυτά τα δύο σημεία; Απλά και μόνο διότι σύμφωνα με τον Ευλογημένο αυτός ήταν και ο ορθός τρόπος να είχε πράξει ο Δαμασκηνός;

[ 205 ] Ακόμη και ο ίδιος ο Ευλογημένος ουσιαστικά αναγνωρίζει την ύπαρξη αυστηρότητας στην όλη προσέγγιση του αλλά και την ενδεχόμενη αναποτελεσματικότητα της καθώς δεν αποκλείει το ενδεχόμενο αυτή στο τέλος να μην οδηγεί καν όχι απλά σε ένα ορθό συμπέρασμα αλλά σε ένα οποιοδήποτε συμπέρασμα. Ανέφερε χαρακτηριστικά, μετά και από την αναφορά πως δεν γίνεται να κάνει μία ανάλυση χωρίς να προχωρήσει σε αυτά τα 40 σενάρια πως και από αυτά θα αποκλείονται όσα έρχονται σε αντίθεση με τα καταγεγραμμένα επί τόπου ευρήματα, έτσι ώστε σχολαστικά να αφαιρούνται σενάρια για να οδηγηθεί σε μία σύγκλιση της πραγματικότητας την οποία ψάχνει προσθέτοντας όμως και μία σημαντική αναφορά. Αφού πρώτα ανέφερε πως η έρευνα του πρέπει να έχει βάση επιστημονική και να είναι πειστική. Πρόσθεσε τότε το εξής σημαντικό στοιχείο το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως μία έμμεση παραδοχή της απουσίας της δυνατότητας πρακτικής εφαρμογής της όλης προσέγγισης του. Ανέφερε συγκεκριμένα πως δεν αποκλείεται φυσικά, κάθε άλλο παρά αποκλείεται, να μην μπορέσει ποτέ να φτάσει σε ένα τέτοιο συμπέρασμα.

[ 206 ] Η τάση υπερβολής στην όλη προσέγγιση του Ευλογημένου εντοπίζεται σε διάφορα σημεία της προφορικής κατάθεσης του καθώς πρώτο, παραθέτει ερωτήματα τα οποία για τον ίδιο θα έπρεπε όχι μόνο να είχαν περάσει από το μυαλό του Δαμασκηνού αλλά τουλάχιστον να φαίνονταν ότι όντως είχαν περάσει από το μυαλό του, κάτι το οποίο σύμφωνα με τον ίδιο θα ίσχυε μόνο εάν αυτά τα ερωτήματα παρατίθεντο εντός της έκθεσης του Δαμασκηνού, και δεύτερο, με αναφορές σε αριθμό σεναρίων τα οποία θα έπρεπε υπό τις περιστάσεις όχι μόνο να είχαν μελετηθεί αλλά επίσης να φαινόνταν και εντός της έκθεσης ότι είχαν εξεταστεί.

[ 207 ] Παραδείγματος χάριν, η απάντηση την οποία έδωσε όταν ερωτήθηκε σε σχέση με την παράγραφο 6.5.5 της έκθεσης του αναφορικά με την έλλειψη εξήγησης από τον Δαμασκηνό της μετακίνησης μίας άλλης βάσης συγκράτησης του ιστού EXTRA. Υπενθυμίζω απλά πως στην παράγραφο 6.5.5 αναφέρει πως ούτε καν στοιχειώδη μελέτη με δυναμική όμως και όχι στατική ανάλυση δεν είχε εκπονηθεί από τον Δαμασκηνό έτσι ώστε να φανεί κατά πόσο οι δυνάμεις οι οποίες ασκήθηκαν από τον άνεμο επί της βάσης συγκράτησης που φέρει αριθμό 1 ήταν ικανές να την μετακινήσουν ή ανασηκώσουν.

Οδηγείται με την απάντηση του σε μία σειρά ερωτήσεων αλλά και πάλι σε αριθμό σεναρίων ο οποίος κατά τον ίδιο θα ήταν ο ελάχιστος υπό τις περιστάσεις. Εξηγεί ότι θα έπρεπε να δικαιολογεί ο Δαμασκηνός γιατί δεν μετακινήθηκε και η βάση συγκράτησης με αριθμό 3 η οποία εκ πρώτης όψεως φαινόταν να δεχόταν την ίδια δύναμη.

Βεβαίως η θέση αυτή αγνοεί και τη μαρτυρία η οποία δόθηκε κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας τόσο από τον Δαμασκηνό όσο και από άλλους μάρτυρες σε σχέση με τη βάση συγκράτησης η οποία είχε μετακινηθεί. Οι ερωτήσεις του επί του συγκεκριμένου θέματος είχαν σχέση με εκ πρώτης όψεως ασύνδετα δεδομένα, όπως το αποκομμένο συρματόσχοινο του ΡΙΚ, την τελική θέση του ιστού ΡΙΚ κάτω από τον ιστό EXTRA ή γιατί ο ιστός ΡΙΚ «καταπλάκωσε εκ πρώτης όψεως» ή γιατί το θέμα κρίνεται μόνο με φωτογραφίες και τα 7 συρματόσχοινα του ιστού EXTRA.

Εισηγείται πως όλα αυτά είναι ερωτήματα στα οποία μία ανάλυση θα πρέπε να δίδει απάντηση. Θέση του ήταν πως δεν μπορεί κάποιος να λέει ότι πήγε στον επίδικο χώρο, ότι μελέτησε, είδε τα πάντα με σχολαστικότητα και το συμπέρασμα του είναι ότι αυτό έγινε, προσθέτοντας πως αυτό είναι αυθαίρετο. Πρόσθεσε βεβαίως ότι μπορεί ο Δαμασκηνός να το έχει κάνει αυτό αλλά αυτό έπρεπε να υπάρχει στη μελέτη του.

Εν τέλει καταλήγοντας πως όπως παρουσιάζεται η μελέτη ο ίδιος δεν μπορεί παρά να επισημάνει αυτές τις «τεράστιας σημασίας» παραλείψεις και ελλείψεις ενω για να γίνει ακόμη πιο σαφής προσθέτει πως δεν μπορεί να είναι μόνο μία μελέτη, δηλαδή ένα σενάριο αλλά με επίγνωση των όσων έλεγε θα έπρεπε να είναι 30 διαφορετικά σενάρια.

[ 208 ] Δηλαδή, ουσιαστικά ο Δαμασκηνός δεν θα έπρεπε να είχε περιοριστεί σε παρουσίαση του τελικού του συμπεράσματος αλλά θα έπρεπε να είχε παρουσιάσει όλα τα πιθανά σενάρια στο Δικαστήριο, την μελέτη την οποία είχε διεξάγει αναφορικά με το καθένα από αυτά, τον αποκλεισμό του καθενός με εξαίρεση του τελικού και ορθού συμπεράσματος, εάν βεβαίως μετά από μία τόσο αυστηρή προσέγγιση θα κατέληγε όντως σε ένα και μόνο σενάριο, αποκλείοντας όλα τα υπόλοιπα τα οποία θα είχε αναφέρει εντός της έκθεσης του. Έτσι ώστε το Δικαστήριο να λάμβανε γνώση ότι πράγματι ο ίδιος είχε μεν λάβει υπόψη του και άλλα πολλαπλά σενάρια τα οποία όμως είχε αποκλείσει παραθέτοντας βεβαίως και το όλο σκεπτικό βάσει του οποίου αυτά είχαν αποκλειστεί έτσι ώστε να καταλήξει στο ένα και μοναδικό συμπέρασμα ή ακόμη έτσι ώστε να μην καταλήξει στο οποιοδήποτε συμπέρασμα. Ενδεχόμενο το οποίο ο Ευλογημένος δεν απέκλειε βάσει και της δικής του ιδανικής προσέγγισης.

[ 209 ] Ουσιαστικά βάσει της όλης υπερβολικότητας στην προσέγγιση του Ευλογημένου ο Δαμασκηνός θα έπρεπε να είχε ετοιμάσει όχι μία ολιγοσέλιδη μελέτη στην οποία να συνοψίζει (και πολύ ορθά κατά την άποψη του Δικαστηρίου) τα συμπεράσματα του αλλά θα έπρεπε να είχε παραθέσει πολλαπλά σενάρια αναφορικά με το κάθε ερώτημα το οποίο θα είχε μελετηθεί από τον ίδιο, έτσι ώστε να φαίνεται ότι όντως το έχει εξετάσει, με αποτέλεσμα μια τέτοια μελέτη να ήταν όχι απλά πολυσέλιδη αλλά ακόμη να είχε και διαστάσεις ενός επιστημονικού και πολυσέλιδου τόμου.

Μάλιστα ο ίδιος ο μάρτυρας ανέφερε τέτοιου είδους μελέτη δεν μπορούσε να γίνει κάτω από 500 σελίδες. Ενώ σε άλλη περίπτωση ανέφερε πως δεν αρκεί μόνο μία μελέτη αλλά θα πρέπει να γίνουν 20, 25, 50 σενάρια για να αποδείξει κάποιος και να βγάζει ο ίδιος συμπέρασμα και να είναι αξιόπιστος. Στη συνέχεια ανέφερε μάλιστα πως ακόμη και οι 500 σελίδες που είπε είναι ενδεικτικά που το είπε και μπορεί να χρειαστούν και 5.000 σελίδες.

Μόνο τότε θα μπορούσε μία τέτοια μελέτη να θεωρηθεί ικανοποιητική από τον Ευλογημένο και τότε όχι καν ως προς την ορθότητα της αλλά ως προς το ότι τουλάχιστον θα έδειχνε με αυτό τον τρόπο ο μελετητής ότι είχε λάβει υπόψη του όλα τα σενάρια τα οποία ο Ευλογημένος υπολόγιζε, σύμφωνα με το δικό του σκεπτικό, ότι θα έπρεπε να είχε λάβει υπόψη έτσι ώστε να μην υπήρχαν παραλείψεις και ελλείψεις.

Μάλιστα ανέφερε πως ο σκοπός της μελέτης ήταν να βρεθεί ο τρόπος της κατάρρευσης προσθέτοντας όχι μόνο ότι αυτός δεν βρέθηκε αλλά επιπλέον ότι δεν μπορούσε να βρεθεί, ότι δηλαδή οι ενάγοντες δεν έχουν βρει αυτό τον μηχανισμό κατάρρευσης.

[ 210 ] Παρατηρείται και πάλι πως με το να είχε εστιάσει η εναγόμενη με την παρουσίαση της μαρτυρίας του Ευλογημένου την προσοχή του Δικαστηρίου απλώς ή κυρίως στο περιεχόμενο της έκθεσης του Δαμασκηνού και μόνο παραγνωρίζει και τη σημασία την οποία το Δικαστήριο δεν μπορεί παρά να αποδώσει και στα όσα σχετικά κατέθεσε ο Δαμασκηνός κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του. Πραγματικά αυτό το οποίο αβίαστα διαπιστώνεται είναι πως η όλη κριτική η οποία ασκείται εις βάρος της έκθεσης του Δαμασκηνού παραγνωρίζει πλήρως αυτό το απλό δεδομένο. Καλείται ουσιαστικά το Δικαστήριο να απομονώσει ως ένα κείμενο την έκθεση του Δαμασκηνού η οποία όμως αποτελεί απλά ένα μέρος της όλης μαρτυρίας την οποία ο μάρτυρας αυτός παρουσίασε κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας. Αυτό βεβαίως θα ήταν ανεπίτρεπτο. Δεν καθορίζει ο οποιοσδήποτε έστω και εμπειρογνώμονας μάρτυρας, όσα προσόντα και να έχει ακόμη και σε σχέση με τη διεξαγωγή διαιτησίας ή δικονομίας ή δικανικής μηχανικής, την έκταση προσοχής ή βαθμό σημασίας την οποία το Δικαστήριο θα αποδώσει σε μέρος μόνο της μαρτυρίας ενός άλλου μάρτυρα.

[ 211 ] Διευκρινίζω δηλαδή πως αναπόφευκτα εντός του όλου πλαισίου αξιολόγησης μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε κατά την εκδίκαση μίας αγωγής το Δικαστήριο αντιμετωπίζει την έκθεση του Δαμασκηνού ως μέρος απλά όχι μόνο της όσης μαρτυρίας ο ίδιος έδωσε στο Δικαστήριο αλλά και του συνόλου της μαρτυρίας την οποία οι ενάγοντες παρουσίασαν προς απόδειξη της αξίωσης τους.

Θα μπορούσε μάλιστα η έκθεση του Δαμασκηνού να χαρακτηριστεί απλά ως το «προζύμι» της μαρτυρίας αυτού του μάρτυρα ή η αφετηρία και βάση επί της οποίας στη συνέχεια με πνευματικό κόπο και ακλόνητη λογική έκτισε την όλη εκδοχή την οποία παρουσίασε στο Δικαστήριο, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του, υπό συνθήκες δοκιμασίας και αμφισβήτησης τόσο της ορθότητας των συμπερασμάτων του ως εμπειρογνώμονας του όσο και της βασιμότητας αυτής της εκδοχής.

Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός πως δεν παρεξέκλινε από τα όσα περιληπτικά ουσιαστικά αναφέρει εντός αυτής της έκθεσης η οποία απλά αποτελούσε τον πυρήνα της όλης εκδοχής του. Δηλαδή, η ορθότητα ή μη της έκθεσης δεν κρίνεται μόνο από το ίδιο το περιεχόμενο της αλλά και τη σταθερή λογικότητα με την οποία αυτό επεξηγήθηκε στο Δικαστήριο κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του Δαμασκηνού.

Καθώς ο ίδιος αντιμετώπιζε με σταθερά πειστικό τρόπο την οποιαδήποτε αμφισβήτηση της ορθότητας όχι μόνο της έκθεσης του αλλά και των οποιωνδήποτε συμπερασμάτων τα οποία θα μπορούσαν να εξαχθούν από αυτή ενώ παράλληλα βεβαίως έδιδε απαντήσεις σε σχέση και με την εκδοχή του Αγγελίδη.

[ 212 ] Πραγματικά εάν γίνει δεκτή η όλη λογική της έκθεσης του Ευλογημένου τότε αποκλείεται καν η δυνατότητα να αποπειραθεί ένας οποιοσδήποτε μελετητής να εξηγήσει τα αίτια κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Αξίζει να σημειωθεί έστω και σε αυτό το σημείο της απόφασης πως αποδοχή της λογικής αυτής από το Δικαστήριο αναπόφευκτα θα οδηγούσε από μόνη της και σε απόρριψη ακόμη και της εκδοχής της εναγομένης όπως αυτή προτάθηκε από τον Αγγελίδη. Δηλαδή, τα όσα αρνητικά σημεία ήγειρε με τη μαρτυρία του ο Ευλογημένος δεν μπορούν παρά λογικά κατ΄ επέκταση να τύχουν εφαρμογής και σε σχέση με την εκδοχή της εναγομένης όπως αυτή υποστηρίχθηκε από την έκθεση του Αγγελίδη. Η οποία εκδοχή όμως, ανεξάρτητα και από τη μαρτυρία του Ευλογημένου, δεν έχει γίνει δεκτή από το Δικαστήριο ως πειστική ή καν λογική.

[ 213 ] Επιστρέφοντας όμως στην αξιολόγηση της προφορικής κατάθεσης του Ευλογημένου σε σχέση με το συγκεκριμένο σημείο υπενθυμίζω πως όταν ερωτήθηκε κατά την κύρια εξέταση του σε σχέση με την παράγραφο 7.8 της έκθεσης του όπου αναφέρει ότι αξιόπιστη και επιστημονικά παραδεκτή προσομοίωση της κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ είναι εκ των πραγμάτων δύσκολη αν όχι αδύνατη εξήγησε τι ακριβώς εννοούσε με αυτή την αναφορά.

[ 214 ] Η όλη εξήγηση του επίσης χαρακτηρίζεται από παρουσίαση μίας πολυπλοκότητας η οποία από μόνη της καθιστά την οποιαδήποτε προσπάθεια προσομοίωσης καταδικασμένη σε αποτυχία. Αναφέρθηκε στα πάμπολλα δομικά στοιχεία ή συνδέσεις του ιστού ΡΙΚ αλλά και την επιβάρυνση του με άλλα στοιχεία, όπως εξέδρες και εξαρτήματα. Αναφερόμενος σε δυναμική ανάλυση η οποία να αναγνωρίζει ότι ο ιστός ΡΙΚ δεν κινείται ολόσωμος αλλά διατηρώντας υπόψη πως το κάθε τμήμα της το οποίο είναι ολόσωμο και τη σύνδεση του με άλλο ολόσωμο τμήμα τότε η ανάλυση αυτή θα πρέπει να αναλύει το καθένα ξεχωριστά για το πως θα συμπεριφερθεί.

[ 215 ] Θεωρώ αχρείαστη την επανάληψη των λεπτομερειών αυτής της απάντησης. Περιορίζω την αναφορά του Δικαστηρίου στην κατάληξη του όπου αναφέρει το εξής. Πως με το χέρι όσο μεγάλη και να είναι η ομάδα των μελετητών χρειάζεται δεκαετίες για να το ολοκληρώσει. Ως επίσης ότι γι΄ αυτό και επιβάλλεται η χρήση υψηλών δυνατοτήτων ηλεκτρονικών υπολογιστών με εξειδικευμένο λογισμικό πρόγραμμα. Επομένως, εφόσον δεν είδε στη έκθεση του Δαμασκηνού κάτι τέτοιο συνεπώς δεν μπορεί να την χαρακτηρίσει ως πλήρη και με επιστημονική βάση.

[ 216 ] Ουσιαστικά με την απάντηση του αφού πρώτα παρουσίασε μία εικόνα μέγιστης δυσκολίας ως προς τη δυναμική ανάλυση του ιστού ΡΙΚ στο τέλος απορρίπτει καν την διεξαγωγή μίας τέτοιας προσομοίωσης από τον Δαμασκηνό.

[ 217 ] Στη συνέχεια αναφέρει το εξής. Ότι ο ίδιος ουσιαστικά για να είναι σε θέση να κρίνει το αποτέλεσμα κάποιας προσπάθειας προσομοίωσης με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή θα πρέπει να δοθούν τα δεδομένα τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί. Προσθέτοντας πως μία προσομοίωση είναι πάρα πολύ φτωχή και ότι δεν μιλάμε για 2 ή 3 προσομοιώσεις αλλά για 30 έχοντας ως βάση τα στοιχεία από τη μελέτη του Δαμασκηνού. Για άλλη μία φορά ο μάρτυρας αυτός όχι μόνο εκμηδενίζει την οποιαδήποτε κατ΄ ισχυρισμό προσομοίωση η οποία να είχε γίνει αν είχε γίνει από τον Δαμασκηνό – εφόσον δηλαδή αυτή δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο υπό την έννοια της συμπερίληψης της εντός της έκθεσης του Δαμασκηνού - αλλά ακόμη και να υπήρχε αυτή από μόνη της δεν θα ήταν αρκετή αλλά θα έπρεπε να υπήρχε παρουσίαση τουλάχιστον 30 προσομοιώσεων οι οποίες θα έπρεπε να είχαν γίνει μόνο με τα στοιχεία από την μελέτη του Δαμασκηνού και τα τεκμήρια.

[ 218 ] Εξωπραγματική και πάλι κρίνεται η προσέγγιση του μάρτυρα ενώ δημιουργείται η εντύπωση πως μοναδικός στόχος μαρτύριας αυτού του είδους ήταν όχι η παρουσίαση μίας προσέγγισης ουσιαστικά ως προς τον ορθό τρόπο προετοιμασίας μίας μελέτης αλλά τον εκμηδενισμό της έκθεσης του Δαμασκηνού. Πραγματικά η όλη προσέγγιση του μάρτυρα αποκλείει τη δυνατότητα προετοιμασίας μίας έκθεσης η οποία να εξετάζει τα αίτια κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών και η έκταση της οποίας να περιορίζεται σε ένα λογικό πλαίσιο έτσι ώστε αυτή να χρησιμοποιηθεί απλά ως μέρος της μαρτυρίας ενός εμπειρογνώμονα ο οποίος κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας σε καμία περίπτωση δεν θα αναμενόταν να περιοριζόταν σε υιοθέτηση αυτής αλλά στη συνέχεια να την ανέλυε και εξηγούσε στο Δικαστήριο ενώ θα προσφερόταν και η ευχέρεια στην αντίδικη πλευρά να αμφισβητούσε τη βασιμότητα της δια μέσω της αντεξέτασης αυτού του μάρτυρα.

[ 219 ] Πραγματικά η όλη προσέγγιση του Ευλογημένου ανεξάρτητα και από τα οποιαδήποτε προσόντα του διαπιστώνεται ως τόσο υπερβολική ώστε να υπερβαίνει τα οποιαδήποτε πιθανά όρια αποδοχής της εντός της πραγματικότητας της δικαστικής διαδικασίας η οποία είχε διεξαχθεί μέχρι και την παρουσίαση της μαρτυρίας του. Τονίζω και πάλι πως η όλη προσπάθεια απομόνωσης της έκθεσης του Δαμασκηνού ως ένα κείμενο ανεξάρτητα και από τη σημασία της εντός του πλαισίου της ακροαματικής διαδικασίας κρίνεται ως εντελώς λανθασμένη. Μία επιπρόσθετη μορφή απομόνωσης της μαρτυρίας του Ευλογημένου είναι και το γεγονός πως η ύπαρξη της δεν ήταν γνωστή καθ΄ όλη τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας η οποία είχε προηγηθεί έτσι ώστε να παρεχόταν η ευχέρεια ανάλογης τοποθέτησης όχι μόνο του ίδιου του Δαμασκηνού σε σχέση με αυτή αλλά ακόμη και ο οποιοσδήποτε ενδεχομένως συσχετισμός αυτής από τον ευπαίδευτο δικηγόρο των εναγόντων κατά την αντεξέταση του Αγγελίδη.

[ 220 ] Ήδη έχει αναλωθεί ένα μεγάλο μέρος αυτής της απόφασης για αξιολόγηση της μαρτυρίας του Ευλογημένου και πραγματικά θεωρώ πως περισσότερη ανάλυση της δεν θα προσθέσει οτιδήποτε σε αυτή την αξιολόγηση ή θα την αλλάξει με οποιοδήποτε τρόπο. Θεωρώ πως είναι αρκετό να επισημανθούν από το Δικαστήριο ορισμένα επιπρόσθετα σημεία από αυτή τη μαρτυρία προς ολοκλήρωση της αξιολόγησης όλης της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε κατά την εκδίκαση της αγωγής. Διευκρινίζω απλά την εξής βασική διαπίστωση του Δικαστηρίου ως προς τη σημασία της μαρτυρίας του Ευλογημένου. Η μαρτυρία αυτή με κανένα τρόπο δεν υπονομεύει οποιοδήποτε μέρος είτε της έκθεσης του Δαμασκηνού είτε της όλης εκδοχής η οποία βασίστηκε τόσο σε αυτή την έκθεση όσο και στη μαρτυρία την οποία ο Δαμασκηνός έδωσε προφορικά κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας.

[ 221 ] Τα σημεία της μαρτυρίας του Ευλογημένου για τα οποία πολύ περιληπτικά κρίνεται χρήσιμη η επισήμανση από το Δικαστήριο είναι τα ακόλουθα.

[ 221.1 ] Κατ΄ αρχάς η μαρτυρία του σε σχέση με τα συρματόσχοινα τα οποία είχαν αποκοπεί έρχεται σε αντίθεση με αξιόπιστη μαρτυρία ως προς το πως αυτά είχαν κοπεί μετά από την κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών και η οποιαδήποτε θέση του για αστοχία η οποία μάλιστα να βασίζεται σε ερμηνεία από φωτογραφίες των συγκεκριμένων συρματόσχοινων καθόλου δεν πείθει το Δικαστήριο ως βάσιμη.

[ 221.2 ] Επίσης παρατηρείται απλά πως μέρος του τεκμηρίου 5, δηλαδή η άδεια οικοδομής δεν είχε τεθεί υπόψη του Ευλογημένου. Συνεπώς ορθά του υποβλήθηκε πως δεν είχε υπόψη του τα τεχνικά χαρακτηριστικά του ιστού ΡΙΚ. Περισσότερη εντύπωση προκάλεσε στο Δικαστήριο η προσπάθεια του Ευλογημένου να υποβαθμίσει τη σημασία αυτού του γεγονότος. Προβάλλοντας θέσεις όπως ότι αυτό το οποίο είχε κληθεί να κάνει δεν ήταν ούτε μελέτη του ιστού ΡΙΚ ή του μηχανισμού κατάρρευσης αλλά να σχολιάσει την έκθεση του Δαμασκηνού. Βεβαίως δεν χρειάζεται ιδιαίτερη περίσκεψη έτσι ώστε να συνδεθεί ο οποιοσδήποτε έγκυρος σχολιασμός της έκθεσης του Δαμασκηνού και με τον ιστό ΡΙΚ αλλά και του γεγονότος της κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών. Επομένως το Δικαστήριο θα ανέμενε πως δεν θα απόρριπτε με τέτοιο τρόπο το γεγονός πως ο ίδιος δεν είχε πλήρη γνώση ολόκληρου του περιεχομένου της έκθεσης την οποία ο ίδιος σχολίαζε. Έστω και εάν μία τέτοια παράλειψη δεν οφειλόταν στον ίδιο τουλάχιστον θα μπορούσε με ειλικρίνεια να δεχόταν την έστω και πιθανή σημασία της.

[ 221.3 ] Παρατηρείται επίσης πως ο Ευλογημένος προσπαθούσε ουσιαστικά να δημιουργήσει ερωτήματα ακόμη και σε σχέση με στοιχεία τα οποία δεν είχαν ούτε τεθεί υπόψη του Δαμασκηνού κατά τη μακρά αντεξέταση του. Όπως το να είχε προσφερθεί εξήγηση σε σχέση με ζημιές οι οποίες δεν προκλήθηκαν έτσι ώστε να καθορίζονταν ορισμένα μέγιστα ως δεδομένα.

Παραδείγματος χάριν, σε σχέση με την ταχύτητα του ανέμου ότι δεν είχε ανασηκωθεί ένα κεραμίδι ή υποστεί ζημιά ένα συρόμενο παράθυρο. Ενέμεινε δηλαδή πως όλα τα στοιχεία πρέπει να συγκεντρώνονται έστω και εάν δεν έχουν πάθει ζημιά γιατί είναι στο τέλος που καθορίζεται τι έγινε και τι δεν έγινε και ποιο είχε και ποιο δεν είχε εμπλοκή.

Τονίζοντας πως αυτό είναι πολύ καθοριστικό. Βεβαίως αυτά είχαν αναφερθεί όταν ερωτήθηκε κατά την αντεξέταση του ο Ευλογημένος εάν υπήρχε λόγος να αναφερόταν ο Δαμασκηνός σε αντένες οι οποίες δεν είχαν εμπλοκή στην κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών. Άδραξε την ευκαιρία έτσι ώστε να αναφέρει ότι ένας πολιτικός μηχανικός σε μία επιτόπου εξέταση περιοχής η οποία έχει πληγεί από καιρικές συνθήκες δεν θεωρεί τίποτε ως δεδομένο εκτός εάν είναι στοχευμένος.

Εισηγήθηκε δηλαδή πως δεν μπορούσε στο στάδιο συλλογής ευρημάτων και καταγραφής του συμβάντος ο πολιτικός μηχανικός να εκτιμήσει τι είχε ή δεν είχε σημασία. Βεβαίως αγνοεί με αυτή τη θέση του ο Ευλογημένος πως η έκθεση του Δαμασκηνού δεν είναι η καταγραφή των ευρημάτων του από την επίσκεψη του αλλά το συμπέρασμα του σε σχέση με τα όσα στοιχεία έλαβε υπόψη του στο σύνολο τους.

Πραγματικά δεν θα ανέμενε το Δικαστήριο η έκθεση του Δαμασκηνού να αναφερόταν σε στοιχεία άσχετα με την κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών έτσι ώστε και μόνο να αποδείξει στο Δικαστήριο πως είχε λάβει υπόψη του ερωτήματα τα οποία δεν εγείρονταν καν στο μυαλό του σε σχέση με τη διερεύνηση των συνθηκών κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών.

Ούτε και είναι δυνατό αυτή να θεωρηθεί ως μία έλλειψη ή παράλειψη σε σχέση με το περιεχόμενο της έκθεσης του.

[ 221.4 ] Επί αυτού του θέματος αξίζει να γίνει η εξής ιδιαίτερη αναφορά σε σχέση με την όλη και πάλι κρινόμενη ως εξωπραγματική προσέγγιση του Ευλογημένου. Εύλογα ερωτήθηκε από τον ευπαίδευτο δικηγόρο των εναγόντων πως ο ίδιος γνωρίζει τι στοιχεία συγκέντρωσε ο Δαμασκηνός κατά την εκπόνηση της μελέτης του για να καταλήξει στο τελικό του αποτέλεσμα.

Η απάντηση του Ευλογημένου αναδεικνύει την όλη υπερβολή και απαιτητικότητα της προσέγγισης του. Βάσει της οποίας ουσιαστικά ο ίδιος δεν καθόριζε απλά τι θα ήταν απαραίτητο σύμφωνα με τα δικά του κριτήρια για την ετοιμασία μίας έγκυρης μελέτης αλλά και το είδος και έκταση μαρτυρίας την οποία οι ενάγοντες θα έπρεπε να παρουσίαζαν στο Δικαστήριο για την απόδειξη της αξίωσης τους.

Απάντησε ως εξής. Ότι θα έπρεπε (τα στοιχεία δηλαδή) να φαίνονται στη μελέτη του προσθέτοντας πως η δική τους τέχνη και επάγγελμα δεν είναι μία τέχνη η οποία συμπληρώνεται με ένορκες δηλώσεις ή με πρόσθετα παραρτήματα και πως μία μελέτη μηχανικών θα πρέπει να είναι συμπληρωμένη και να φαίνονται όλες οι διαδικασίες, όλα τα δεδομένα και τα συμπεράσματα σε αυτή.

Δηλώνοντας πως έτσι κάνουν οι μηχανικοί τις μελέτες τους. Ότι δεν αφήνουν τίποτε πίσω για να το συμπληρώσουν μετά είτε με κατάθεση είτε με ένορκη δήλωση. Πραγματικά για άλλη μία φορά φαινόταν παραστατικά η λανθασμένη αντίληψη την οποία ο μάρτυρας αυτός είχε όχι μόνο σε σχέση με την έκθεση του Δαμασκηνού αλλά και με τον τρόπο διεξαγωγής μίας δικαστικής διαδικασίας.

Αποδοχή αυτής της προσέγγισης του Ευλογημένου θα σήμαινε όχι μόνο απόρριψη της έκθεσης του Δαμασκηνού ως μή έγκυρης αλλά κατ΄ επέκταση και την κατάργηση ολόκληρης της ακροαματικής διαδικασίας η οποία είχε προηγηθεί της παρουσίασης της δικής του προφορικής κατάθεσης ως μάρτυρας αποκλειστικά για την άσκηση κριτικής σε σχέση με αυτή την έκθεση.

[ 221.5 ] Επί του ίδιου σημείου όταν του υποβλήθηκε ότι δεν έγινε αναφορά στη μελέτη του Δαμασκηνού για άλλες αντένες επειδή δεν υπήρχε λόγος να συμπεριληφθούν αφού δεν είχαν εμπλοκή στην κατάρρευση των ιστών του ΡΙΚ και του EXTRA η εκπληκτική πραγματικά απάντηση του ήταν πως αυτό αποδεικνύεται, αυτό πρέπει να αποδεικνύεται, πως δεν είναι κάτι για το οποίο γίνεται ισχυρισμός και ότι αυτή είναι η διαφορά του μηχανικού.

Ότι δηλαδή πρέπει να αποδεικνύει ότι δεν έχει εμπλοκή. Ότι δεν μπορεί να λέει ότι δεν είχαν εμπλοκή και γι΄ αυτό δεν τα αναφέρει αλλά θα πρέπει να υποδεικνύει ότι δεν είχαν εμπλοκή προσθέτοντας ως δεύτερο και καθοριστικό πως θα πρέπει να γίνεται αναφορά και στις αντένες οι οποίες έμειναν στη θέση τους έστω και εάν δεν έπαθαν τίποτε διότι καθορίζουν δεδομένα, περιγράφοντας τες ως πηγές από τις οποίες ένας μηχανικός αντλεί δεδομένα.

Ουσιαστικά με τα όσα κατέθετε ο Ευλογημένος ο Δαμασκηνός δεν θα έπρεπε μόνο να έδιδε μαρτυρία με την οποία θα προσπαθούσε να αποδείξει την εκδοχή των εναγόντων αλλά θα έπρεπε επιπρόσθετα να κάλυπτε και την οποιαδήποτε άλλη πιθανή εναλλακτική εκδοχή και να αποδείκνυε ότι αυτή δεν ευσταθεί. Βεβαίως στο βαθμό στον οποίο ο Δαμασκηνός αντεξετάστηκε τουλάχιστον αναφορικά με την εκδοχή της εναγομένης απάντησε ικανοποιητικά ως προς την αβασιμότητα της.

Όμως πραγματικά ο συγκεκριμένος μάρτυρας δεν αρκέστηκε σε άσκηση κριτικής σε σχέση με την έκθεση του Δαμασκηνού αλλά ουσιαστικά προέβαλλε και απαιτήσεις και ως προς τα όσα ο Δαμασκηνός ή ουσιαστικά οι ενάγοντες θα έπρεπε να αποδείξουν σε σχέση με την αξίωση τους.

[ 222 ] Υπάρχουν και άλλα αρκετά σημεία σε σχέση με τη μαρτυρία του Ευλογημένου τα οποία θα μπορούσαν να σχολιαστούν επίσης αρνητικά από το Δικαστήριο, όπως, παραδείγματος χάριν, η πεισματική άρνηση διόρθωσης λανθασμένης μετάφρασης σε σχέση με το μέγεθος των δύο βασικών επίδικων ιστών, αλλά θεωρώ ότι ήδη έχει αφοσιωθεί ένα μεγάλο μέρος αυτής της απόφασης απλά και μόνο έτσι ώστε να αιτιολογηθεί το συμπέρασμα του Δικαστηρίου πως η μαρτυρία αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή έτσι ώστε με αυτή να επηρεαστεί με οποιοδήποτε τρόπο η βασιμότητα της μαρτυρίας του Δαμασκηνού.

[ 223 ] Έχοντας αξιολογήσει τη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας στο σύνολο της το Δικαστήριο θα προχωρήσει στον καθορισμό των διαπιστώσεων του αναφορικά με την πραγματική πτυχή της αγωγής.

ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

[ 224 ] Βεβαίως η κατάληξη του Δικαστηρίου σε σχέση με τα ευρήματα του δεν προκύπτει μόνο από αυτό το μέρος της απόφασης καθώς κατά την ήδη παραθετειμένη αξιολόγηση της μαρτυρίας εντός της απόφασης σαφώς αναδεικνύονται τα δεδομένα τα οποία γίνονται αποδεκτά από το Δικαστήριο σε αντίθεση με αυτά τα οποία απορρίπτονται.

[ 225 ] Θεωρώ όμως πως ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για το οποίο υπάρχει αναφορά πιο πάνω αλλά για το οποίο αξίζει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση είναι η προϋπάρχουσα κατάσταση στον επίδικο χώρο. Προϋπάρχουσα κατάσταση υπό την έννοια της κατάστασης η οποία υπήρχε επί τόπου προ της κατάρρευσης και των δύο ιστών. Θέτοντας το πολύ απλά δεν είναι δυνατό να παραγνωριστεί από το Δικαστήριο πως σε αυτή την υπόθεση προ της κατάρρευσης και των δύο ιστών υπήρχε μία προϋπάρχουσα κατάσταση υπό την έννοια ότι ο ιστός ΡΙΚ βρισκόταν ήδη τοποθετημένος στη θέση του για περίπου εννέα χρόνια ενώ ο ιστός EXTRA για περίπου δύο χρόνια. Παρά και το γεγονός βεβαίως πως η μαρτυρία επί του προκειμένου, σε σχέση δηλαδή με την επακριβή χρονική πτυχή ημερομηνίας ανέγερσης και των δύο ιστών, δεν είναι σαφής (βλ. σχετικά την παράγραφο [ 60 ] αυτής της απόφασης και σχετική υποσημείωση). Αναφορικά δηλαδή με το ακριβές χρονικό σημείο ανέγερσης και εγκατάστασης είτε του ιστού ΡΙΚ είτε του ιστού EXTRA.

[ 226 ] Επισημαίνω επίσης πως η αναφορά στο έτος 2004 δεν θα πρέπει να οδηγεί σε λανθασμένη εντύπωση προσθήκης άλλου ενός έτους εφόσον η σχετική χρονική περίοδος κατά τη διάρκεια αυτού του έτους περιορίζεται στον Ιανουάριο. Ανεξάρτητα όμως και από την αοριστία της χρονικής πτυχής σε σχέση με αυτό το θέμα θεωρώ πως έχει βαρύνουσα σημασία πως ενώ ο ιστός ΡΙΚ βρισκόταν τοποθετημένος για μία χρονική περίοδο περίπου εφτά χρόνων δίχως να είχε προηγουμένως καταρρεύσει, στη συνέχεια περίπου δύο χρόνια μετά από την εγκατάσταση του ιστού EXTRA είχε προκύψει η κατάρρευση όχι μόνο του ιστού ΡΙΚ αλλά και του ιστού EXTRA. Ένας ιστός δηλαδή ο οποίος δεν είχε παρουσιάσει οποιοδήποτε πρόβλημα σταθερότητας για μία χρονική περίοδο περίπου εφτά χρόνων μετά και από άλλα δύο χρόνια περίπου μη προβληματικής σταθερότητας, δηλαδή συνολικά για εννέα χρόνια, καταρρέει ενώ την ίδια ημερομηνία καταρρέει και ένας ιστός του οποίου η εγκατάσταση είχε γίνει περίπου πρίν δύο χρόνια.

[ 227 ] Παραμένει το Δικαστήριο στη σημασία του παράγοντα της προϋπάρχουσας κατάστασης καθώς, όπως παρατηρείται, καθόλου τυχαία και μάλιστα πολύ εύστοχα, όλες οι λεπτομέρειες αμέλειας εντός της έκθεσης απαίτησης επικεντρώνονται και αναφέρονται ακριβώς σε αυτή τη χρονική περίοδο. Λογικά και ορθά υπάρχει αυτός ο χρονικός περιορισμός καθώς η όλη υπόθεση των εναγόντων εναντίον της εναγομένης δεν βασίζεται σε οποιαδήποτε πράξη η οποία έγινε κατά την ημερομηνία του επίδικου συμβάντος, δηλαδή στην ημερομηνία κατάρρευσης του ιστού ΡΙΚ, αλλά βασίζεται σε πράξεις και παραλείψεις του παρελθόντος.

[ 228 ] Δηλαδή, πολύ λογικά, οι ενάγοντες δεν ισχυρίζονται πως κατά την ημερομηνία κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών η εναγόμενη έπραξε κάτι το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί ως αμέλεια. Αντιθέτως όλες οι λεπτομέρειες αμέλειας στις υποπαραγράφους (α) έως και (θ) παραπέμπουν σε ένα χρονικό διάστημα το οποίο προηγείται αυτής της ημερομηνίας, δίχως βεβαίως και η συγκεκριμένη ημερομηνία να αποκλείεται όμως χωρίς αυτή να έχει οποιαδήποτε ιδιάζουσα σημασία σε σχέση με αυτή τη χρονική περίοδο. Ενώ ακόμη και η γενική αναφορά στην υποπαράγραφο (ι) θα μπορούσε και αυτή να ληφθεί υπόψη πως ανήκει στην ίδια χρονική περίοδο.

[ 229 ] Περιληπτικά στις υποπαραγράφους (α) έως και (θ) των λεπτομερειών αμέλειας υπάρχουν αναφορές ως προς τα ακόλουθα .

[ 229.1 ] Η παράνομη, αυθαίρετη και δίχως την έκδοση της απαιτούμενης άδειας ανέγερση και εγκατάσταση του ιστού EXTRA ως επίσης και στην εγκατάσταση αυτού δίπλα ή πλησίον ή πολύ κοντά στον υποσταθμό των εναγόντων.

[ 229.2 ] Η ανέγερση, εγκατάσταση και κατασκευή του ιστού EXTRA ήταν ελαττωματική και δεν πληρούσε τις απαιτούμενες προδιαγραφές για το είδος και μέγεθος της.

[ 229.3 ] Οι βάσεις συγκράτησης, ιδιαίτερα δε η νοτιοδυτική βάση συγκράτησης, και οι συνδέσεις των με τον ιστό EXTRA ήταν ακατάλληλες για την προοριζόμενη χρήση, δεν ήταν επαρκώς ανθεκτικές ή ασφαλείς και επιπλέον δεν είχαν τοποθετηθεί με τον ορθό τρόπο με αποτέλεσμα ο ιστός EXTRA να μην είχε συνδεθεί και ασφαλιστεί επαρκώς.

[ 229.4 ] Συγκεκριμένα η τοποθέτηση των συρματόσχοινων σταθεροποίησης του ιστού EXTRA δεν έγινε ορθά, δηλαδή έγινε με τρόπο ασσύμετρα ακτινοειδή.

[ 229.5 ] Υπήρξε παράλειψη επαρκούς συντήρησης του ιστού EXTRA.

[ 229.6 ] Υπήρξε παράλειψη της ενδεικνυόμενης υπό τις περιστάσεις λογικής φροντίδας και προσοχής τόσο κατά την εγκατάσταση του ιστού EXTRA όσο σε σχέση με τη συντήρηση του.

[ 230 ] Αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με την αξιολόγηση της μαρτυρίας και τα ευρήματα του Δικαστηρίου, όπως αυτά αναφέρονται πιο κάτω, όλες ανεξαιρέτως οι λεπτομέρειες αμέλειας τις οποίες οι ενάγοντες ισχυρίζονται εντός της έκθεσης απαίτησης τους έχουν όντως αποδειχθεί. Η δε αμέλεια της εναγομένης όπως αναφέρεται και πιο κάτω προκύπτει ακριβώς από αυτή την απόδειξη. Η συγκεκριμένη αγωγή αποτελεί μία σπάνια περίπτωση απόδειξης της ουσίας όλων ανεξαιρέτως των εξειδικευμένων και συγκεκριμένων λεπτομερειών αμέλειας εντός του δικογράφου ενός ενάγοντα. Μάλιστα το Δικαστήριο, ως μέρος των ευρημάτων του, υιοθετεί και τις λεπτομέρειες αμέλειας οι οποίες αναφέρονται πιο πάνω δίχως η επανάληψη τους να κρίνεται απαραίτητη.

[ 231 ] Διατηρώντας υπόψη την αξιολόγηση της μαρτυρίας, εξέταση της επιχειρηματολογίας των ευπαίδευτων δικηγόρων των διαδίκων και τα όσα αναφέρονται πιο πάνω στο σύνολο τους, το Δικαστήριο καταλήγει στα ακόλουθα ευρήματα αναφορικά με την πραγματική πτυχή της αγωγής.

[ 231.1 ] Κατ΄ αρχάς βεβαίως χρονικά η προγενέστερη τοποθέτηση του ιστού ΡΙΚ και διατήρηση του σε όρθια θέση για μία χρονική περίοδο περίπου εννέα χρόνων και αυτή της μεταγενέστερης τοποθέτησης του ιστού ΕΧΤΡΑ και η διατήρηση του σε μία όρθια θέση για μέγιστο χρονικό διάστημα περίπου δύο χρόνων αποτελεί ένα βασικό δεδομένο για τα υπόλοιπα ευρήματα ενώ παράλληλα αποτελεί και εύρημα του Δικαστηρίου υπό την έννοια της απουσίας οποιουδήποτε προγενέστερου προβλήματος σταθερότητας του ιστού ΡΙΚ κατά τη διάρκεια αυτή της χρονικής περιόδου.

[ 231.2 ] Επιπλέον, επίσης ως εύρημα του Δικαστηρίου γίνεται δεκτή η ύπαρξη αντιστοιχίας μεταξύ των σχεδίων τα οποία υποβλήθηκαν για την εξασφάλιση της άδειας οικοδομής και την επί τόπου κατασκευή του ιστού ΡΙΚ.

[ 231.3 ] Υπενθυμίζω την υιοθέτηση από το Δικαστήριο της περιληπτικής αναφοράς στις λεπτομέρειες αμέλειας από την έκθεση απαίτησης (βλ. σχετικά τις υποπαραγράφους της παραγράφου [ 229 ] αυτής της απόφασης) ως μέρος των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Έχει σημασία δηλαδή πως είναι ο ιστός EXTRA ο οποίος είχε τοποθετηθεί μετά από τον ιστό ΡΙΚ κατά τη διάρκεια μίας κατά το μέγιστο χρονικής περιόδου περίπου δύο χρόνων πριν από την ημερομηνία κατάρρευσης των δύο βασικών επίδικων ιστών όπως επίσης έχει σημασία τόσο ο τρόπος όσο και το συγκεκριμένο σημείο στον οποίο αυτός είχε τοποθετηθεί.

[ 231.4 ] Ο ιστός EXTRA είχε τοποθετηθεί με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε τα βορειοανατολικά του συρματόσχοινα συνδεδεμένα με τη βάση συγκράτησης η οποία φέρει αριθμό 2 στο σχέδιο G1 του τεκμηρίου 5 να διασταυρώνουν τα βορειοδυτικά συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ συνδεδεμένα με τη βάση συγκράτησης πάνω από το σημείο γείωσης με αριθμό 39.

[ 231.5 ] Τόσο ο ιστός ΡΙΚ όσο και ο ιστός EXTRA είχαν ύψος 60 μέτρα πάνω από το έδαφος.

[ 231.6 ] Αμφότεροι οι ιστοί συνδέονταν με συρματόσχοινα τα οποία ήταν συνδεδεμένα με βάσεις συγκράτησης ο σκοπός των οποίων ήταν η σταθεροποίηση των ιστών και συγκράτηση τους σε όρθια θέση σε περίπτωση οριζόντιας φόρτισης όπως σε περίπτωση ύπαρξης δυνατών ανέμων οι οποίοι να προκαλούσαν ταλάντωση ή ταλάντευση, δηλαδή είτε ρυθμική κίνηση εναλλάξ προς τη μία και προς την αντίθετη κατεύθυνση είτε κίνηση πότε προς τη μία και πότε προς την άλλη κατεύθυνση.

[ 231.7 ] Τα συρματόσχοινα των ιστών θα έπρεπε να τεντώνονται με ειδικό όργανο έτσι ώστε αυτά να είχαν το ορθό τέντωμα προς αποφυγή του χαλαρώματος τους για να παρέχουν την μέγιστη δυνατή στήριξη του ιστού.

[ 231.8 ] Το τέντωμα των συρματόσχοινων απαιτούσε την ύπαρξη κατάλληλων ενώσεων στις οποίες να μπορούσαν να ενωθούν μηχανήματα για μετρήσεις του τεντώματος.

[ 231.9 ] Τα συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ είχαν συνδέσεις με ειδικούς μηχανισμούς για το τέντωμα ενώ ο ιστός EXTRA δεν διέθετε τέτοιες λεπτομέρειες.

[ 231.10 ] Γενικά ενώ η κατασκευή του ιστού ΡΙΚ έγινε σύμφωνα με άδεια οικοδομής η οποία συνοδευόταν από λεπτομερή σχέδια αντιθέτως σε σχέση με την κατασκευή του ιστού EXTRA όχι μόνο δεν είχε εκδοθεί άδεια οικοδομής αλλά αυτή δεν βασιζόταν σε οποιαδήποτε μελέτη.

[ 231.11 ] Τα συρματόσχοινα του ιστού EXTRA είχαν τεντωθεί αρχικά αλλά δεν είχαν ξανατεντωθεί από τον κατασκευαστή τους σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά και είναι άγνωστο εάν έκτοτε είχαν τεντωθεί ενώ παρά και το γεγονός ότι ζητήθηκε από τον διευθυντή της εναγομένης δεκαπέντε ημέρες πριν από την κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών όπως αυτά τεντωθούν εντούτοις αυτά δεν είχαν τεντωθεί μέχρι τότε.

[ 231.12 ] Οι ενάγοντες εφάρμοζαν τακτικό πρόγραμμα συντήρησης του ιστού ΡΙΚ συμπεριλαμβανομένων και των συρματόσχοινων τουλάχιστον δύο με τρείς φορές το χρόνο και τα κύρια στοιχεία της κατασκευής του ήταν σε πολύ καλή κατάσταση.

[ 231.13 ] Στις 22/1/2004 επικρατούσε κακοκαιρία στην περιοχή στην οποία ήταν τοποθετημένοι οι ιστοί του ΡΙΚ και του EXTRA με δυνατούς ανέμους.

[ 231.14 ] Αν και οι δυνατοί ανέμοι προκαλούσαν ταλάντωση του ιστού ΡΙΚ τόσο η κατασκευή και βάρος των βάσεων συγκράτησης όσο και η ακτινοειδής σύμμετρη σύνδεση τους με τον κεντρικό ιστό αλλά και τοποθέτηση τους εντός του εδάφους σε επαρκείς για το ύψος του ιστού αποστάσεις από 25 έως και 27 μέτρα συγκρατούσαν τον ιστό ΡΙΚ σε μία όρθια κατάσταση σταθερότητας.

[ 231.15 ] Οι ίδιοι δυνατοί ανέμοι προκαλούσαν επίσης ταλάντωση στον ιστό EXTRA όμως τόσο η ελαττωματική κατασκευή και το ανεπαρκές βάρος των βάσεων συγκράτησης όσο και η ασύμετρη ακτινοειδής σύνδεση τους με τον κεντρικό ιστό αλλά και τοποθέτηση τους επί της επιφάνειας του εδάφους σε ανεπαρκείς για το ύψος του κεντρικού ιστού αποστάσεις από 11 εώς 14 μέτρα δεν ήταν κατάλληλη έτσι ώστε να αντέξουν τις δυνάμεις εφέλκυσης οι οποίες δημιουργούνταν από την ταλάντωση του κεντρικού ιστού του EXTRA.

[ 231.16 ] Εξαιτίας της συνεχούς ταλάντωσης και έλξης των συρματόσχοινων συνδεδεμένα με τον κεντρικό ιστό του EXTRA η νοτιοδυτική βάση συγκράτησης του ιστού EXTRA, η οποία φέρει αριθμό 1 επί του σχεδίου G1 του τεκμηρίου 5 και η οποία δεν ήταν πλήρως τοποθετημένη επί του εδάφους καθότι βρισκόταν σε παρυφή του υψώματος επί του οποίου είχαν ανεγερθεί οι δύο βασικοί επίδικοι ιστοί, σε άγνωστο χρονικό σημείο αποσπάστηκε από το συγκεκριμένο μέρος του εδάφους στο οποίο βρισκόταν και μετακινήθηκε προς την κατεύθυνση των ανέμων, δηλαδή την κατεύθυνση προς την οποία ο ιστός EXTRA βρισκόταν σε κίνηση λόγω της ταλάντωσης.

[ 231.17 ] Ως αποτέλεσμα της απόσπασης της νοτιοδυτικής βάσης συγκράτησης λόγω και της κακής διάταξης της σύνδεσης των συρματόσχοινων σε σχέση και με το τριγωνικό σχήμα της κατασκευής του ιστού EXTRA, δηλαδή της ασύμμετρης ακτινοειδούς τοποθέτησης των συρματόσχοινων συγκράτησης και σταθεροποίησης, στον ίδιο χρόνο που ο ιστός EXTRA έκλινε προς τα βορειοανατολικά προς το έδαφος παράλληλα περιστράφηκε και οριζόντια με επιπρόσθετο αποτέλεσμα πέραν και από τις ζημιές τις οποίες υπέστη κατά το υπόλοιπο μήκος και ύψος του, τη στρέψη και παραμόρφωση της βάσης της κατασκευής του.

[ 231.18 ] Στην πορεία κατάρρευσης του ο ιστός EXTRA χτύπησε το βορειοδυτικό ψηλό συρματόσχοινο συγκράτησης του ιστού ΡΙΚ χωρίς αυτό να αποκοπεί με αποτέλεσμα το φορτίο αυτής της κρούσης να είχε μεταφερθεί στα μπουλόνια στήριξης της βάσης του ιστού ΡΙΚ και να προκαλέσει την αποκοπή τους λόγω της εφελκυστικής και διατμητικής τάσης από την υπερφόρτιση.

[ 231.19 ] Η αποκοπή αυτή των μπουλονιών στήριξης του ιστού ΡΙΚ οδήγησε και στην κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ επί του κτηρίου του υποσταθμού του ΡΙΚ και του εδάφους.

[ 231.20 ] Παρά και την κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ κανένα από τα συρματόσχοινα του δεν είχε αποκοπεί σε αντίθεση με τον ιστό EXTRA του οποίου τα περισσότερα συρματόσχοινα είχαν αποκοπεί από τον ιστό[6].

[ 231.21 ] Ο ιστός Γιαλούσα επίσης κατέρρευσε κατά την ίδια ημερομηνία όμως η πτώση του δεν προκάλεσε με οποιοδήποτε τρόπο την κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ ή του οποιουδήποτε άλλου ιστού.

[ 231.22 ] Μετά και από την κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών δεν υπήρξε οποιαδήποτε παρέμβαση από τους ενάγοντες στον επίδικο χώρο ή η αποκοπή συρματόσχοινων ή η μετακίνηση οποιωνδήποτε μηχανημάτων μέχρι και την ολοκλήρωση της διερεύνησης του συγκεκριμένου χώρου και από την Αστυνομία.

[ 231.23 ] Στις 23/1/2004 στην παρουσία και μελών της Αστυνομίας κόπηκαν με τη χρήση σμυρίλιου δύο συρματόσχοινα του ιστού ΡΙΚ από μέλη του συνεργείου του ΡΙΚ μετά και από παράκληση του ιδιοκτήτη του «Ράδιο Πάφος» έτσι ώστε να μην υπάρχει πίεση στα συρματόσχοινα του ιστού του «Ράδιο Πάφος».

[ 231.24 ] Οι ενάγοντες για αποκατάσταση των ζημιών τις οποίες είχαν υποστεί από την κατάρρευση του ιστού ΡΙΚ έχουν ξοδέψει το ποσό των €142.769,00.

[ 231.25 ] Το ποσό το οποίο οι ενάγοντες ξόδεψαν για αποκατάσταση των προαναφερόμενων ζημιών ήταν δικαιολογημένο σύμφωνα και με τα δεδομένα με τα οποία οι ενάγοντες βρέθηκαν αντιμέτωποι και τις οικονομικές επιλογές τις οποίες είχαν ενώ ο τρόπος αποκατάστασης των ζημιών ο οποίος είχε επιλεγεί με κατασκευή πύργου 45 μέτρων αντί επιδιόρθωσης του ιστού ΡΙΚ ήταν οικονομικά η πιο συμφέρουσα επιλογή.

ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ

[ 232 ] Κατ΄ αρχάς αναμφίβολα και επειδή το θέμα τίθεται άμεσα με τη τελική αγόρευση του ευπαίδευτου συνηγόρου της εναγομένης ασφαλώς και η συγκεκριμένη αγωγή κρίνεται επί του ισοζυγίου των πιθανοτήτων σύμφωνα με το οποίο το τι συνιστά απόδειξη δεν είναι εάν η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος απόδειξης είναι πιο πιθανή παρά η αντίθετη του αντιδίκου του αλλά το ορθό κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος ο οποίος φέρει βάρος της απόδειξης έχει ικανοποιήσει το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ότι η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (Μαρσέλ κ. ά. ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ. (2001) 1Γ Α. Α. Δ. 1858, Αθανασίου κ. ά. ν. Κουνούνη (1997) 1Β Α. Α. Δ. 614).

[ 233 ] Εφαρμόζοντας το ισοζύγιο των πιθανοτήτων στη συγκεκριμένη αγωγή το Δικαστήριο βεβαίως εξετάζει εάν οι ενάγοντες με τη μαρτυρία την οποία έχουν παρουσιάσει έχουν αποσείσει το εφαρμοζόμενο βάρος απόδειξης με το να έχουν αποδείξει ότι η εκδοχή τους σε σχέση με την κατάρρευση των δύο βασικών επίδικων ιστών είναι πιο πιθανή παρά όχι. Το Δικαστήριο δεν εξετάζει το θέμα αυτό με σύγκριση κατά πόσο η εκδοχή των εναγόντων είναι πιο πιθανή από την αντίθετη εκδοχή της εναγομένης.

[ 234 ] Το αγώγιμο δικαίωμα των εναγόντων βασίζεται στο αστικό αδίκημα της αμέλειας. Σχετικό είναι το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, σύμφωνα με το οποίο η αμέλεια συνίσταται είτε στην τέλεση κάποιας πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε ένα λογικό συνετό πρόσωπο είτε στην παράλειψη τέλεσης κάποιας πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις ένα λογικό συνετό πρόσωπο θα τελούσε και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής της πράξης ή παράλειψης.

[ 235 ] Θα μπορούσε βεβαίως στην περίπτωση της εναγομένης να τύχει εφαρμογής ακόμη και η παράγραφος (β) του άρθρου 51 εφόσον η εναγόμενη ασκούσε κάποιας μορφής επιχειρηματική δραστηριότητα, σε σχέση δηλαδή με τηv παράλειψη καταβoλής τέτoιας δεξιότητας ή επιμέλειας για τηv άσκηση επαγγέλματoς, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας όπως έvα λoγικό συvετό πρόσωπo, πoυ έχει τα πρoσόvτα για τηv άσκηση τoυ επαγγέλματoς αυτoύ, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στηv πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής.

[ 236 ] Βεβαίως για να δικαιούνται οι ενάγοντες να εξασφαλίσουν αποζημίωση από την εναγόμενη θα πρέπει επίσης να αποδείξουν ότι είναι πρόσωπo έvαvτι τoυ oπoίoυ η υπαίτια της αμέλειας, δηλαδή η εναγόμενη, υπείχε υπoχρέωση, υπό τις περιστάσεις, vα μηv επιδείξει αμέλεια.

[ 237 ] Αξίζει να σημειωθεί πως οι διάδικοι λειτουργούσαν στον ίδιο χώρο όπου ήταν εγκατεστημένοι οι ιστοί τους, υποσταθμούς για μετάδοση ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων. Σαφώς αναφέρεται στην παράγραφο (α) του εδαφίου (2) του άρθρου 51 πως o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχει υπoχρέωση να μην επιδεικνύει αμέλεια έvαvτι κάθε πρoσώπoυ πoυ υπάρχει vόμιμα εvτός της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας ώστε κατά τη συvήθη πoρεία τωv πραγμάτωv vα επηρεάζεται από τηv αμέλεια.

[ 238 ] Ως προς τα διάφορα στοιχεία αμέλειας τα οποία προκύπτουν τόσο από πράξεις όσο και παραλείψεις της εναγομένης θεωρώ ότι τα όσα αναφέρονται εντός αυτής της απόφασης αποκαλύπτουν πως όντως υπό τις περιστάσεις οι πράξεις αλλά και παραλείψεις της εναγομένης δεν ήταν αυτές ενός λογικού και συνετού προσώπου.

Δηλαδή, ενώ οι ενάγοντες νόμιμα κατείχαν δίχως οποιοδήποτε πρόβλημα μέρος του επίδικου χώρου και λειτουργούσαν υποσταθμό αναμετάδοσης ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων βάσει και άδειας οικοδομής κάνοντας χρήση του ιστού ΡΙΚ η εναγόμενη δίχως οποιαδήποτε άδεια οικοδομής ή ακόμη και γραπτή έγκριση της Ιεράς Βασιλικής και Σταυροπηγιακής Μονής Αγίου Νεοφύτου με την υπογραφή συμφωνίας ενοικίασης, αυθαίρετα προέβηκε σε ανέγερση και εγκατάσταση του υποσταθμού της εντός του ίδιου χώρου.

Η εγκατάσταση αυτή έγινε σε τόσο κοντινή απόσταση με τον ιστό ΡΙΚ και με τέτοιο τρόπο, παραδείγματος χάριν με διασταύρωση των συρματόσχοινων του ιστού EXTRA με αυτά του ιστού ΡΙΚ, έτσι ώστε το οποιοδήποτε πρόβλημα θα παρουσιαζόταν με τον ιστό EXTRA και το οποίο θα οδηγούσε στην κατάρρευση ήταν εύλογα αναμενόμενο πως θα προκαλούσε ζημιά και στον ιστό ΡΙΚ.

Επιπλέον, η κατασκευή και ανέγερση του ιστού EXTRA έγινε δίχως να προηγηθεί οποιαδήποτε μελέτη ένω η εγκατάσταση του υπό την έννοια της τοποθέτησης των βάσεων συγκράτησης του αλλά και της σύνδεσης των συρματόσχοινων επί του κεντρικού ιστού ήταν τόσο ελλιπής από άποψης είτε σχεδιασμού είτε τήρησης των αναγκαίων αποστάσεων για ιστό ύψους 60 μέτρων αλλά και σε σχέση με το βάρος και την τοποθέτηση των βάσεων συγκράτησης επί του εδάφους έτσι ώστε να μην αποκλειόταν ο κίνδυνος πτώσης του ιστού EXTRA σε περίπτωση κακοκαιρίας.

Επιπλέον, ακόμη και σε σχέση με την κατασκευή του ιστού EXTRA και τις οποιεσδήποτε ελλείψεις του η εναγόμενη παρέλειψε επίσης να συντηρεί τον ιστό αυτό ως επίσης και να τεντώνει τα συρματόσχοινα έτσι ώστε να αποφευγόταν ο κίνδυνος κατάρρευσης του από ταλάντωση η οποία θα μπορούσε να προκληθεί σε συνθήκες κακοκαιρίας.

[ 239 ] Η όλη αξιολόγηση της μαρτυρίας αλλά και τα ευρήματα του Δικαστηρίου αναδεικνύουν με λεπτομέρεια τόσο τις πράξεις και παραλείψεις της εναγομένης σε σχέση με την κατασκευή, ανέγερση και εγκατάσταση του ιστού EXTRA στον επίδικο χώρο και από τις οποίες συνίσταται η αμέλεια της σε σχέση με τους ενάγοντες προς τους οποίους υπό τις περιστάσεις όφειλε καθήκον να μην είναι αμελής. Επιπλέον βεβαίως, αναδεικνύεται δίχως ιδιαίτερη αναγκαιότητα αναφορά σε αυτό το στοιχείο και η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας της εναγομένης και της ζημιάς η οποία είχε προκληθεί στους ενάγοντες. Αναμφίβολα η ζημιά την οποία οι ενάγοντες έχουν υποστεί είναι αποτέλεσμα της αμέλειας της εναγομένης ενώ οι ενάγοντες έχουν αποδείξει πλήρως την αναγκαιότητα δαπάνης του ποσού για αποκατάσταση αυτής της ζημιάς.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

[ 240 ] Προτού προχωρήσω στην έκδοση της απόφασης σε σχέση με την αξίωση των εναγόντων οφείλω να παρατηρήσω σε σχέση με την ανταπαίτηση της εναγομένης πως το γεγονός της εγκατάλειψης της δεν έχει ιδιαίτερη σημασία σε σχέση με το θέμα των εξόδων καθότι εν πάση περιπτώσει το Δικαστήριο θα θεωρούσε όπως και εξακολουθεί να θεωρεί μέχρι και του χρονικού σημείου στο οποίο είχε εγκαταλειφθεί η ανταπαίτηση της εναγομένης πως ουσιαστικά αυτή συνεκδικαζόταν με την αξίωση των εναγόντων. Συνεπώς το Δικαστήριο δεν θα εξέδιδε ξεχωριστή απόφαση στο θέμα των εξόδων της ανταπαίτησης εφόσον δηλαδή θα θεωρούσε πως αυτή, στο βαθμό στον οποίο θα ήταν δυνατό να κριθεί πως είχε προωθηθεί, όντως συνεκδικαζόταν με την αξίωση των εναγόντων.

[ 241 ] Συνεπώς έχοντας υπόψη και το αποτέλεσμα εκδίκασης της αγωγής αλλά και τη δήλωση του ευπαίδευτου συνηγόρου της εναγομένης η ανταπαίτηση της εναγομένης απορρίπτεται ενώ σε σχέση με την αξίωση των εναγόντων εκδίδεται απόφαση υπέρ των εναγόντων και εις βάρος της εναγομένης για το ποσό των €142.769,00 πλέον Νόμιμο Τόκο, δηλαδή τόκο 8% ετησίως από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής, δηλαδή 30/5/2007 μέχρι και τις 15/10/2008, δηλαδή την ημερομηνία τροποποίησης του εδαφίου (2) του άρθρου 33 του περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν.14/60όπως αυτός τροποποιήθηκε) ενώ από τις 15/10/2008 ο τόκος θα είναι 5.5% ετησίως μέχρι τις 31/12/2014 και από την 1/1/2015 ο τόκος θα είναι 4% μέχρι εξόφλησης σύμφωνα και με τα Διατάγματα περί Καθορισμού του Δικαστικού Επιτοκίου του 2014 και 2015 δυνάμει του εδαφίου (4) του άρθρου 33 του ίδιου Νόμου, ενώ έχοντας υπόψη και το αποτέλεσμα εκδίκασης της αγωγής τα έξοδα της επιδικάζονται υπέρ των εναγόντων και εις βάρος της εναγομένης όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο και τα οποία θα φέρουν επίσης τον ίδιο Νόμιμο Τόκο όπως και το ποσό της αξίωσης.

[ 242 ] Επί του θέματος του τόκου διευκρινίζω απλά, διατηρώντας υπόψη πως έχουν προταθεί εισηγήσεις από αμφότερους τους ευπαίδευτους δικηγόρους των διαδίκων, είτε υπέρ είτε εναντίον της επιδίκασης τόκου απή την ημερομηνία του επίδικου συμβάντος, πως σύμφωνα και με το άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 (όπως αυτό τροποποιήθηκε) η επιδίκαση τόκου αναφορικά µε ολόκληρο ή µέρος του ποσού των αποζηµιώσεων που έχουν επιδικαστεί, για ολόκληρη ή για µέρος της περιόδου µεταξύ της ηµεροµηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιµο δικαίωµα και της ηµεροµηνίας καταχώρησης της αγωγής εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση αγωγής για την είσπραξη αποζηµιώσεων για σωµατική βλάβη ή θάνατο συνεπεία αστικού αδικήµατος. Βεβαίως η παρούσα αγωγή δεν είχε τέτοιο αντικείμενο έτσι ώστε να τυγχάνει εφαρμογής η συγκεκριμένη πρόνοια.

Μ. Α. Ματθαίου Α. Ε. Δ.

Πιστό Αντίγραφο

Πρωτοκολλητής

[1] Σχετική είναι η αναφορά του Μ. Υ. 1 Οδυσσέα Αγγελίδη κατά την συνέχιση της αντεξέτασης του στις 31/10/2014.

[2] Σημειώνεται απλά πως η εναγόμενη τελικά επέλεξε όπως μην προωθήσει την ανταπαίτηση της.

[3] Θέση η οποία είναι σύμφωνη και με τη μαρτυρία του Μ. Ε. 4, Κώστα Φιλίππου.

[4] Επί του σχεδιαγράμματος G1 υπάρχουν 56 συνολικά παρόμοια σημεία το καθένα αριθμημένο ξεχωριστά ενώ υπάρχει και σχετική σημείωση σε μικρό ορθογώνιο πίνακα στον οποίο δίπλα από τον αριθμό 56 υπάρχει η αναφορά “Earthing Rods 7 Feet Deep”. Τα σημεία αυτά περιγράφηκαν από τον Ευλογημένο ως σημεία γείωσης.

[5] Η μαρτυρία ως προς την ακριβή ημερομηνία ανέγερσης του ιστού ΡΙΚ δεν ήταν σαφής. Ο Γεωργίου αναφέρθηκε αόριστα στα έτη 1991 ή 1992 ή 1993, τελικά παραδέχτηκε ότι δεν θυμάται και συμφώνησε πως ήταν στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ενώ ο Δαμασκηνός ανέφερε πως η ανέγερση έγινε το 1995. Βεβαίως η άδεια οικοδομής (μέρος του τεκμηρίου 5) εκδόθηκε στις 3/10/1994. Ενώ όταν υποβλήθηκε στον Δαμασκηνό ότι η κατασκευή του ιστού ΡΙΚ έγινε το 1990 απάντησε ότι δεν γνώριζε και δεν μπορούσε να απαντήσει. Συνεπώς, υπέθετε απλά πως η ανέγερση έγινε μετά από την έκδοση της άδειας οικοδομής. Όμως σε σχέση με τη συγκεκριμένη υποβολή ούτε και από την εναγόμενη δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε σαφής μαρτυρία.

[6] Διευκρινιστικά επί του θέματος της αποκοπής των συρματόσχοινων του ιστού EXTRA υπενθυμίζω τα όσα σχετικά ανέφερε ο Δαμασκηνός στην αντεξέταση του στις 19/2/2014 ενώ θεωρώ πως σχετική επί του θέματος είναι και η φωτογραφία 38 του τεκμηρίου 1.

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο