Belgian court of cassation quashes appeal dismissal due to incorrect service date calculation under Hague Convention.

Nr. C.06.0155.F

M. C,

Mr. Lucien Simont, advocaat bij het Hof van Cassatie,

tegen

1. S. L.,

2. F. I.,

3. FRANQUIN EN CIE, naamloze vennootschap,

Mr. Philippe Gérard, advocaat bij het Hof van Cassatie,

4. DE SMET Anne, q.q. faillissement Odec Kid Cartoons, NV.

I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF

Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest, op 8 december 2005 gewezen door het Hof van Beroep te Brussel.

Raadsheer Alber Fettweis heeft verslag uitgebracht.

Advocaat-generaal Thierry Werquin heeft geconcludeerd.

II. CASSATIEMIDDELEN

De eiser voert in zijn memorie een middel aan.

Geschonden wettelijke bepalingen

- de artikelen 10 en 11 van de Grondwet;

- de artikelen 32, 33, 35, 40, 55, 792 en 1051 van het Gerechtelijk Wetboek;

- de artikelen 1, 2, 3, 5 en 10 van het Verdrag van 15 november 1965 inzake de betekening en de kennisgeving in het buitenland van gerechtelijke stukken in burgerlijke zaken en handelszaken, opgemaakt te ‘s Gravenhage (hierna het Verdrag), goedgekeurd bij de wet van 24 januari 1970, en, voor zoveel als nodig, schending van die wet van 24 januari 1970;

- algemeen beginsel van het recht van verdediging;

- artikel 6.1 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden van 4 november 1950, goedgekeurd bij de wet van 13 mei 1955, en, voor zoveel als nodig, schending van die wet van 13 mei 1955.

Aangevochten beslissingen

Het arrest verklaart het hoger beroep van de eiser niet-ontvankelijk en laat de appelkosten te zijnen laste, en steunt daartoe op de onderstaande gronden:

"1. De rechtspleging verloopt in de volgende chronologische volgorde:

- 7 oktober 2004: uitspraak van het vonnis van de Rechtbank van Eerste Aanleg te Brussel,

- 9 november 2004: betekening van het vonnis aan [de eiser], die in Zwitserland is gedomicilieerd, op verzoek van de eerste drie [verweersters], L. S., I. P. en de naamloze vennootschap Franquin & Cie, zulks op een tweevoudige wijze:

via de post: aangetekende verzending door de Belgische gerechtsdeurwaarder van het exploot van betekening van het vonnis aan de woonplaats [van de eiser],

via de centrale autoriteit bedoeld in artikel 2 van het Verdrag van 's Gravenhage van 15 november 1965: aangetekende verzending door de Belgische gerechtsdeurwaarder aan de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit van het exploot van betekening van het vonnis met het oog op de afgifte ervan [aan de eiser],

- 12 november 2004: ontvangst van het verzoek tot betekening door de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit,

- 16 november 2004: ontvangst door [de eiser] van het exploot van betekening dat hem via de post is toegestuurd,

- 7 december 2004: toezending [aan de eiser] door het tribunal d'arrondissement de la Côte (Nyon) van de aan de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit gerichte akte van betekening,

- 9 december 2004: afgifte [aan de eiser] van de akte die door toedoen van de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit is betekend,

- 11 januari 2005: neerlegging ter griffie van het hof van beroep van [eisers] verzoekschrift.

2. Er wordt niet betwist dat [eisers] beroepstermijn, aangezien hij in Zwitserland is gedomicilieerd, in deze zaak, met toepassing van de artikelen 1051 en 55 van het Gerechtelijk Wetboek, één maand en dertig dagen bedraagt te rekenen vanaf de betekening.

De [verweersters] voeren aan dat het hoger beroep niet ontvankelijk is. Het vonnis is immers op 9 november 2004 betekend, zodat het appelverzoekschrift uiterlijk op 10 januari 2005 neergelegd had moeten zijn.

Als datum van betekening nemen zij de datum in aanmerking waarop de Belgische gerechtsdeurwaarder aan de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit het exploot van betekening van het vonnis aangetekend heeft verstuurd met het oog op de afgifte ervan [aan de eiser] alsook de datum waarop de uitgifte van het vonnis [aan de eiser] via de post is verstuurd.

[De eiser] betwist het beginpunt van de beroepstermijn alsook, bijgevolg, de niet-ontvankelijkheid van het hoger beroep.

Betreffende de vraag, gedraagt de [laatste verweerster] zich naar de wijsheid van de rechtbank.

3. Eerst dient erop gewezen dat het hoger beroep ontvankelijk zou zijn indien als begin van de termijn, m.a.w. de datum waarop het beroepen vonnis is betekend, ofwel, de datum waarop de aanvraag om betekening door de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit werd ontvangen (12 november 2004) ofwel, a fortiori, de datum waarop de betekening daadwerkelijk werd afgegeven [aan de eiser] ( 9 december 2004), ofwel nog de datum waarop [de eiser] de betekening via de post ontving (16 november 2004).

Het hof [van beroep] moet dus uitsluitend uitspraak doen over de vraag of de betekening al dan niet heeft plaatsgehad op de datum waarop de Belgische gerechtsdeurwaarder aan de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit het exploot van betekening heeft toegestuurd met het oog op de afgifte ervan [aan de eiser] en, maar enkel en alleen als de bovenstaande vraag negatief wordt beantwoord, of de datum waarop de uitgifte van het vonnis [aan de eiser] via de post werd verstuurd het begin van de beroepstermijn zou kunnen uitmaken.

4. Artikel 3 van het Verdrag van ‘s Gravenhage van 15 november 1965 bepaalt dat de volgens de wet van de Staat van herkomst bevoegde autoriteit of gerechtsdeurwaarder tot de centrale autoriteit van de aangezochte Staat een aanvraag richt die moet overeenstemmen met het als bijlage aan dat Verdrag toegevoegde modelformulier, zonder dat daartoe een legalisatie van stukken of een daarmee gelijk te stellen formaliteit vereist is.

Het Hof van Cassatie heeft bij zijn arrest van 20 oktober 1994 (A.C., nr. 442) beslist dat de betekening overeenkomstig voornoemd artikel 3 van het Verdrag van 's Gravenhage, verricht was door de afgifte van de akte aan de postdienst tegen ontvangstbewijs van de aangetekende brief.

Die oplossing biedt het meeste zekerheid m.b.t. de datum van de akte. De regeling die de termijn doet ingaan bij de afgifte van de akte aan de geadresseerde had duidelijke beperkingen, aangezien de centrale overheden van de aangezochte Staten soms tekortschoten in hun verplichting om de verzoeker op de hoogte te houden van het gevolg dat aan zijn aanvraag werd gegeven.

Een gedeelte van de onzekerheidsproblemen zou weliswaar opgelost kunnen worden indien toepassing werd gemaakt van het systeem van de tweevoudige datum, waarbij de verzenddatum de rechten van de verzoeker zou regelen (verjaring, begin van de verschijningstermijn...) terwijl de datum van de ontvangst van de akte de rechten van de geadresseerde zou regelen (beroepstermijn...). Die oplossing kan echter geen volledige zekerheid bieden in zoverre, bij voorbeeld, de Belgische rechtbanken de ontvankelijkheid van de akte van hoger beroep niet kunnen controleren wanneer ze niet weten op welke datum de geadresseerde de akte van betekening van het vonnis heeft ontvangen.

Bovendien is de oplossing waarvoor het Hof van Cassatie opteerde, de enige die de datum van de betekening niet laat afhangen van verrichtingen die in een andere Staat moeten gebeuren (afgifte van de zending aan de centrale autoriteit en betekening van de akte door laatstgenoemde aan de geadresseerde) en de meest conforme met de soevereiniteit van de Staat.

Zij moet in deze zaak worden toegepast.

5. Volgens [de eiser] zou die oplossing indruisen tegen de letter en de geest van het Verdrag van ‘s Gravenhage.

Het Verdrag bepaalt geen datum waarop het vormvereiste van de betekening of van de kennisgeving van een gerechtelijke akte geacht wordt te zijn vervuld. Die kwestie, die tot de rechtspleging behoort, moet worden beslecht door het interne recht van elke Staat, en meer bepaald, in deze zaak, door het Belgische recht. Het Verdrag beoogt niet de interne procedureregels van de Verdragsluitende Staten te wijzigen.

Uit de bewoordingen van voornoemd artikel 3 van het Verdrag of uit die van artikel 2, volgens welke iedere Verdragsluitende Staat tot taak heeft de uit een andere Verdragsluitende Staat afkomstige aanvragen om betekening of kennisgeving in ontvangst te nemen en af te doen, kan in die omstandigheden niet worden afgeleid dat de auteurs van het Verdrag ervan zouden zijn uitgegaan dat het in aanmerking te nemen tijdstip van betekening noodzakelijkerwijs moet volgen op dat van de verzending van de aanvraag.

Hoewel het Verdrag van ‘s Gravenhage ervoor gezorgd heeft dat de geadresseerde voldoende juridische informatie zou ontvangen van de autoriteit die de te betekenen akte verstuurt, heeft het niet verduidelijkt wat als tijdstip van betekening van de akte moet worden beschouwd.

Die datum moet volgens dezelfde criteria worden vastgelegd voor alle aangezochte Staten waarop artikel 3 van het Verdrag van toepassing is. Bij de beoordeling van de draagwijdte van die bepaling mag er dus geen rekening worden gehouden met het feit dat Zwitserland verklaard heeft zich te verzetten tegen andere wijzen van betekening.

Zo ook kan de uitlegging die het Hof van Cassatie gegeven heeft aan artikel 1, eerste lid, 1°, van de Belgisch-Duitse Overeenkomst van 25 april 1959 tot het vergemakkelijken van de rechtsbetrekkingen bij de toepassing van het op 1 maart 1954 te 's Gravenhage gesloten Verdrag betreffende de burgerlijke rechtsvordering, die voorziet in een andere manier van overzending dan artikel 3 van het Verdrag van ‘s Gravenhage van 15 november 1965, evenmin een leidraad vormen voor de uitlegging van artikel 3.

6. [De eiser] voert aan dat het Arbitragehof in zijn arrest van 17 december 2003 beslist heeft dat, in de interpretatie dat de voorzieningstermijnen tegen een beslissing waarvan bij gerechtsbrief kennisgeving wordt gedaan, ingaan op de datum van verzending van de gerechtsbrief, de artikelen 32, 2°, 46, § 2, in samenhang gelezen met artikel 792, tweede lid, van het Gerechtelijk Wetboek, de artikelen 10 en 11 van de Grondwet schenden.

Het Arbitragehof motiveert die beslissing, die een ommekeer in zijn rechtspraak vormt, met de overweging dat het redelijk verantwoord is dat de wetgever, om rechtsonzekerheid te vermijden, termijnen van rechtspleging laat lopen vanaf een datum die niet afhankelijk is van de handelwijze van de partijen. De keuze van de datum van verzending van de gerechtsbrief als aanvangspunt van de voorzieningstermijn beperkt evenwel het recht van verdediging van de geadresseerden op onevenredige wijze, doordat die termijnen beginnen te lopen op een ogenblik dat deze laatsten geen kennis kunnen hebben van de inhoud van de gerechtsbrief.

Aldus heeft het Arbitragehof uitspraak gedaan over de discriminatie die in intern recht bestond tussen het beginpunt van een termijn in geval van betekening en in geval van kennisgeving in België. In de beide gevallen moet de geadresseerde optreden binnen dezelfde termijn, maar het beginpunt is verschillend voor elk van hen. Jegens degene aan wie een beslissing wordt betekend, begint de termijn te lopen vanaf de afgifte van het deurwaardersexploot aan de geadresseerde in persoon of aan diens woonplaats. Jegens degene aan wie van de beslissing kennis wordt gegeven, begint te termijn te lopen vanaf de verzending van de gerechtsbrief. Aldus verliest de persoon aan wie een gerechtsbrief wordt gestuurd een gedeelte van de termijn terwijl zulks niet het geval is voor de geadresseerde van een betekening.

Thans is het niet zeker of het Hof van Cassatie zich bij de rechtspraak van het Arbitragehof heeft aangesloten. In een arrest van 2004 besliste het opnieuw dat de termijn, in geval van kennisgeving, begint te lopen vanaf de dag van afgifte van de gerechtsbrief bij de post en niet of het ogenblik van de afgifte ervan of de ontvangst door de geadresseerde (Cass., 26 november 2004, J.T., 2005, p. 554).

In zijn arrest van 17 januari 2005 heeft het Hof van Cassatie, dat uitspraak hoorde te doen over de laattijdigheid van een cassatieberoep tegen een beslissing waarvan de griffie kennis had gegeven, weliswaar de datum vastgesteld waarop de griffie de gerechtsbrief had verstuurd en die waarop de geadresseerde hem had ontvangen. Misschien is het voorbarig om hieruit een ommekeer in de rechtspraak af te leiden in zoverre, in de zaak die aan het Hof was voorgelegd, het cassatieberoep laattijdig was, ongeacht of de datum van verzending dan wel de datum van ontvangst in aanmerking werd genomen.

Dat twistpunt heeft echter weinig belang voor de beslechting van dit geschil, aangezien de beslissing van het Arbitragehof niet kan worden omgezet naar het geval van een betekening in het buitenland aangezien de toestand, noch in rechte, noch in feite, precies dezelfde is.

Vooreerst is de datum waarop de geadresseerde van de betekening heeft kunnen kennisnemen van de akte niet zo eenvoudig te controleren wanneer die geadresseerde niet in België woont.

Overigens wordt de oplossing waarbij de betekening in het buitenland wordt geacht verricht te zijn op de dag waarop de aangetekende zending aan de postdienst wordt overhandigd, gecompenseerd door de regel van de termijnverlenging ten voordele van een partij die in België noch woonplaats, noch verblijfplaats, noch gekozen woonplaats heeft, overeenkomstig artikel 55 van het Gerechtelijk Wetboek (Verslag Van Reepinghen, uitg. Belgisch Staatsblad, p. 58). Een dergelijke termijnverlenging bestaat niet voor de persoon die in België woont of verblijft.

De termijn kan ingaan op het ogenblik dat de geadresseerde die in België noch woonplaats, noch verblijfplaats, noch gekozen woonplaats heeft, geen weet heeft van de akte aangezien de bij artikel 55 van het Gerechtelijk Wetboek voorgeschreven termijnen hem garanderen dat hij de nodige tijd heeft om zijn verdediging te verzekeren.

In dat verband wijzen wij erop dat, ingeval de betekening in het buitenland plaatsvindt bij een ter post aangetekende brief, de termijn eveneens ingaat bij de afgifte van de akte aan de postdienst, dus op een ogenblijk dat de geadresseerde er geen kennis van heeft (artikel 40, eerste lid, van het Gerechtelijk Wetboek). In dat geval heeft de verzenddatum de uitdrukkelijke voorkeur gekregen op de ontvangstdatum van de akte omdat laatstgenoemde het nadeel biedt dat zij aan de verzender de mogelijkheid niet biedt om met zekerheid de datum te bepalen waarop, bijvoorbeeld, de verjaringstermijn gestuit wordt of de verschijningstermijn verloopt (Verslag Van Reepinghen, ibid.).

[De eiser] klaagt erover dat de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit in dit geval overdreven lang heeft gewacht alvorens te betekenen. De termijn van 27 dagen die door de centrale autoriteit wordt gehanteerd, kan dus worden beschouwd als de maximale termijn die in de praktijk vereist is om te betekenen.

Desondanks heeft [de eiser] echter nog een totale termijn van 33 dagen gehad tussen het ogenblik waarop hij de betekeningsakte heeft ontvangen en het verstrijken van de appeltermijn, dus een langere termijn dan de beroepstermijn die geldt voor een persoon die in België woont. Bovendien had hij al sinds 16 november 2004 kennis van het betekeningsexploot, aangezien de gerechtsdeurwaarder hem die akte eveneens via de post had toegestuurd, zodat hij feitelijk een termijn van nagenoeg twee maanden heeft genoten.

In die omstandigheden is het recht van verdediging [van de eiser] niet miskend.

Er dient voorts op gewezen dat, volgens een strekking in de Belgische rechtsleer en rechtspraak, de betekening geacht wordt gedaan te zijn bij de afgifte van de aanvraag om betekening aan de centrale autoriteit van de aangezochte Staat. Indien dit standpunt gevolgd zou moeten worden, zou de termijn eveneens beginnen te lopen zijn zonder dat [de eiser] er weet van had, hetgeen noch die rechtsleer noch die rechtspraak betwisten.

7. [De eiser] houdt ten slotte staande dat artikel 6.1 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden miskend is.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens wees herhaaldelijk op het volgende:

Het is niet de taak van het Hof zich in de plaats te stellen van de interne gerechten. Het zijn eerst en vooral de nationale overheden, en inzonderheid de hoven en rechtbanken, die de interne wetgeving moeten uitleggen. De rol van het Hof beperkt zich ertoe na te gaan of de gevolgen van een dergelijke uitlegging verenigbaar zijn met het Verdrag. Dit geldt in het bijzonder wanneer het gaat om de uitlegging door de rechtbanken van regels van procedurele aard zoals de termijnen voor het neerleggen van stukken of het indienen van rechtsmiddelen. Het Hof is overigens van oordeel dat de reglementering betreffende de vormvereisten en termijnen die moeten worden nageleefd bij het instellen van een rechtsmiddel de goede rechtsbedeling beogen en, inzonderheid de naleving van het beginsel van de rechtszekerheid dienen. De belanghebbenden mogen ervan uitgaan dat die regels worden toegepast. Toch mogen de kwestieuze regels of de toepassing die ervan wordt gemaakt, de rechtzoekenden niet verhinderen gebruik te maken van een beschikbaar rechtsmiddel (E.H.R.M., 19 juni 2001, Tricard t. Frankrijk). Het Hof straft bijgevolg de miskenning van de essentie zelf van het recht van de verzoeker tot toegang tot de rechter.

Uit de bovenstaande uiteenzetting volgt dat [de eiser] steeds de mogelijkheid is blijven behouden daadwerkelijk hoger beroep in te stellen daar hij over een redelijke termijn van 33 dagen beschikte om dat te doen nadat hij van de betekening [van het vonnis] had kennisgenomen.

De rechtspraak van het arrest M. E. e.a. t. Spanje (E.H.R.M., 13 januari 2000) mag in dit geval niet worden aangevoerd in zoverre de feitelijke gegevens erg verschillen. In dat arrest waren de verzoekende partijen al van bij de uitspraak niet op de hoogte van de beslissing waartegen zij een rechtsmiddel wensten in te stellen, omdat zij geen partij in die rechtspleging waren. Hun beroepstermijn verstreek echter één jaar na de uitspraak. In deze zaak was [de eiser] partij bij het beroepen vonnis en was hij op de hoogte van de inhoud ervan geruime tijd vóór de betekening ervan aan de [verweersters].

In de zaak die aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens was voorgelegd, begon de termijn trouwens te lopen vanaf de dag van de uitspraak van de bestreden beslissing, ongeacht de dag waarop die beslissing in het Publicatieblad zou worden bekendgemaakt en dus ter kennis gebracht van de verzoekende partijen. Er bestond dus een reëel gevaar dat de partijen, nog voor ze op de hoogte waren van de beslissing, de mogelijkheid zou worden ontnomen om hun rechtsmiddel in te stellen, indien het opperste Gerechtshof de aanvraag om de beslissing in het Publicatieblad bekend te maken, te laat zou hebben ingediend.

In onderhavige zaak begon de termijn slechts te lopen op de dag waarop de tegenpartij de aanvraag om betekening aan de centrale autoriteit had gestuurd, dus geruime tijd na de uitspraak van [het beroepen vonnis].

De uitlegging gegeven aan artikel 3 van het Verdrag van ‘s Gravenhage is dus niet onredelijk en ontneemt [eiser] niet het recht een daadwerkelijk rechtsmiddel in te stellen tegen de [beroepen] beslissing.

8. Gezien het [beroepen] vonnis werd betekend op 9 december 2004 [lees: 9 november 2004], datum waarop de uitgifte van het vonnis verstuurd werd aan de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit met het oog op de afgifte ervan [aan de eiser], is het op 11 januari 2005 neergelegde verzoekschrift laattijdig.

Bijgevolg is het verzoekschrift niet ontvankelijk op grond van de voornoemde reden. Er hoeft niet te worden onderzocht of dat verzoekschrift, desgevallend, evenmin ontvankelijk zou zijn omdat het meer dan één maand en dertig dagen na de aangetekende verzending van het exploot van betekening van het vonnis aan de woonplaats [van de eiser] is neergelegd.

En weze er louter op gewezen dat Zwitserland, bij de ratificatie van het Verdrag van ‘s Gravenhage, het in artikel 21, tweede lid, a), van het Verdrag bedoelde bezwaar gemaakt heeft door te verklaren dat het zich verzette tegen het gebruik op zijn grondgebied van de wijzen van toezending bedoeld bij de artikelen 8 en 10, namelijk de betekening via de post".

Grieven

Eerste onderdeel

Luidens artikel 1051, eerste lid, van het Gerechtelijk Wetboek is de termijn om hoger beroep aan te tekenen één maand, te rekenen vanaf de betekening van het vonnis of de kennisgeving ervan overeenkomstig artikel 792, tweede en derde lid, waarbij die termijn desgevallend wordt verlengd overeenkomstig artikel 55 van het Gerechtelijk Wetboek.

Aangezien dit geschil geen betrekking heeft op een in voornoemd artikel 792 bedoelde aangelegenheid kon de appeltermijn pas beginnen te lopen vanaf de betekening van het beroepen vonnis.

Luidens artikel 1 van het in het middel aangewezen Verdrag is dat verdrag van toepassing in alle gevallen waarin in burgerlijke zaken of in handelszaken een gerechtelijk stuk ter betekening of kennisgeving naar het buitenland moet worden gezonden.

De datum van de betekening die krachtens dat Verdrag geschiedt, moet dus overeenkomstig het Verdrag worden vastgesteld.

Het in het middel aangewezen artikel 5 van het Verdrag bepaalt dat de centrale autoriteit van de aangezochte Staat zich belast met de betekening van de akte, zodat het bestreden arrest, wanneer het beslist dat de datum van betekening overeenkomstig het Belgische recht moet worden vastgesteld, de in het middel aangewezen artikelen 1, 3 en 5 van het Verdrag schendt, en tevens de artikelen 32, 33, 35 en 40, inzonderheid eerste lid, van het Gerechtelijk Wetboek schendt doordat het ze toepast hoewel hun toepassing bij de in het middel aangewezen artikelen van het Verdrag wordt uitgesloten.

Voorts moet onder betekening, in de zin van het Gerechtelijk Wetboek, worden verstaan: de afgifte van een afschrift van de akte, zij geschiedt bij deurwaardersexploot (artikel 32, 1°, van het Gerechtelijk Wetboek).

Overigens heeft Zwitserland bij de ratificatie van het in het middel aangewezen Verdrag zich verzet, zoals het dat ingevolge artikel 10, a), van dat Verdrag mocht doen, tegen de mogelijkheid om gerechtelijke akten via de post toe te sturen aan personen die zich in het buitenland bevinden.

Ten slotte volgt uit het in het middel aangewezen artikel 5 van het Verdrag dat de centrale autoriteit van de aangezochte Staat zich belast met de betekening van de akte of het doen betekenen ervan en dat, bijgevolg, de aanvraag om betekening die overeenkomstig in het middel aangewezen artikel 3 van het Verdrag aan die centrale autoriteit wordt gericht, niet geldt als betekening.

Daaruit volgt dat het bestreden arrest, door te oordelen dat de betekening van het beroepen vonnis, die krachtens het in het middel aangewezen artikel 3 van het Verdrag, aan de eiser is gedaan, verricht is op de datum waarop de aanvraag gericht is aan de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit, en dus vóór de afgifte van een afschrift van de akte en voordat die autoriteit heeft betekend of doen betekenen:

1° het wettelijk begrip betekening in de zin van het Gerechtelijk Wetboek miskent door aan te nemen dat de betekening kan geschieden vóór de afgifte van een afschrift van de akte (schending van de artikelen 32, 1°, 33, 35 en 40 van het Gerechtelijk Wetboek) en het begrip betekening miskent in de zin van de in het middel aangewezen artikelen 2, 3 en 5 van Verdrag door de rechtsgevolgen van de in artikel 5 bedoelde betekening toe te kennen aan de in de artikelen 2 en 3 bedoelde aanvraag om betekening (schending van de in het middel aangewezen artikelen 2, 3 en 5 van het Verdrag en, voor zoveel als nodig, schending van de wet van 24 januari 1970 tot goedkeuring van dat Verdrag);

2° op onwettige wijze Zwitserlands verzet negeert tegen het gebruik, op zijn grondgebied, van de toezending via de post, doordat het de rechtsgevolgen van de in artikel 5 bedoelde betekening toekent aan de aanvraag om betekening via de post, bedoeld in de artikelen 2 en 3 van dat Verdrag (schending van de in het middel aangewezen artikelen 2, 3, 5 en 10 van het Verdrag en, voor zoveel als nodig, schending van de wet van 24 januari 1970 tot goedkeuring van dat Verdrag);

3° dus een onwettig beginpunt bepaalt van de appeltermijn waarover de eiser beschikte (schending van de artikelen 55 en 1051 van het Gerechtelijk Wetboek).

(...)

III. BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling

Eerste onderdeel

Over de door de eerste drie verweerders tegen het onderdeel aangevoerde grond van niet-ontvankelijkheid: het onderdeel duidt het bepaalde in artikel 57, eerste en tweede lid, van het Gerechtelijk Wetboek niet aan als geschonden bepalingen:

Het onderdeel houdt staande dat het arrest, doordat het oordeelt dat de betekening van het beroepen vonnis geschiedde op de datum waarop de akte die gericht was aan de Zwitserse centrale autoriteit ter post werd afgegeven, en dus vóór de afgifte van een afschrift van die akte aan de eiser, het wettelijk begrip betekening in de zin van de artikelen 32, 1°, 33, 35 en 40 van het Gerechtelijk Wetboek miskent.

Ook al bevat artikel 57, eerste en tweede lid, van het Gerechtelijk Wetboek algemene regels die, betreffende deze zaak, op bijzondere wijze worden herhaald in de artikelen 40 en 1051 van dat wetboek, toch zou de schending van de voornoemde bepalingen volstaan om tot cassatie leiden, indien het onderdeel gegrond was.

De grond van niet-ontvankelijkheid kan niet worden aangenomen:

Over de grondslag van het onderdeel

In artikel 32, 1°, van het Gerechtelijk Wetboek wordt betekening, in de zin van dat wetboek omschreven als de afgifte bij deurwaarderexploot van een afschrift van de akte.

Luidens artikel 40, eerste lid, van dat wetboek stuurt de gerechtsdeurwaarder, ten aanzien van hen die in België geen gekende woonplaats, verblijfplaats, of gekozen woonplaats hebben, bij een ter post aangetekende brief het afschrift van de akte aan hun woonplaats of aan hun verblijfplaats in het buitenland en met de luchtpost indien de plaats van bestemming niet in een aangrenzend land ligt, onverminderd enige andere wijze van toezending overeengekomen tussen België en het land waar zij hun woon- of verblijfplaats hebben. De betekening wordt geacht te zijn verricht door de afgifte van de akte aan de postdienst tegen ontvangbewijs in de vormen die in dit artikel worden bepaald.

Artikel 2, eerste lid, van het Verdrag van ‘s Gravenhage van 15 november 1965 inzake de betekening en de kennisgeving in het buitenland van gerechtelijke stukken in burgerlijke zaken en handelszaken bepaalt dat iedere Verdragsluitende Staat een centrale Autoriteit aanwijst die tot taak heeft de uit een andere Verdragsluitende Staat afkomstige aanvragen om betekening of kennisgeving overeenkomstig de artikelen 3 tot 6 in ontvangst te nemen en af te doen.

Volgens artikel 5 van dat verdrag belast de centrale Autoriteit van de aangezochte Staat zich met de betekening of de kennisgeving van de akte, hetzij met inachtneming van de vormen, in de wetgeving van de aangezochte Staat voorgeschreven voor de betekening of de kennisgeving van stukken, die in dat land zijn opgemaakt en bestemd zijn voor zich aldaar bevindende personen, hetzij met inachtneming van een bijzondere, door de aanvrager verzochte vorm, mits deze niet in strijd is met de wet van de aangezochte Staat.

Krachtens artikel 6 maakt de centrale Autoriteit van de aangezochte Staat of de daarvoor door die Staat aangewezen Autoriteit een verklaring op die overeenstemt met het modelformulier dat als bijlage aan het verdrag is toegevoegd, die behelst dat aan de aanvraag uitvoering is gegeven en tevens de vorm waarin, de plaats waar en het tijdstip waarop dit is geschied, vermeldt alsmede de persoon aan wie het stuk is afgegeven, waarbij in voorkomend geval de omstandigheden worden vermeld, die de uitvoering van de aanvraag hebben belet. Die verklaring wordt rechtstreeks toegezonden aan de aanvrager.

Uit die bepalingen volgt dat wanneer een verdrag de wijze regelt waarop gerechtelijke akten worden overgezonden, er, jegens de geadresseerde, betekening geschiedt op het ogenblik dat de akte hem wordt afgegeven.

Het arrest dat, om te beslissen dat het hoger beroep laattijdig is, oordeelt dat de betekening van het beroepen vonnis jegens de eiser geschiedde "op 9 november 2004, datum waarop de uitgifte van het vonnis [aangetekend ter post] verstuurd is aan de Zwitserse centrale kantonnale autoriteit met het oog op de afgifte ervan [aan de eiser]", schendt artikel 40, eerste lid, van het Gerechtelijk Wetboek.

Het onderdeel is gegrond.

Dictum

Het Hof,

Vernietigt het bestreden arrest.

Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het vernietigde arrest.

Houdt de kosten aan en laat de beslissing daaromtrent aan de feitenrechter over.

Verwijst de zaak naar het Hof van Beroep te Luik.

Aldus geoordeeld door het Hof van Cassatie, eerste kamer, te Brussel, door voorzitter Christian Storck, de raadsheren Didier Batselé, Albert Fettweis, Christine Matray en Sylviane Velu, en in openbare terechtzitting van eenentwintig december tweeduizend en zeven uitgesproken door voorzitter Christian Storck, in aanwezighe

id van advocaat-generaal Thierry Werquin, met bijstand van griffier Marie-Jeanne Massart.

Vertaling opgemaakt onder toezicht van raadsheer Albert Fettweis en overgeschreven met assistentie van griffier Philippe Van Geem.

De griffier, De raadsheer,

PDF document ECLI:BE:CASS:2007:ARR.20071221.2