Court dismisses tax deduction claim for child visit expenses deemed voluntary charity rather than maintenance.

Nr. F.98.0127.N

V. G. J., eiser tot cassatie van een arrest, op 22 september 1998 gewezen door het Hof van Beroep te Antwerpen,

vertegenwoordigd door mr. Dirk De Maeseneer en mr. Dominique Pignolet, advocaten bij de balie te Leuven, kantoor houdende te 3000 Leuven, Naamsestraat 39/1, alwaar keuze van woonplaats wordt gedaan,

tegen

BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van Financiën, wiens kabinet gevestigd is te 1000 Brussel, Wetstraat 14, voor wie optreedt de directeur der directe belastingen te Antwerpen, wiens kantoor gevestigd is te 2000 Antwerpen, Italiëlei 4, bus 2,

verweerder in cassatie,

vertegenwoordigd door mr. Ignace Claeys Bouuaert, advocaat bij het Hof van Cassatie, kantoor houdende te 9000 Gent, Paul Fredericqstraat 13, alwaar keuze van woonplaats wordt gedaan.

HET HOF,

Gehoord het verslag van voorzitter Verougstraete en op de conclusie van advocaat-generaal met opdracht Thijs;

Gelet op het bestreden arrest, op 22 september 1998 gewezen door het Hof van Beroep te Antwerpen;

Over het eerste middel, gesteld als volgt : schending van de artikelen 1 en 6 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijk motivering van de bestuurshandelingen, aansluitend bij artikel 10.1 EVRM (waarbij het recht op informatie vanwege de overheid gewaarborgd wordt) en bij de Resolutie in het Comité van Ministers van de Raad van Europa van 28 september 1997, nr. 77/31 (betreffende de bescherming van de enkeling tegen bestuurshandelingen) en van artikel 149 Grondwet,

doordat het hof het volgende stelt :

"dat eiser ten onrechte ervan uitgaat dat de betrokken berichten van wijziging eenzijdig verbindende en uitvoerbare beslissingen van een administratieve overheid, die zonder de toestemming van de betrokkene werden genomen en voor de betrokkene verplichtingen doen ontstaan, zouden zijn en die bijgevolg onderworpen zouden zijn aan de wet van 29 juli 1991 betreffende de motivering van bestuurshandelingen;

dat een bericht van wijziging geen beslissing is doch slechts een uitnodiging tot een discussie die tot een beslissing moet leiden;

(...) dat de berichten van wijziging geen bestuurshandelingen zijn die onderworpen zijn aan het vereiste tot motivering van de wet van 29 juli 1991;

(...) dat de administratie te dezen in de betrokken berichten van wijziging ondermeer de redenen heeft vermeld die naar haar oordeel de voorgenomen wijzigingen rechtvaardigen;

dat louter het feit dat die redenen onjuist zouden zijn als zodanig nog geen gebrek aan motivering oplevert;

(...) dat artikel 251 WIB (1964) (artikel 346 WIB (1992)) bepaalt dat de taxatieambtenaar, die - na onderzoek van de ingediende aangifte -, voornemens is de opgegeven inkomsten of andere gegevens van de aangifte te wijzigen, de belastingplichtige bij een ter post aangetekende brief in kennis dient te stellen van de voorgenomen wijzigingen en van de redenen die deze wijzigingen verantwoorden;

dat de bedoelde kennisgeving voorgeschreven is ter bescherming van de rechten van de belastingplichtige en aldus een substantiële formaliteit uitmaakt, waarvan de niet-naleving de nietigheid van de wijzigingsprocedure en van de aanslag, die hiervan het resultaat is, tot gevolg heeft;

dat het wijzigingsbericht een ontwerp van rechtzetting van de aangifte is en als zodanig het vertrekpunt van een discussie tussen de belastingplichtige en de administratie met het oog op een latere vaststelling van de belasting; dat het rectificatiebericht bijgevolg zodanig moet gemotiveerd zijn dat het de belastingplichtige in staat stelt de motieven van de administratie te onderzoeken en gebeurlijk te betwisten; dat dit bericht op zichzelf, dit is zonder verder opzoekingen te moeten doen, de belastingplichtige in de mogelijkheid moet stellen de motieven van de wijziging van de aangifte te beantwoorden;

dat het feit dat de belastingplichtige zich nadien toch ten gronde verdedigt daarbij niet pertinent is;

Dat de bij artikel 251 WIB (1964) bedoelde redengeving drie elementen moet bevatten :

- de redenen waarom van de procedure wordt gebruikt gemaakt,

- het bedrag van de inkomsten en de andere gegevens waarop de aanslag zal steunen,

- de wijze waarop deze inkomsten en gegevens zijn vastgesteld;

dat de betrokken berichten van wijziging die drie elementen bevatten;

dat (eiser) zich te dezen door die berichten van wijziging rekenschap kon geven van de feiten en omstandigheden waarop de cijfers van de voorgenomen aanslag gesteund zijn, zodat hij in de gelegenheid werd gesteld die feiten en gegevens te beantwoorden en gebeurlijk door tegenbewijs te weerleggen;

dat hij zijn rechten van verdediging op de gepaste wijze heeft kunnen waarnemen;

dat (eiser) aan de hand van die berichten van wijziging onmiddellijk bij de ontvangst ervan op grond van de erin vermelde gegevens de redenen voor de wijziging van de aangifte kon kennen, de gegrondheid ervan kon beoordelen en het debat met de administratie kon aangaan;

dat bijgevolg de bestreden aanslagen gevestigd werden overeenkomstig het motiveringsvereiste bepaald in artikel 251 WIB (1964) (346 WIB (1992));

terwijl, eerste onderdeel, de berichten van wijziging bestuurshandelingen zijn in de zin van artikel 1, eerste gedachtenstreepje, van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen, zijnde eenzijdige rechtshandelingen met individuele strekking die uitgaan van een bestuur en die beogen rechtsgevolgen te hebben voor één of meerdere bestuurden; de motivatie van het door huidige verzoeker bestreden arrest schendt door het omgekeerde te stellen artikel 149 Grondwet;

tweede onderdeel, artikel 251 WIB (1964) (artikel 346 WIB (1992)) een minder strenge motiveringverplichting aan de berichten van wijziging oplegt dan die bepaald in de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen,

zodat deze laatste wet van toepassing is, zie haar artikel 6; de motivatie van het door huidige verzoeker bestreden arrest schendt door het omgekeerde te stellen artikel 149 Grondwet, zodat het hof het door huidige verzoeker aangevochten arrest :

- niet regelmatig motiveert in schending van artikel 149 Grondwet;

- niet naar recht verantwoordt, in schending van de artikelen 1 en 6 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de motivering van bestuurshandelingen, aansluitend bij artikel 10.1 EVRM (waarbij het recht op informatie vanwege de overheid gewaarborgd wordt) en bij de Resolutie in het Comité van Ministers van de Raad van Europa van 28 september 1997, nr. 77/ 31 (betreffende de bescherming van de enkeling tegen bestuurshandelingen) :

Wat het eerste onderdeel betreft :

Overwegende dat het onderdeel aanvoert dat de appèlrechters ten onrechte oordelen dat het bericht van wijziging bedoeld in artikel 251 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen (1964) niet onderworpen is aan de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen en hiervoor enkel artikel 149 van de Grondwet als geschonden aanwijst;

Overwegende dat het onderdeel in werkelijkheid geen motiveringsgebrek maar een onwettigheid aanvoert;

Dat het onderdeel niet ontvankelijk is;

Wat het tweede onderdeel betreft :

Overwegende dat het onderdeel, in zoverre het artikel 149 van de Grondwet als geschonden aanwijst, geen motiveringsgebrek maar een onwettigheid aanvoert;

Dat het onderdeel in zoverre niet ontvankelijk is;

Overwegende dat onder bestuurshandeling in de zin van artikel 1 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen begrepen wordt de eenzijdige rechtshandeling met individuele strekking die uitgaat van een bestuur en die beoogt rechtsgevolgen te hebben voor één of meer bestuurden of voor een ander bestuur;

Overwegende dat, krachtens artikel 6 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen, deze wet slechts van toepassing is op de bijzondere regelingen waarbij de uitdrukkelijke motivering van bepaalde bestuurshandelingen is voorgeschreven, in zoverre deze regelingen minder strenge verplichtingen opleggen dan die bepaald in de voorafgaande artikelen van die wet;

Overwegende dat artikel 351, tweede lid, van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen (1992) bepaalt dat voor de aanslag van ambtswege het bestuur bij ter post aangetekende brief aan de belastingplichtige kennis geeft van de redenen waarom het van de procedure gebruik maakt, van het bedrag van de inkomsten en andere gegevens waarop de aanslag zal steunen, alsmede van de wijze waarop de inkomsten en gegevens zijn vastgesteld;

Dat die bepaling aan het bestuur geen minder strenge verplichtingen oplegt dan die bepaald in de voornoemde wet van 29 juli 1991, zodat die wet te dezen niet toepasselijk is;

Dat het onderdeel in zoverre faalt naar recht;

Over het tweede middel, gesteld als volgt : schending van de artikelen 1156, 1158, 1161, 1162, 1163, 1319, 1320 en 1322 BW en de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 op de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen,

doordat het hof het volgende stelt :

"(...) dat (eiser) de directeur verwijt dat hij de aftrekbaarheid van de kosten van het omgangsrecht heeft onderzocht naar hun regelmaat, terwijl in het bericht van wijziging enkel sprake zou zijn geweest van het feit dat die kosten niet als burgerrechtelijk onderhoudsgeld in fiscale zin zouden kunnen worden gekwalificeerd;

dat vooreerst blijkt uit de lezing van de berichten van wijziging dat de administratie van oordeel was dat de als 'onderhoud in natura voor de kinderen' in mindering gebrachte bedragen geen aftrekbare onderhoudsgelden zijn als bedoeld bij artikel 71 WIB(1964);

dat luidens die wetsbepaling de regelmaat van de betaling of de toekenning een vereiste is waaraan moet zijn voldaan opdat men zou kunnen gewag maken van 'aftrekbare onderhoudsgelden', zodat de directeur geen argumenten heeft toegevoegd aan deze vermeld in de betrokken berichten van wijziging, maar die argumenten slechts verder heeft uitgewerkt en verduidelijkt;

(...), dat, bovendien, de gewestelijke directeur of de door hem gedelegeerde ambtenaar de beoordeling van de feiten, zoals deze door de taxatieambtenaar gedaan, mag staven met andere gegevens, en tevens vermag aan een ingeroepen bewijsmiddel de nodige verbeteringen aan te brengen, zonder dit middel door een ander te vervangen; dat te dezen in de bestreden beslissing enkel een verbetering en vervollediging van het aangevoerde middel tot verwerping werd aangevoerd, waartoe de gedelegeerde ambtenaar gerechtigd was en dat deze aanvulling geenszins de nietigheid van de gevestigde aanslagen tot gevolg kan hebben",

terwijl, de twee berichten van wijziging enkel en alleen stellen dat de eerste voorwaarde tot fiscale aftrek als onderhoud niet zou vervuld zijn, namelijk dat de kosten bezoekrecht van huidige verzoeker geen verplicht onderhoud zou zijn in de zin van het Burgerlijk of het Gerechtelijk Wetboek,

volgens de :

- normale interpretatie van de twee berichten van wijziging cfr. de artikelen 1156, 1158, 1161, 1162 en 1163 BW;

- de bewijswaarde van de twee berichten van wijziging cfr. de artikelen 1319, 1320 en 1322 BW;

- de verplichte schriftelijke en afdoende motivatie cfr. de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 op de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen,

zodat het hof het door huidige verzoeker aangevochten arrest niet naar recht verantwoordt in schending van de artikelen 1156, 1158, 1161, 1162, 1163, 1319, 1320 en 1322 BW en de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 op de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen :

Overwegende dat het arrest vaststelt dat de administratie drie berichten van wijziging van aangifte aan eiser heeft verzonden, te weten op 3 mei 1991 met betrekking tot de aanslagjaren 1989 en 1990, op 24 maart 1992 met betrekking tot het aanslagjaar 1991 en op 21 oktober 1992 met betrekking tot het aanslagjaar 1992;

Dat het middel dat betrekking heeft op twee van de drie berichten van wijziging zonder dat die nader worden gepreciseerd, bij gebrek aan nauwkeurigheid niet ontvankelijk is;

Over het derde middel, gesteld als volgt : schending van de artikelen 203 en 303 (gegroepeerd in artikel 203 sinds de wet van 13 april 1995) BW, artikel 360bis Sw., artikel 10 GW. en artikel 71, 51, 3°, WIB (1964) (artikel 104, 1ste lid, 1°, WIB (1992)),

doordat het hof het volgende stelt :

"(...) dat thans enkel nog de vraag aan de orde is of de door de administratie verworpen aftrekken van de kosten verbonden aan de uitoefening van eisers (huidige verzoekers) omgangsrecht (bezoekrecht) te kwalificeren zijn als aftrekbare onderhoudsbijdrage in de zin van artikel 71 WIB (1964) en 104 WIB (1992); (...) dat de kosten die (eiser) beweert te hebben gedragen als onderhoudsgeld in natura in hoofdzaak betrekking hebben op de verplaatsingskosten in verband met de uitoefening van (eisers) omgangsrecht, op de kosten verbonden aan de aankoop van voedingswaren en versnaperingen, op de kosten van uitstapjes aan kermissen, pretparken en dergelijke en op restaurantrekeningen;

dat de betaling van die verplaatsingskosten door (eiser) geen betaling of toekenning van renten of kapitalen uitmaakt aan personen die geen deel uitmaakten van zijn gezin en evenmin betalingen of toekenningen zijn aan een schuldeiser van de onderhoudsgerechtigden;

dat (eiser) niet bewijst dat hij, omwille van een staat van behoeftigheid van zijn kinderen, van hun intellectuele capaciteiten en van de levensstandaard van de ouders, bij de uitoefening van zijn omgangsrecht bijkomende uitgaven zou hebben moeten doen boven de onderhoudsbijdragen die hij door betaling van een geldsom diende te voldoen;

dat tot het tegendeel te besluiten is, nu uit de bijlagen aan (eisers) aangiften blijkt dat hij tijdens de uitoefening van zijn beperkt omgangsrecht meer heeft uitgegeven, naar hij beweert voor 'onderhoud in natura,, dan wat hij betaalde aan zijn voormalige echtgenote, die persoonlijk ook onderhoudsgerechtigd was, als zijn bijdrage in het onderhoud en de opvoeding van zijn beide zonen; dat de verworpen bedragen die hij thans wil zien aftrekken van zijn belastbare inkomsten niet in verhouding staan tot de noden van zijn kinderen;

dat de betaling van die bedragen niet als een betaling van aftrekbare onderhoudsgelden in de zin van artikel 71, §1, 3° WIB (1964) en 104, 1° WIB (1992) te beschouwen is, maar een liberaliteit uitmaakt door eiser (huidige verzoeker) verstrekt aan zijn zonen om zijn omgang met hen in aangenamer omstandigheden te doen verlopen;

(...), bijgevolg, dat eisers (huidig verzoekers) bezwaarschriften bij de bestreden beslissing terecht werden afgewezen",

terwijl de kosten die (eiser) maakt t.v.v. zijn twee kinderen tijdens de uitoefening van zijn bezoekrecht en/of bovenop de door hem te betalen onderhoudsgelden, onderhoud is in de zin van de artikelen 203 en 303 (gegroepeerd in artikel 203 sinds de wet van 13 april 1995) BW, artikel 360bis Sw. en artikel 10 GW. en dus fiscaal aftrekbaar zijn cfr. artikel 71, §1, 3° WIB (1964) (artikel 104, 1ste lid, 1° WIB (1992)),

zodat het hof het door huidige verzoeker aangevochten arrest niet naar recht verantwoordt, in schending van de artikelen 203 en 303 (gegroepeerd in artikel 203 sinds de wet van 13 april 1995) BW, artikel 360bis Sw. , artikel 10 GW. en artikel 71, §1, 3°, WIB/1964 (artikel 104, 1ste lid, 10 WIB (1992)) :

Overwegende dat de appèlrechters op grond van de concrete omstandigheden van de zaak onaantastbaar in feite oordelen dat de kosten die eiser beweert te hebben gedragen als "onderhoudsgeld in natura", een vrijgevigheid uitmaken ten aanzien van zijn kinderen om zijn omgang met hen in aangenamer omstandigheden te doen verlopen en geen betaling van aftrekbare onderhoudsgelden in de zin van artikel 71, §1, 3°, van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen (1964);

Dat het middel dat opkomt tegen die feitelijke beoordeling van de appèlrechters, niet ontvankelijk is;

OM DIE REDENEN,

Verwerpt de voorziening;

Veroordeelt eiser in de kosten.

De kosten begroot op de som van tweeduizend zeshonderd drieëntachtig frank jegens de eisende partij.

Aldus door het Hof van Cassatie, eerste kamer, te Brussel, in openbare terechtzitting van tien november tweeduizend uitgesproken.

PDF document ECLI:BE:CASS:2000:ARR.20001110.6